11 روش برای مقابله با ترس کودکان از صدای بلند

تعجب نکنید اگر فرزندتان از کوچک‌ترین صداها مثل صدای سشوار یا صدای بسته‌شدن در می‌ترسد. بچه‌ها از همان لحظه‌ی تولد، حس شنوایی قوی‌ای دارند که به اندازه‌ی بزرگسالان حساس است. ترس کودکان از صداهای بلند، به‌خصوص در اوایل دوران کودکی یعنی بین 2 تا 6 سالگی، بسیار رایج است. بیشتر بچه‌ها از شنیدن صداهای بلند و ناگهانی می‌ترسند. در چنین موقعیت‌هایی ممکن است گوش‌هایشان را با دست بگیرند، جیغ بزنند، گریه کنند یا بخواهند از آن محیط فرار کنند.

 جهان برای خردسالان مکانی پر‌هیاهو و گیج‌کننده است که هنوز آن را خوب نمی‌شناسند. آ‌‌ن‌ها تجربیات بزرگسالان و حتی بچه‌های کمی بزرگ‌تر از خودشان را ندارند. شنیدن صدای بلند برای خردسالان به منزله‌ی نوعی تهدید است، بنابراین اگر بترسند و واکنشی نشان دهند، طبیعی است و باید آن‌ها را درک کنیم.

خیلی مهم است که بدانید چرا فرزندتان از صدای خاصی می‌ترسد، چون در این صورت می‌توانید به او کمک کنید تا ترسش را بهتر مدیریت کند و بررسی کنید که چطور می‌توانید به او آرامش بدهید.

 

انواع ترس از صدا در کودکان

برخی از صداهایی که باعث ناراحتی یا ترسِ کودکان می‌شود:

• رعد و برق؛
• لوازم برقی (جاروبرقی، سشوار و هود آشپزخانه)؛
• ترکیدن بادکنک؛
• همهمه در جاهای شلوغ؛ 
• دست‌زدن و تشویق؛
• بوق ماشین‌ها به‌خصوص ماشین‌های سنگین؛
• داد و فریاد؛
• ترقه و وسایل آتش‌بازی.

 

علت ترس کودکان از صدای بلند 

هر صدا احساساتی را در درون ما برمی‌انگیزد و وقتی سیستم شنوایی ما به‌درستی رشد می‌کند، یاد می‌گیریم که متناسب با صداهایی که می‌شنویم واکنش‌ نشان دهیم. بدن ما صداهای مختلف را به خاطر می‌آورد تا به ما کمک کند تشخیص دهیم با پدیده‌ی ایمنی روبه‌رو شده‌ایم یا خطری ما را تهدید می‌کند، و بعد در پاسخ به آن پدیده، واکنش مناسب نشان ‌دهیم.

مثلاً شنیدن آژیر آمبولانس در خیابان باعث می‌شود ما هوشیار شویم و جست‌وجو کنیم که صدا از کجا می‌آید تا مسیر عبور آمبولانس را خلوت کنیم، اما بسیاری از کودکان از صدای آمبولانس یا هشدارهای آتش‌سوزی در ساختما‌‌ن‌ها می‌ترسند زیرا برایشان ناشناخته و پیش‌بینی‌ناپذیر است.

اغلب اوقات، این ترس‌ها به ناآگاهی کودک از محیط اطراف و ناتوانی او در شناسایی منبع صدا ارتباط دارد. نوزادان و بیشتر کودکان نمی‌دانند صدای بلند یا عجیبی که شنیده‌اند از چه منبعی آمده، به همین علت دچار ترس می‌شوند. با اینکه بچه‌ها می‌توانند صداها را به خوبی بزرگسالان دریافت کنند، اما هنوز به اندازه‌ی کافی تجربه‌ی شنیدن و شناختن صداهای مختلف را ندارند. بر خلاف بزرگسالان که می‌توانند صدای هواپیما، صدای بلند آژیر ماشین آتش‌نشانی و هر صدای دیگری را تشخیص دهند، بچه‌ها نمی‌دانند منبع صداها چیست و هر صدا دقیقاً از کجا می‌آید. آن‌ها حتی نمی‌دانند که دلیل منطقی‌ای برای ترسیدن وجود دارد یا نه. معمولاً اگر کودک بتواند سرچشمه و علت صدا را تشخیص دهد، ترس او به‌خودی‌خود از بین می‌رود.

