آموزش هدف‌گذاری به کودکان
«افراد خودآگاه» افرادی هستند که به احوالات، احساسات و هیجانات خود بیشتر توجه دارند. یکی از ویژگی‌های مهم افراد خودآگاه هدفمندبودن آن‌هاست.
«هدف» یعنی چه؟
شاید بهترین تعریف در پاسخ به این پرسش آن باشد که هدف هر نقطه یا مقصدی است که دوست داریم به آن برسیم و برای رسیدن به آن برنامه‌ریزی و تلاش می‌کنیم.
افراد خودآگاه برای تعیین اهداف خود، هم به توانایی‌ها و ضعف‌هایشان و هم به شرایط و موقعیت دقت کافی دارند. نکته‌ی مهمی که این افراد به آن آگاهی دارند این است که دستیابی به هر هدفی مستلزم صرف وقت و سخت‌کوشی است.
اهداف ما ممکن است واقع‌بینانه یا غیرواقع‌بینانه باشند. مسلم است که هر چه شناخت ما از خودمان دقیق‌تر و واقعی‌تر باشد، هدفی که انتخاب می‌کنیم واقع‌بینانه‌تر خواهد بود و احتمال دستیابی به آن بیشتر است.
پژوهشگران معتقدند یکی از شرایط مهم و لازم برای رسیدن به یک هدف تقسیم‌بندی آن است و تقسیم‌کردن یعنی هدف را از قالب کلی خارج و اجزای آن را مشخص کنیم.
هر هدف را می‌توانیم به سه جزء تقسیم کنیم:
اهداف کوتاه‌مدت: اهدافی هستند که در زمان محدود و با برنامه‌ریزی ساده‌تری به نتیجه می‌رسند.
اهداف میان‌مدت: اهدافی هستند که برای رسیدن به آن‌ها به زمان بیشتر و برنامه‌ریزی طولانی‌تری نیاز داریم.
اهداف بلند‌مدت: همان اهداف بزرگ و اصلی‌اند که دوست داریم در طول زندگی‌مان به آن‌ها دست پیدا کنیم.
تقسیم‌بندی اهداف به ما کمک میکند اهداف خود را از قالب کلی و مبهم خارج کنیم و آن را به اجزایش تقسیم و برای هر کدام تعدادی فعالیت تعریف کنیم.
وقتی اهداف خرد می‌شوند، نقطه‌ای که می‌خواهیم به آن برسیم مشخص می‌شود و می‌توانیم آن را درک کنیم. زمانی که هدف اصلی و بزرگ به اجزای کوچک تقسیم می‌شود، فرد این توانمندی را در خود می‌بیند که به هدفی که در نظر دارد، دست پیدا کند. بنابراین برای رسیدن به آن تلاش میکند و هر مرحله پیش‌نیازی برای دستیابی به مراحل بعدی می‌شود.
کودکان به‌طور طبیعی هدف‌گذارانی عالی هستند. همه‌ی آن‌ها می‌دانند که «وقتی بزرگ شدند» می‌خواهند چه‌کاره شوند و این باعث شروع هدف‌گذاری می‌شود.
اگر تعیین هدف شخصی را به کودکان آموزش دهیم، به آن‌ها کمک میکند اشتیاق و علاقه‌ی خود را پیدا کنند. حتی اگر این کار را نکنند، کاوش و کشف زمینه‌های علاقه‌مندی احتمالی را آغاز کرده‌اند یا دست کم به نقش خود در رقم‌خوردن اتفاق‌ها آگاه خواهند شد.
بچه‌ها می‌توانند از ابزار هدف‌گذاری برای تغییر زندگی، بهبود خود و تشخیص قدرت‌های خود برای تحقق رؤیاهایشان استفاده کنند.
برای آموزش هدف‌گذاری به کودکان مراحل زیر را در نظر بگیرید:
- به فرزندتان کمک کنید اهدافش را به اجزایی تقسیم کند که دستیابی به آن ممکن باشد تا بتواند هر روز در مسیر رسیدن به هدفش قدم کوچکی بردارد.
- فرزندتان را تشویق کنید تا اهدافی را شناسایی کند که از تلاش برای رسیدن به آن‌ها لذت خواهد برد.
- برای فرزندتان چارچوب زمانی تعیین کنید که واقع‌بینانه باشد. اهداف خردسالان باید ساده و دست‌پیداکردن به آن آسان باشد. هنگامی که آن‌ها هدف‌گذاری را درک کردند و نتایج مثبت رسیدن به اهداف خود را تجربه کردند، مشتاق خواهند شد که اهداف دشوارتری تعیین کنند. برخی از کودکان باید اهداف کوتاه‌مدت‌تری را برای پایان روز تعیین کنند؛ مانند اتمام پروژه‌ی ساده‌ی مدرسه، تمیز‌کردن اتاق و برداشتن اسباب‌بازی‌ها.
- مطمئن شوید فرزندتان می‌داند که تلاش برای رسیدن به هدف مهم است، اما اگر گاهی نتواند به نتیجه‌ی دلخواه خود دست پیدا کند، اشکالی ندارد.
- پیشرفت هدف را دنبال کنید و موفقیت را جشن بگیرید. اشاره به تلاش‌های بچه‌ها به آن‌ها انگیزه می‌دهد که به تلاش ادامه دهند؛ مثلاً گفتن جملات انگیزشی مثل «ببین چقدر به هدفت نزدیک شده‌ای» و «من مطمئنم تو می‌توانی به هدف‌هایی که برایشان برنامه‌ریزی کرده‌ای برسی».
در پایان، اگر فرزندتان به هدفش رسید، موفقیتش را جشن بگیرید.
6.درباره‌ی اهداف خودتان نیز با فرزندتان صحبت کنید. تعیین اهداف فرصت خوبی را برای به‌اشتراک‌گذاشتن افکار و احساسات شما با فرزندانتان فراهم میکند. با فرزندتان از اهدافی بگویید که در جوانی و یا زمانی داشته‌اید که هم‌سن‌و‌سال فرزندتان بوده‌اید و توضیح دهید که چگونه بر موانع غلبه کرده‌اید و در حین دستیابی به اهداف چه احساسی داشته‌اید یا چگونه اهداف خود را تغییر داده‌اید. با فرزندانتان درباره‌ی اهدافی که به آن نرسیده‌اید هم حرف بزنید.
مهم: هنگام آموزش تعیین هدف، باید به هدف و آرزوهای کودکان احترام بگذارید؛ حتی اگر شخصاً هدف او را دوست ندارید.
علاوه بر این، باید او را تشویق کنید؛ بدون توجه به اینکه هدف او چقدر ممکن است به نظر شما خنده‌دار باشد. به جای در‌نظر‌گرفتن مشکلات و شکست‌ها و هدررفت پول و وقت و انرژی، باید تا می‌توانید کمک کنید و اعتماد کنید که فرزندتان با هر شکستی که در مسیر رسیدن به هدف پیش می‌آید، کنار بیاید.
خوراکی‌های کلیدی
هدف‌گذاری ممکن است برای بچه‌ها جدید باشد، اما ما می‌خواهیم هدف‌گذاری هم درست مانند مسواک‌زدن یا مطالعه‌ی هر روزه، برای فرزندانمان به عادت تبدیل شود. بنابراین، از آنجایی که آن‌ها تازه شروع به کار کرده‌اند، مهم است در نظر داشته باشید که تأکید باید بر خود فرآیند باشد، نه فقط بر نتیجه‌ی نهایی که دستیابی به اهداف است.
منبع: خودآگاهی، نسرین امامی نایینی
