نکات تربیتی و مهارت‌های زندگی

۱- اتحاد و کار گروهی:

در این داستان هیچ قهرمانی وجود ندارد. تمام اهالی شهر هستند که برای تحقق خیر جمعی و همگانی خود، هم‌فکری و مبارزه می‌کنند. حضور همه به یک اندازه لازم است و همه به یک اندازه می‌توانند به نجات شهرشان کمک کنند. داستان طوری پیش می‌رود که کودک درمی‌یابد تک‌تک ما برای جامعه‌مان مهم هستیم و می‌توانیم اقدامات معنادار و مسئولانه‌ای برای بهبود وضعیت انجام دهیم.

2- شجاعت:

طبق آموزه‌های روان‌شناسی مثبت‌نگر، شجاعت به معنای فقدان ترس نیست؛ بلکه به معنای اقدام کردن با وجود ترس و داشتن ارزیابی معقول از خطرات است. هندوانه‌های یواشکی به کودکان نشان می‌دهد که می‌توان علیرغم شرایط سخت و دشوار، شجاعانه و خلاقانه دست به اقدام زد.

3- امید و خوش‌بینی:

بهترین نکته کتاب این است که امید نه به این معنا که "اوضاع درست خواهد شد" بلکه به این معنا که "می‌توانیم کارهایی برای بهتر شدن اوضاع انجام دهیم." منعکس شده است. در این داستان اهالی شهر به دنبال راه‌هایی برای مقاومت در برابر زورگویان گشتند و کودکان به شیوه‌ای خلاقانه، تلاش کردند تا شادی را به شهر برگردانند. در انتهای داستان، مشخص نیست که تلاش اهالی شهر ثمر می‌دهد یا نه اما آن‌ها هم‌چنان امیدوارانه تلاش می‌کنند. این بهترین و واقع‌بینانه‌ترین شکل امید است: ما مطمئن نیستیم که موفق خواهیم شد یا نه؛ اما امیدوارانه تلاش می‌کنیم تا روزنه‌هایی از شادی و بهزیستی را پدید آوریم.

4- نوع دوستی:

داستان درباره‌ی خوش‌حالی یک شخصیت یا یک گروه خاص نیست. خیر جمعی موضوعیت دارد. این داستان حول محور منافع شخصی شکل نگرفته و نوع‌دوستی را به کودکان یاد می‌دهد. در کتاب هندوانه‌های یواشکی، خوش‌بختی هر فرد در گرو خوش‌بختی تمام شهر است.

سوالاتی برای گفتگو با کودک

1. هندونه‌ها باعث شادی و خوش‌حالی مردم شهر می‌شد. الان چه چیزهایی باعث شادی و خوش‌حالی تو و مردم ایران میشه؟

هدف: کودک مشغول تفکر درباره‌ی خواسته‌ها و نیازهای خود و جامعه در برهه‌ی فعلی از زندگی‌اش شود.

2. اگر تو توی شهر بودی، چطوری به مردم شهر کمک می‌کردی؟

هدف: کودک اقداماتی که در شرایط سخت می‌تواند برای بهبود اوضاع انجام دهد را بشناسد.

3. حالا چطور می‌تونیم کارهایی که باعث خوش‌حالی تو میشه رو انجام بدیم؟

هدف: کودک نگاهی عمل‌گرایانه و نه صرفا خیال‌پردازانه به زندگی داشته باشد.

4. دیگران چطور می‌توانند به تو کمک کنند که خوش‌حال‌تر باشی؟

هدف: درک اینکه زندگی ما به‌هم پیوسته است.

5. تو چطور می‌تونی به دیگران کمک کنی که خوش‌حال‌تر بشن؟

هدف: کودک به این نکته توجه کند که او هم در قبال دیگران مسئولیت دارد و باید برای تحقق خیر جمعی تلاش کند.

یادگیری عمیق‌تر از کتاب 

1- نقاشی شهری که دوستش داریم:

ما الان راجع به شهری قصه خواندیم که مردمش هندونه خیلی دوست داشتند و با خوردن هندونه، خوش‌حال می‌شدند. اون شهر دیگه چه ویژگی‌هایی داشت؟ بیا دوباره نقاشی‌های کتاب رو ببینیم و دقت کنیم که مردم شهر توی چه مدل خونه‌هایی زندگی می‌کردند و شهرشان چه شکلی بود؟ شهر دوست‌داشتنی خودمون رو تصور کنیم! اگر ما بخوایم یه شهر بسازیم که توش خیلی خوش‌حال باشیم، اون شهر چه شکلیه؟ خونه‌هاش چه شکلیه؟ آدم‌ها توی اون شهر چه‌کار می‌کنند؟ بعد از اینکه فکر کردیم، شهر دوست داشتنی خودمون رو نقاشی کنیم.

2- خونه‌ی دوست‌داشتنی ما:

همه‌ی اعضای خانواده دور هم جمع شوند و پس از پایان قصه، درمورد "خانه‌ی دوست‌داشتنی مورد نظر هرکس" صحبت کنند. هر کسی بگوید که دوست دارد خانه‌شان چه تغییر کند؟ چطور تزئین شود؟ چه چیزهایی داشته باشد؟ سپس اعضای خانواده درمورد اقدامات ساده و کوچکی که می‌تواند خانه را برای تمامی اعضا دوست‌داشتنی‌تر کند، توافق کنند. ممکن است جای یک میز تغییر کند، یک کاردستی یا نقاشی توسط کودک برای تزئین خانه ساخته شود یا...

این فعالیت، علاوه بر اینکه باعث مشغولیت کودک در شرایط نابسمان فعلی می‌شود، عصاره‌ی محتوای کتاب برای تحقق کار گروهی، عمل‌گرایی، امید و تلاش‌گری است.

3- آماده‌کردن بسته شادی:

اعضای خانواده با مشورت هم می‌توانید بسته‌های ارزاق  مناسبی تهیه کنید. به کودک کمک می‌کنیم تا بسته‌ها را بین هم‌سایه‌ها یا عابران محله پخش کند و به آن‌ها بگوید که این بسته‌ها، برای آرزوی شادی و خوش‌حالی همه درست شده‌اند.

درباره متن و تصویر

هندوانه‌های یواشکی از رنگ‌های شاد و جذاب برای تصویرسازی استفاده کرده‌است اما ممکن است تصاویر مخل توجه کودک به محتوای کتاب باشد. جملات و کلمات استفاده شده در کتاب کوتاه، ساده و کاملا قابل فهم هستند.

بخشی از کتاب

بچه‌های شهر، راه دیگری به ذهن‌شان رسید. آن‌ها بازی دانه‌پراکنی راه انداخته بودند؛ دانه‌های هندوانه‌ها را در موشک‌های کاغذی‌شان می‌گذاشتند و به داخل خاک باغچه‌ها شلیک می‌کردند تا شاید برخی از آن دانه‌ها سبز شود و هندوانه بدهد.