برای بسیاری از کودکان که حساسیت شنوایی دارند، شنیدن دوباره‌ی صدای بلندی که در گذشته شنیده‌اند ممکن است احساس ترس یا «جنگ و گریز» ایجاد کند. درواقع واکنش کودک به دلیل اضطرابی است که از صدای خاصی به او منتقل می‌شود. شاید کودک اولین باری که این صدا را شنیده، ترسیده ‌است و حالا هر بار که آن را می‌شنود، همان احساس در وجودش تداعی می‌شود.  

 

راه‌های برطرف‌کردن ترس کودک از صدای بلند

1.علت‌ ترس فرزندتان را کشف کنید

نخستین قدم برای کاهش ترس فرزندتان، درک واضح و دقیقِ علت ترس اوست. علت ترس فرزندتان ممکن است چندان واضح نباشد، اما مهم است که دقیقاً بدانید چه صداهایی باعث واکنش منفی او می‌شود تا اگر این احتمال وجود داشت که فرزندتان در معرض آن صدا قرار بگیرد، از قبل به او هشدار بدهید.

2.به فرزندتان کمک کنید ترس‌هایش را بیان کند

کودکان ممکن است هنگام تلاش برای مدیریت ترس‌هایشان نتوانند کلمات مناسب را کنار هم قرار دهند، بنابراین سؤال‌کردن و تشویق کودکان به ابراز احساسات شروع خوبی است. با این کار به فرزندتان کمک کنید شما را به دنیای ذهنی خود وارد کند و علت پنهان پشت ترس‌هایش را به زبان بیاورد.

3.با صداهای کنترل‌شدنی شروع کنید

پس از کشف محرک‌های ایجادکننده‌ی ترس، سعی کنید آن‌ها را کاهش دهید یا فرزندتان را از آن‌ها دور کنید. مثلاً اگر صدای جاروبرقی باعث ترسیدن فرزندتان می‌شود، آن را در اتاق دیگری روشن کنید تا صدای کمتری به گوش فرزندتان برسد. با صدای کم شروع کنید و به‌تدریج صدا را بیشتر کنید تا فرزندتان به‌مرور زمان به آن عادت کند.

همچنین می‌توانید فیلم‌ یا صدای ضبط‌شده‌‌ای از آنچه فرزندتان را می‌ترساند، برای او پخش کنید. تماشای ویدیویی از یک موتور‌سیکلت در حال حرکت ممکن است به فرزندتان کمک کند که وقتی صدای آن را در زندگی واقعی می‌شنود، کمتر بترسد. درواقع اگر صدای ترسناک را در زمینه‌‌ای جدید قرار دهید، تجربه‌ای متفاوت برای فرزندتان ایجاد می‌کند.

4.فرزندتان را از موقعیتی که باعث ترس او می‌شود دور کنید

سر‌و‌صدا و همهمه در برخی از مکان‌ها مانند رستوران‌ها یا مهمانی‌های شلوغ، به‌خصوص برای بچه‌های کوچک‌تر، ممکن است ترسناک و طاقت‌فرسا باشد. بنابراین شاید بهتر باشد تا زمانی که فرزندتان کمی بزرگ‌تر شود، در این موقعیت‌ها حضور پیدا نکنید.

5.ترس را به بازی و سرگرمی تبدیل کنید

با تبدیل‌کردن ترس فرزندتان به نوعی سرگرمی، به او کمک کنید که کمتر بترسد. خیلی مهم است که آرام و دل‌گرم‌کننده و با صبر و حوصله پیش بروید، چون نمی‌خواهید کاری کنید که فرزندتان بیشتر از قبل از آن صدا بترسد.

