نکات تربیتی و مهارت­‌های زندگی

۱- آموزش تعادل در استفاده از فناوری

این کتاب به‌صورت غیرمستقیم به کودکان یاد می‌دهد که وسایل دیجیتال، اگرچه جذاب‌اند، نباید تمام زندگی آن‌ها را پر کنند. شخصیت‌های داستان ابتدا چنان غرق در تبلت، تلویزیون و موسیقی‌اند که ارتباطشان با یکدیگر کم‌رنگ می‌شود، اما وقتی در موقعیتی قرار می‌گیرند که از صفحه‌نمایش‌ها دورند، متوجه می‌شوند دنیای واقعی چقدر سرگرم‌کننده است.

۲- پرورش خلاقیت از دل تجربه‌ی دیجیتال

در بخشی از کتاب، کودکان با الهام از کارتون مورد علاقه‌شان، خودشان نقش‌ها را بازی می‌کنند و داستانی تازه می‌سازند. این بخش به‌زیبایی نشان می‌دهد که ابزار دیجیتال می‌تواند جرقه‌ای برای تخیل باشد؛ یعنی اگر از دنیای دیجیتال درست استفاده کنیم، می‌توانیم به ساختن، ایفای نقش و خلق ماجرا در دنیای واقعی تشویق شویم.

۳- نگاهی متعادل به دنیای دیجیتال

نویسندگان این کتاب تلاش کرده‌اند نشان دهند که وسایل دیجیتال، اگر درست استفاده شوند، می‌توانند مفید و آموزنده باشند. در واقع پیام پنهان داستان این نیست که «تبلت و کامپیوتر بد هستند»، بلکه این است که چطور باید از آن‌ها درست و به‌جا استفاده کرد.

مثلاً در بخشی از داستان، رز از مانیتور برای سرچ کردن اطلاعات و انجام تکلیف مدرسه‌اش استفاده می‌کند و نشان می‌دهد که  اینترنت می‌تواند ابزار یادگیری و کشف دنیای واقعی باشد، اگر هدفمند و هدایت‌شده از آن استفاده شود. این کتاب در مجموع به کودکان می‌آموزد که فناوری نه دشمن است و نه قهرمان مطلق. آنچه اهمیت دارد، نوع استفاده از آن است.

 سوالاتی برای گفتگو با کودک

1. به نظرت چرا بازی کردن در دنیای واقعی گاهی از بازی‌های داخل تبلت یا کامپیوتر جالب‌تره؟
2. وسایل دیجیتال چه زمان‌هایی بهت یه چیز جدیدی یاد دادن؟
3.  اگر تو هم بخواهی یک بازی یا کارتون رو در دنیای واقعی ادامه بدی، دوست داری چه داستانی خلق کنی؟
4.  فکر می‌کنی اگر یکی از دوستانت همیشه درگیر گوشی یا بازی باشد، چه احساسی پیدا می‌کنی؟ چطور می‌تونی با او ارتباط بهتری داشته باشی؟
5. تو در چه موقعیت‌هایی از وسایل دیجیتال استفاده می‌کنی که مفید و خوبه؟ در چه موقعیت‌هایی باید زمانش را کمتر کنی؟
6. اگر به اینترنت دسترسی نداشته باشیم، چطور می‌تونیم درباره‌ی چیزهای مختلف، اطلاعات به دست بیاوریم؟
7. به نظرت صفحه‌نمایش‌ها چه چیزهایی رو می‌تونن به ما یاد بدن، و چه چیزهایی رو فقط می‌شه در دنیای واقعی یاد گرفت؟
8. به نظرت مهم‌ترین چیزی که بچه‌ها در این داستان یاد گرفتن چی بود؟ تو از این داستان چه چیزی یاد گرفتی؟

یادگیری عمیق‌­تر از کتاب

۱. اجرای یکی از کارتون‌ها یا داستان‌های مورد علاقه

از کودکان بخواهید یکی از کارتون‌ها یا داستان‌های مورد علاقه‌شان را انتخاب کنند و آن را به شکل نمایش، بازی یا ماجراجویی واقعی اجرا کنند. با هم تصمیم بگیرید که هر کودک نقش کدام شخصیت را بازی کند و با تخیل خود برای داستان، گفت‌وگوها و مراحل ماجراجویی ایده بسازید (مثلاً نجات یک دوست، پیدا کردن گنج، یا ساختن یک وسیله‌ی جادویی).
از وسایل در دسترس (مثل پارچه، بالش، صندلی، جعبه، مقوا) برای ساخت صحنه یا لباس شخصیت‌ها استفاده کنید. در پایان، با کودک درباره‌ی احساستان حرف بزنید: چه چیزی باعث شد همکاری کنید یا خلاق‌تر باشید؟
 

۲-  بازی «ماموریت دیجیتال هوشمند»

برای آموزش استفاده‌ی درست از ابزار دیجیتال، با کمک کودک، یک موضوع برای جست‌وجو انتخاب کنید؛ موضوعی که برایش هیجان‌انگیز باشد.
مثلاً: یک حیوان جالب، یک کشور یا شهر خاص، یک شغل یا حتی یک مفهوم ساده مثل رنگین‌کمان، فصل‌ها، یا صداها در طبیعت.

