آیا فرزندم از آموزشهای غیرحضوری چیزی یادگرفته؟
آیا فرزندم از آموزشهای غیرحضوری چیزی یادگرفته؟
چند سالی است که آموزش غیرحضوری در مدارس بیشتر و بیشتر میشود. در این شرایط، فرزندان ما در کلاسهای آنلاین حضور پیدا میکنند، ویدیوهای آموزشی میبینند، تکالیفی را انجام میدهند و در پایان، نمرههایی هم به دست میآورند، اما این پرسش مدام در ذهن اغلب پدرومادرها تکرار میشود که آیا واقعاً چیزی یاد میگیرند؟
این نگرانی و پرسش همواره و در زمان آموزش حضوری هم وجود دارد که آیا نمرات فرزندمان فقط به این کار میآید که در کارنامهی او درج شود یا واقعاً نتیجهی یادگیری عمیق، پایدار و معنادار اوست؟ اما در آموزش حضوری، به نظر میرسد دستکم معلمها تعامل بیشتر و ارزیابی دقیقتری از یادگیری فرزندان ما دارند و بهتر میتوانند از آنها پشتیبانی کنند.
در چنین شرایطی، برخی از پدرومادرها تلاش میکنند اوضاع را مدیریت کنند: از فرزندشان درس میپرسند، تکالیفش را کنترل میکنند، مدام نگران عقبماندن او هستند و همواره در کشمکش با فرزندشان قرار دارند.
قرارگرفتن در چنین موقعیتی، بار سنگینی را، چه به لحاظ زمانی و چه به لحاظ ذهنی، روی دوش پدرومادر میگذارد، اما اگر توصیه به پدرومادرها این است که لازم نیست همهچیز را کنترل کنند، پس از کجا بفهمند فرزندشان چیزی یاد میگیرد یا نه؟ اگر فهمیدند در برخی از دروس به پشتیبانی بیشتر نیاز دارد، چطور به او کمک کنند؟
نمره به معنای یادگیری نیست!
پیش از پرداختن به این نکته که «از کجا بفهمم فرزندم به خوبی درسهایش را یاد گرفته؟»، باید اول این نکته را به خودمان یادآوری کنیم: یادگیری فرایندی بسیار عمیقتر و وسیعتر از نمرات فرزندمان است.
یادگیری معنادار فرایندی است که در زندگی واقعی فرزند ما کاربرد دارد و فرزندمان یاد میگیرد که در چه موقعیتی و چطور از آن استفاده کند. در حقیقت اثرات یادگیری قرار نیست فقط در آیندهی زندگی فرزندمان مشخص شود، بلکه کیفیت اکنونِ زیستن او را هم افزایش میدهد. این تعریف از یادگیری، مواجههی ما را بهکلی دگرگون میکند.
چطور بفهمم فرزندم به خوبی یاد گرفته؟
با توجه به معنایی که از یادگیری گفته شد، از دو راه میتوانیم بفهمیم فرزندمان درسهایش را به خوبی یاد گرفته یا نه.
تعامل مستمر با مدرسه
همانطور که گفته شد، ما در جایگاه پدر یا مادر قرار نیست نقش متخصص علوم تربیتی را هم به عهده بگیریم و ارزیابی تخصصی یادگیری فرزندمان را به دوش بکشیم. اقدام مهمی که در این راستا میتوانیم انجام دهیم این است که بهطور مستمر با مدرسه در تعامل باشیم. پرسیدن این سؤالها از مدرسه میتواند به خوبی به ما نشان دهد که فرزندمان در چه وضعیتی قرار دارد:
- نقاط قوت فرزندم چیست؟
- در چه حیطههایی به پشتیبانی نیاز دارد؟
- چه نمونهکارها، پروژهها، گزارشهای توصیفی یا شواهدی وجود دارد که میزان یادگیری فرزندم را نشان میدهد؟
- این یادگیریها چطور میتوانند بهشکل عملی در زندگی روزمرهی او به کار گرفته شوند؟
این پرسشها بسیار بهتر و کارآمدتر از پرسشهای رایجی مثل «نمرات فرزندم خوب است یا نه؟» یا «تکالیفش را انجام میدهد یا نه؟» میتواند به ما در فهم وضعیت درسی فرزندمان کمک کند.
