ترس کودکان از حمام
دوش‌گرفتن معمولاً تجربه‌ی آرامش‌بخشی است که خستگی‌های ما را در می‌کند، اما این موضوع ممکن است در مورد کودکان صدق نکند.
ممکن است بعضی از بچه‌ها حمام را دوست داشته باشند و آن را فرصتی بدانند برای آب‌بازی و ساختن حباب با کف و صابون، اما بسیاری از بچه‌ها با شنیدن کلمه‌ی «حمام» در جهت مخالف می‌دوند و فرار می‌کنند چون از حمام‌رفتن می‌ترسند. بنابراین حمام برای بچه‌ها، هم ممکن است بسیار سرگرم‌کننده باشد و هم ممکن است ترسناک و همراه با اضطراب باشد.
کودکان ممکن است در حمام به دلایل مختلفی مثل رفتن شامپو در چشمانشان و ریختن آب روی سرشان بترسند. حتی ترکیدن حباب‌ها هم ممکن است آنها را بترساند. همچنین برخی از تحریکات حسی مثل صدای ریختن آب از دوش، و سرد یا گرم‌بودن آب ممکن است برای برخی از کودکان ترسناک یا آزاردهنده باشد.
ترس از حمام در کودکان اصلاً غیرعادی نیست. اگر فرزند شما هم از حمام‌رفتن می‌ترسد، ممکن است سردرگم شوید و علت آن را پیدا نکنید، به‌هرحال حمام می‌توانست یکی از سرگرمی‌های لذت‌بخش فرزندتان باشد، اما آن‌قدر برای او ایجاد ترس کرده که از آن فرار می‌کند، پس بهتر است پیش از هر اقدامی، علت اصلی ترس فرزندتان را پیدا کنید.
چرا بعضی کودکان از حمام می‌ترسند؟
بعضی از بچه‌ها در حمام احساس ناامنی می‌کنند. آنها ممکن است خیس‌شدن، تغییر دما یا فضا و احساس شناور‌بودن در وان را دوست نداشته باشند.
بعضی از بچه‌ها به دمای آب حساس‌اند و دوست ندارند آب خیلی گرم یا خیلی سرد با پوستشان تماس داشته باشد.
بعضی از بچه‌ها از صدای ریختن آب روی زمین یا سُرخوردن در وان می‌ترسند.
ممکن است دوست نداشته باشند سر و موهایشان خیس شود یا می‌ترسند کف و صابون در چشمشان برود.
راهکارهای رفع ترس کودکان از حمام
وقتی کودک از حمام می‌ترسد، نخستین گام این است که ترس او را جدی بگیرید و احساسش را درک کند. اگر احساس ناراحتی دارد، سعی نکنید او را با زور به حمام ببرید. در عوض، با ملایمت با او همراهی کنید و کمک کنید به‌مرور احساس امنیت کند.
در حین حمام‌کردن به این نکات توجه کنید تا بتوانید تجربه‌ی حمام‌رفتن را برای فرزندتان لذت‌بخش کنید:
۱.ترس فرزندتان را بپذیرید
اجازه دهید فرزندتان متوجه شود که نگرانی او را درک می‌کنید. در طول حمام‌کردن با او حرف بزنید: «الآن می‌خواهم روی پشتت آب بریزم. می‌خواهی به آب دست بزنی که ببینی دمایش مناسب است یا نه؟»
هر چقدر هم که ترس کودک دور از منطق به‌نظر بیاید، مسئله‌ی مهمی که باید حل شود این است که به‌هرحال او به دلیلی از حمام می‌ترسد بنابراین تلاش کنید علت ترسش را کشف کنید و یا اگر بزرگ‌تر است، با خودش درباره‌ی علت‌های ترسش گفت‌و‌گو کنید و سپس آنها را با برجسته‌کردن نکات مثبت حمام‌رفتن برطرف کنید. برای او توضیح دهید که بعد از حمام، بدن ما خوش‌بو و تمیز می‌شود و رعایت بهداشت کمک می‌کند بیمار نشویم.
۲.مراحل حمام‌کردن را به‌آرامی پیش ببرید
ابتدا فرزندتان را در وان خالی بگذارید و به او یک اسفنج یا اسباب‌بازی بدهید. سپس وقتی با محیط ارتباط برقرار کرد، شیر آب را به‌آرامی باز کنید تا وان او به تدریج پُر شود.
۳.با فرزندتان صحبت کنید
درباره‌ی اتفاق‌هایی که در حمام می‌افتد، با فرزندتان گفت‌و‌گو کنید. می‌توانید این کار با خواندن شعر انجام دهید و در هر مرحله از حمام‌کردن، شعرهای مرتبطی برایش بخوانید.
