نکات تربیتی و مهارت­‌های زندگی

۱. مسئولیت‌پذیری در استفاده از اینترنت

در طول داستان، جوجه یاد می‌گیرد که خرید اینترنتی بی‌اجازه و گفت‌وگو با افراد ناشناس می‌تواند پیامدهای خطرناکی داشته باشد. کودک با دنبال کردن رفتار جوجه، می‌فهمد که هر کلیک در فضای مجازی نیاز به آگاهی و مشورت با بزرگ‌ترها دارد.

۲. تقویت مهارت تفکر قبل از عمل

جوجه ابتدا از سر هیجان، بدون فکر، روی هر چیزی کلیک می‌کند. پیام ضمنی داستان این است که باید قبل از تصمیم، پیامدها را سنجید. این مهارت به کودکان کمک می‌کند در زندگی واقعی هم عجولانه عمل نکنند.

۳. آشنایی با مفهوم «هویت پنهان در اینترنت»

جوجه تصور می‌کند دوست اینترنتی‌اش هم یک جوجه است، اما در واقع روباهی خطرناک است. این بخش به کودکان می‌آموزد که ظاهر آنلاین می‌تواند فریبنده باشد و نباید به هر پیام یا دوستی در فضای مجازی اعتماد کرد.

۴. یادگیری مشورت و ارتباط با والدین

ماجرای پنهانی جوجه نشان می‌دهد چه خطرهایی در زمان نبود نظارت والدین ممکن است رخ دهد. کودک متوجه می‌شود که مشورت با والدین یا معلمان، نشانه‌ی ضعف نیست، بلکه باعث امنیت می‌شود.

۵. تقویت سواد رسانه‌ای و خودمراقبتی

کتاب با زبانی ساده و تصاویری طنزآمیز، کودکان را با نخستین مفاهیم سواد رسانه‌ای آشنا می‌کند: آگاهی از خطر خریدهای آنلاین، لینک‌های ناشناس و دعوت‌های اینترنتی. این آموزش غیرمستقیم باعث می‌شود کودک حتی بدون یاد گرفتن مفاهیم تخصصی، اصل مراقبت از خود در فضای مجازی را بیاموزد.

 سوالاتی برای گفتگو با کودک

1)    چه چیزهایی در اینترنت ممکن است شبیه ظاهرشان نباشد؟ می‌توانی مثال‌های دیگری غیر از داستان بگویی؟

2)    تا به حال شده مثل جوجه بخواهی کاری را پنهانی و یواشکی انجام دهی؟ چه احساسی پیدا می‌کنی؟

3)    وقتی جوجه با دوست اینترنتی آشنا شد، چه احساسی داشت؟ تو تا حالا چنین هیجانی را تجربه کرده‌ای؟

4)    فکر می‌کنی روباه چه احساسی داشت وقتی می‌خواست جوجه را فریب بدهد؟ به نظرت چرا بعضی افراد چنین کاری می‌کنند؟

5)    اگر جوجه می‌توانست دوباره از اول شروع کند، چه کار متفاوتی انجام می‌داد؟ تو چه راه تازه‌ای پیشنهاد می‌کنی؟

6)    اگر کسی در اینترنت از تو خواست که او را ملاقات کنی، چه کار می‌کنی؟

7)    اگر بخواهی برای جوجه یک پایان تازه بسازی که خطر را زودتر متوجه شود، چه تغییری در داستان می‌دهی؟

8)    چه کسی می‌تواند کمک کند که در فضای اینترنت تصمیم‌های درست بگیری؟

یادگیری عمیق‌­تر از کتاب

1- بازی «کلیک هوشمند»

چند کارت تهیه کنید و روی هر کدام یک موقعیت اینترنتی بنویسید؛ بعضی از آن‌ها رفتارهای ایمن باشند (مثل تماشای ویدئوی آموزشی همراه با مامان یا بابا) و بعضی دیگر موقعیت‌های خطرناک (مثل کلیک روی یک لینک ناشناس). کارت‌ها را در یک جعبه بریزید و از کودک بخواهید یکی‌یکی بردارد. اگر موقعیت ایمن باشد، یک قدم به جلو برمی‌دارد؛ اگر خطرناک باشد، یک قدم به عقب می‌رود و دلیل خطر را توضیح می‌دهد. در پایان با هم درباره‌ی راه‌های درست مقابله با موقعیت‌های خطرناک گفت‌وگو کنید.

2- ساخت پوستر قوانین طلایی اینترنت 

برای تثبیت پیام‌های داستان در ذهن کودک، با کمک هم چند قانون طلایی برای استفاده‌ی ایمن از اینترنت انتخاب کنید و روی یک مقوا بنویسید یا نقاشی کنید؛ مثلاً «هرگز به غریبه‌ها اعتماد نکن» یا «قبل از خرید آنلاین از بزرگ‌ترها اجازه بگیر». سپس پوستر را با تصویر جوجه یا روباه تزئین کرده و در اتاق کودک یا کنار کامپیوتر نصب کنید.

3- داستان‌سازی «اگر من جای جوجه بودم»

برای تقویت قدرت حل مسئله و تصمیم‌گیری، یک بازی داستان‌سازی ترتیب دهید. جمله‌ای آغازین پیشنهاد کنید: «اگر من جای جوجه بودم وقتی پیام دوست ناشناس را دیدم…». سپس هر نفر یک یا دو جمله به داستان اضافه کند تا سرانجام به پایان برسد. می‌توانید پایان‌های خنده‌دار، شجاعانه یا شگفت‌انگیز خلق کنید و حتی ماجرای کاملاً تازه‌ای برای جوجه بسازید.

درباره متن و تصویر

جوجه دات کام یک داستان تصویری کوتاه است که با متنی ساده و جملات کوتاه روایت می‌شود تا برای کودکان خردسال جذاب و قابل‌فهم باشد و پیام احتیاط در فضای مجازی را در ذهن کودک ماندگار ‌سازد.

تصاویر این کتاب پرانرژی و رنگارنگ‌اند تا هیجان و تعلیق داستان را برجسته کنند. ترکیب متن کوتاه و تصویرهای جذاب، ماجرا را پرهیجان و قابل‌پیگیری می‌کند و پیام اخلاقی کتاب را به شیوه‌ای شاد و تأثیرگذار به کودکان منتقل می‌کند.

 بخشی از کتاب

جوجه برای خودش یک دوربین عکاسی خرید. جیک و جیک کلیک!

پرهایش را با نوکش تمیز کرد و جلوی دوربین ژست گرفت و از خودش عکس گرفت. عکسش را گذاشت و اسم و سنش را هم نوشت. کلیک! توی صفحه‌ی دوست‌یابی یک جوجه‌ی دیگر کلیک کرد.

متن پشت جلد کتاب

یک شب جوجه می‌رود سراغ کامپیوتر کشاورز و کلیک! یک عالمه خرید اینترنتی می‌کند و بالاخره یک دوست اینترنتی هم پیدا می‌کند. اما وقتی می‌رود دوستش را ببینند اتفاق بدی می‌افتد...