گفتوگوی مستمر با کودک
پرسشهای باز-پاسخی که کودک را به اندیشیدن دوباره به آنچه آموخته تشویق میکنند، در عین حال که به ما تا اندازهای نشان میدهند که فرزندمان تا چه حد دروسش را فرا گرفته، همزمان یادگیری او را نیز تقویت میکنند. پرسشهایی مثل:
- مهمترین چیزی که یاد گرفتی چی بود؟
- جالبترین چیزی که یاد گرفتی چی بود؟
- امروز چه نکتهای را فهمیدی که قبل از آن نمیدانستی؟
- به نظرت چرا این موضوع مهم یا جالب است؟
- کدام قسمت این درس سخت بود؟
- چه پرسشهایی دربارهی این مطلب داری؟
- چیزی که امروز یاد گرفتی، کجا ممکن است به کارت بیاید؟
- برای یادگرفتن درس، به کمک نیاز داشتی؟ چطور کمک گرفتی؟
این پرسشها بیش از پرسشهای مبهمی مانند «کلاس امروز چطور بود؟» میتوانند بچهها را سر ذوق بیاورند و کمک کنند که اطلاعات بیشتر و مهمتری به ما ارائه دهند. نیازی نیست همهی این پرسشها را بعد از هر کلاس از فرزندمان بپرسیم. هر بار پرسیدن یکی دوتا از آنها برای بازاندیشی دربارهی کلاس کافی است تا هم خودمان اطلاعات کافی به دست آوریم، هم فرزندمان خسته و کلافه نشود.
اما نکتهی مهم این است: اگر فهمیدم فرزندم به پشتیبانی نیاز دارد، چطور به او کمک کنم؟
1. مشارکت با مدرسه
همانطور که تعامل با مدرسه در سنجش وضعیت تحصیلی فرزندمان نقش مهمی ایفا میکند، مشارکت با مدرسه هم میتواند در بهبود وضعیت تحصیلی او نقش کلیدی داشته باشد. با همراهی و مشارکت معلم، بررسی کنید که فرزندتان چه زمانهایی و در چه موقعیتهایی بهتر یاد میگیرد، به چه چیزهایی علاقه دارد، و چطور میتوانید از علایق و تواناییهای او در راستای بهبود یادگیریاش استفاده کنید. معمولاً موفقیتهای فرزند ما میتوانند سرنخهای مهمی درون خود داشته باشند تا ما را به پیداکردن راهحلها نزدیکتر کنند. راهحلهایی که مدرسه و خانواده بهطور مشترک و منسجم و همزمان به کار میگیرند، از تلاشهای ناهماهنگ و بعضاً متعارض خانواده و مدرسه اثرگذارتر است.
2. استفاده از پلتفرمهای کمکآموزشی
در ایران دستکم سه پلتفرم باکیفیت در پشتیبانی از آموزش دروس مدرسه فعالیت میکنند.
فیلیمومدرسه: ویدیوهای آموزشی باکیفیتی برای آموزش دروس دبستان و مقاطع بالاتر تولید کرده است. در کنار ویدیوهای آموزشی، نمونهپرسشها، جمعبندی پیش از امتحان و امکان برگزاری کلاس خصوصی آنلاین فوری از امکانات کارآمد و مفید فیلیمومدرسه است.
مدرسهی مجازی آینو: پلتفرم دیگری است با ویدیوهای آموزشی نسبتاً باکیفیت و نمونهپرسشها برای فهم بهتر دروس.
استادبانک: پلتفرمی برای برقراری ارتباط دانشآموزان با معلم خصوصی است. در این سایت اطلاعات، رزومه، سابقه و نظرات دانشآموزان و خانوادهها دربارهی معلمان مختلف ثبت شده و خانوادهها میتوانند با بررسی اطلاعات معلمان، درخواست برگزاری کلاس خصوصی آنلاین با معلم مورد نظرشان را ثبت کنند.
کلام پایانی
آموزش غیرحضوری به مشارکت و پشتیبانی بیشتر و سازندهتر پدرومادرها نیاز دارد، اما به این معنا نیست که پدرومادرها باید تمام بار آموزش را تنهایی به دوش بکشند. مدرسه و مؤسسههای تخصصی در آموزش غیرحضوری هم میتوانند و باید نقش مهم خود را ایفا کنند و در پیشبرد آموزش به خانوادهها کمک کنند.
ما نیز همانطور که در آموزش حضوری تلاش میکردیم بهترین انتخاب را برای فرزندمان داشته باشیم و پس از آن، پشتیبان مسیر یادگیری او باشیم، در آموزش غیرحضوری هم کموبیش باید همین مسیر را طی کنیم.