سپس با هم وارد دنیای جست‌وجو شوید. اجازه دهید کودک خودش کلیدواژه‌ها را بنویسد یا با راهنمایی شما فیلم، عکس و مطلب پیدا کند.
می‌توانید این سؤال‌ها را مطرح کنید:

• این حیوان یا چیز چه ویژگی جالبی دارد؟
• کجا زندگی می‌کند یا چه کاربردی دارد؟
• چرا برای ما مهم است؟

کودک باید یافته‌هایش را به دنیای واقعی بیاورد و چیزی بسازد.
می‌توانید از بین ایده‌های زیر انتخاب کنید:

• نقاشی یا کلاژ درباره‌ی موضوع جست‌وجو
• نوشتن یا گفتن یک داستان کوتاه با الهام از آن موضوع
• ساخت یک مدل با خمیر یا کارتن
• اجرای یک نمایش کوتاه برای خانواده

مثلاً اگر درباره‌ی «لاک‌پشت» تحقیق کرده، می‌تواند یک ماکت از خانه‌ی امن لاک‌پشت‌ها بسازد و درباره‌ی حفاظت از آن‌ها حرف بزند. در پایان از کودک بخواهید مثل یک دانشمند کوچک یا خبرنگار، یافته‌هایش را برای بقیه‌ی اعضای خانواده معرفی کند. او می‌تواند توضیح دهد چه چیزهایی یاد گرفته و چطور از اینترنت برای کشفشان کمک گرفته است. این کار حس موفقیت و اعتمادبه‌نفس را در کودک تقویت می‌کند.

درباره متن و تصویر

کتاب «چهار قهرمان و مدتی با مانیتور» با زبانی ساده و صمیمی نوشته شده و موقعیت‌هایی آشنا از زندگی کودکان امروزی را نشان می‌دهد؛ کودکانی که گاهی درگیر تبلت و کامپیوترند و گاهی از بازی‌های واقعی و ارتباط با دیگران لذت می‌برند. متن کتاب کوتاه و ساده است و بدون سرزنش، مفهوم تعادل در استفاده از فناوری را منتقل می‌کند.

تصویرها با رنگ‌های لطیف و ملایم کشیده شده‌اند، احساسات بچه‌ها را به‌خوبی نشان می‌دهند و جزئیات و حالت‌های چهره‌ها، شادی، خستگی یا هیجان کودکان را بازتاب می‌دهند.

 بخشی از کتاب

لی می‌پرسه: «مادربزرگ! شما تبلت ندارین؟»
رز هم میگه: «کامپیوترتون کجاس؟»
انگار پدربزرگ و مادربزرگ تبلت برای بازی ندارن…

 رز که نمی‌دونه چیکار کنه می‌پرسه: «چی بازی کنیم؟»

حتی اصلاً متوجه نشدن که پدربزرگ و مادربزرگ یک سبد پر از اسباب‌بازی دارن:
یک توپ، یک طناب بازی و وسایل بازی بولینگ...

متن پشت جلد کتاب

کوچولوها غرق واقعیت تکنولوژیکی هستند که تفاوت زیادی با تجربه‌ی والدینشان دارد. والدینی که فقط با یک وسیله در خانه بزرگ شده‌اند: تلویزیون. و اینک، این وسایل چند برابر شده‌اند.

کودکان امروز «نسل تعاملی» هستند و وسایل و اطلاعات زیادی در اختیار دارند. این محتوای دیداری، شنیداری در هر زمان و برای هر کاربری نیز موجود است. پسرها و دخترها از سنین کم می‌دانند چطور از گوشی و تبلت استفاده کنند؛ به علاوه از آن‌ها برای ایجاد ارتباط، کشف، تبادل و سرگرمی استفاده می‌کنند. این نسل مهارت زیادی در پردازش سریع اطلاعات پیدا کرده و می‌تواند همزمان چند کار را با هم انجام دهد.

این ویژگی‌ها چالش بزرگی برای والدین محسوب می‌شود چرا که باید در رابطه بین کودک و گوشی و تبلت دخالت کنند. این روابط گاهی آموزنده و  گاهی سرگرم‌کننده است اما ممکن است موجب تماس کودکان با محتوای زیانبار یا نامناسب شود. همچنین کودکانی که بیش از حد وقت خود را با موبایل و تبلت می‌گذرانندد، فاقد مهارت‌های اجتماعی لازم برای تعاملات اجتماعی  هستند. بنابراین والدین باید زمان استفاده از گوشی یا تبلت را کنترل یا محدود کنند و اطمینان حاصل کنند که کودکان فقط به برخی از برنامه‌ها و بازی‌هایی که مناسب سن آن‌ها هستند دسترسی دارند.