مثلاً اگر فرزندتان از صدای دست‌زدن می‌ترسد، سعی کنید او را تشویق کنید که همراه با ضرباهنگ شعری که دوست دارد دست بزند. با این راهکار ترس فرزندتان را به بازی سرگرم‌کننده تبدیل خواهید کرد. 

6.به واکنش‌های خودتان توجه داشته ‌باشید

فرزندتان از واکنش‌های شما الگوبرداری می‌کند. اگر از صدای خاصی بترسید و این ترس را نشان دهید، احتمال دارد که فرزندتان نیز از همان صدا بترسد و واکنشی مشابه یا حتی شدیدتر از شما نشان دهد.
 

7.صداهای بلند را پیش‌بینی ‎کنید

اگر فرزندتان را جایی می‌برید و می‌دانید احتمال دارد در معرض صداهای بلندی قرار بگیرد که از آن‌ها می‌ترسد، از قبل به او بگویید. مثلاً اگر هوا ابری است، با فرزندتان درباره‌ی احتمال رعد‌و‌برق صحبت کنید یا مثلاً به او بگویید که به دلیل ترافیک ممکن است ماشین‌ها بیشتر بوق بزنند. اجازه دهید فرزندتان بداند که قرار است شنیدن این صداها را تجربه کند، اما شما کنارش هستید تا بداند هیچ دلیلی برای ترسیدن وجود ندارد.

8.با فرزندتان درباره‌ی منبع صداهای مختلف صحبت کنید

به فرزندتان بگویید صداهای مختلف از کجا می‌آیند و چگونه ایجاد می‌شوند. مثلاً اگر فرزندتان از صدای آهنگ می‌ترسد، او را با تعدادی از سازها آشنا کنید و در صورت امکان ساز‌ها را از نزدیک به فرزندتان نشان دهید. سپس می‌توانید به او نحوه‌ی ایجاد صدا را نشان دهید و توضیح دهید که سازها چقدر بی‌خطرند.

9.برای فرزندتان کتاب‌هایی با موضوع «ترس» بخوانید

از طریق خواندن داستان، بهتر می‌توانید با فرزندتان همدلی و همراهی کنید و نیاز او به امنیت و حمایت را در نظر بگیرید. او متوجه می‌شود که تنها نیست و دیگران هم ممکن است به انواع ترس‌ها دچار شوند. با این کار می‌توانید برای فرزندتان احساس جدید یا حتی مثبتی به آنچه او را می‌ترساند ایجاد کنید. 

کتاب‌های پیشنهادی:

• ترس فرفری از صدای بلند؛ انتشارات نردبان.
• سوفی و طوفان – مجموعه‌ی سوفی و چارلی؛ انتشارات اختران.

10.از گوش‌گیرها یا هدفون‌های حذف صدا استفاده کنید

گذاشتن هدفون یا گوش‌گیر برای بچه‌هایی مناسب است که از صداهای بلند خیلی می‌ترسند.

11. با روان‌شناس کودک یا پزشک کودکان مشورت کنید

اگر ترس فرزندتان شما را نگران کرده، می‌توانید به متخصصان حوزه‌ی کودک مراجعه کنید تا بررسی‌های لازم را انجام دهند.

 

همان‌طور که اشاره کردیم، راه‌های گوناگونی برای آرام‌کردن بچه‌ها و کمک به آن‌ها برای غلبه بر ترس‌هایشان وجود دارد، اما راهکاری که برای فرزند شما مفید است، ممکن است برای همه‌ی بچه‌ها مفید نباشد، بنابراین روش‌های مختلف را امتحان کنید تا بهترین راهکار را برای خود و فرزندتان انتخاب کنید. گاهی اوقات، ممکن است فوری به نتیجه‌ی مثبتی دست پیدا نکنید، اما حتی اگر نشانه‌های کوچکی از پیشرفت را در فرزندتان مشاهده کردید، خیلی مهم است که پشتکار داشته‌ باشید و ادامه دهید تا شاهد کمترشدن ترس‌های او باشید.