مثلاً:
«آب می‌ریزه شُر شُر شُر
وان حموم زود می‌شه پُر
آب حموم شامپو می‌خواد
کف می‌کنه خیلی زیاد»
مجموعه کتاب‌های شیمو - انتشارات پنجره
۴.دما را تنظیم کنید
تغییر ناگهانی از خشکی و گرمای محیط خانه به محیط مرطوب حمام ممکن است برای فرزند شما تغییر بزرگی باشد، بنابراین اطمینان حاصل کنید که دمای آب به دمای بدن فرزندتان نزدیک است و اذیتش نمی‌کند.
۵.از چشمان فرزندتان محافظت کنید
اگر فرزندتان نگران است که شامپو به چشمانش وارد شود، می‌توانید از کلاه مخصوص حمام استفاده کنید که از رفتن حباب و کف به چشم کودک جلوگیری می‌کند. بعضی از بچه‌ها هم دوست دارند در حمام از عینک شنا استفاده کنند.
۶.مراقب پوست فرزندتان باشید
شاید فرزندتان تماس لیف با پوستش را دوست نداشته باشد؛ حتی اگر لیف نرم و لطیفی تهیه کرده باشید که مخصوص کودکان درست شده باشد. به جای استفاده از لیف، بدن فرزندتان را با دست بشویید که ملایم‌تر است و کمک می‌کند فرزندتان احساس بهتری داشته باشد.
۷.برنامه‌ی منظم داشته باشید
داشتن برنامه‌ی ثابت برای حمام‌کردن، کار را برای شما و فرزندتان آسان‌تر می‌کند، چون به او کمک می‌کند که بداند دقیقاً چه زمانی باید منتظر رفتن به حمام باشد. حتی می‌توانید تلاش کنید زمان حمام‌کردن فرزندتان را بر اساس علاقه‌اش تنظیم کنید. برخی از کودکان صبح‌ها، زمانی که خسته و کسل نیستند و انرژی دارند، از حمام‌کردن بیشتر لذت می‌برند. خودتان هم ممکن است صبح‌ها صبر و حوصله‌ی بیشتری برای همراهی با فرزندتان داشته باشید. برخی از بچه‌ها هم دوست دارند شب‌ها پیش از خواب دوش بگیرند.
۸.تجربهای شیرین بسازید
حمام‌رفتن را تا حد امکان به تجربهای لذت‌بخش و سرگرم‌کننده تبدیل کنید. این کار به کمترشدن ترس فرزندتان و عادت‌کردن او به حمام کمک می‌کند.
ایده‌هایی برای سرگرم‌کردن کودک در حمام:
- می‌توانید از اسباب‌بازی‌ها و وسایل سرگرم‌کننده‌ی مخصوص حمام مثل کتاب‌های حمام و حیوانات پلاستیکی استفاده کنید. برچسب‌های ضدآب که فرزندتان بتواند آنها را به دیوار بچسباند هم فضا را برای او دل‌چسب‌تر می‌کند.
- اگر فرصت دارید، می‌توانید پیش از زمان حمام، اجازه دهید فرزندتان با دوستانش یا خواهر و برادر بزرگ‌ترش آب‌بازی کند. به‌این‌ترتیب فرزندتان می‌بیند که هم‌سالانش از حمام لذت می‌برند و نه‌تنها برایشان ترسناک نیست، سرگرم‌کننده هم هست.
- از زمان حمام به عنوان فرصتی برای تفریح و گذراندن وقت با فرزندتان استفاده کنید. با هم شعر یا داستان بخوانید و بازی کنید. می‌توانید چند عروسک یا حیوان پلاستیکی یا حتی کامیون پلاستیکی را به حمام ببرید و با هم آنها را بشویید.
- اگر فرزندتان به اندازه‌ی کافی بزرگ شده است، به او اجازه دهید خودش صابون، شامپو و حوله‌‌ی حمامش را انتخاب کند.
- علایق فرزندتان را پیدا کنید و از آنها برای کم‌کردن ترسش استفاده کنید. مثلاً اگر ماشین یا قایق دوست دارد، چند ماشین و قایق پلاستیکی به وسایل حمامش اضافه کنید یا اگر به آشپزی علاقه دارد، چند لیوان و بشقاب پلاستیکی در اختیارش بگذارید.
درگیربودن با کودکان برای حمام‌کردن آنها، حتی برای پدرومادرهای صبور مشکل بزرگی است؛ به‌خصوص که حمام‌کردن از کارهایی است که مداومت دارد و در طول هفته تکرار می‌شود، اما همان‌طور که مطالعه کردید، شما می‌توانید از چند راه‌حل مختلف استفاده‌کنید تا حمام‌رفتن را برای فرزندتان سرگرم‌کننده و دل‌نشین کنید. با کمی همراهی و صبوری، پس از چند روز، احتمالاً ترس‌های فرزندتان ناپدید می‌شود و یاد می‌گیرد که در حمام واقعاً چیزی برای ترس وجود ندارد و می‌تواند از آب‌بازی، درست‌کردن حباب و بازی با وسایلش لذت ببرد.
