بهترین زمان برای آموزش مسواک‌زدن به کودکان

بسیاری از پدرومادرها به مسواک‌زدن فرزندانشان اهمیت چندانی نمی‌دهند، چون فکر می‌کنند دندان‌های بچه‌ها شیری است و قرار است جای خود را به دندان‌های دائمی بدهد. این دسته از پدرومادرها باید بدانند که دندان‌های فرزندشان در نحوه‌ی غذاخوردن و حتی صحبت‌کردن او تأثیر بسیار مهمی دارد.

آموزش عادت خوب مسواک‌زدن به کودکان اهمیت دارد چراکه پوسیدگی دندان رایج‌ترین بیماری خردسالان است. بیش از 40 درصد از بچه‌ها پیش از شروع مهدکودک پوسیدگی دندان دارند، اما همان‌طور که می‌دانید، آموزش مسواک‌زدن به بچه‌ها فرایند ساده‌ای نیست و حتی ممکن است بسیار خسته‌کننده باشد.

 اگر شما هم فرزندی دارید که از مسواک‌زدن طفره می‌رود یا فرزندی دارید که به‌تازگی مسواک‌زدن را شروع کرده است، مطالبی که در ادامه می‌آید، می‌تواند به شما کمک کند تا مسواک‌زدن را به فرایندی لذت‌بخش تبدیل کنید.

 

چرا باید از دندان‌های شیری مراقبت کنیم؟

دندان‌های کودک دائمی نیستند و در 12 یا 13 سالگی جای خود را به دندان‌های دائمی می‌دهند. اگر قرار است کودک دندان‌های شیری‌اش را از دست بدهد، چه اهمیتی دارد که مرتب مسواک بزند؟

دندان‌های شیری برای شکل‌گیری مناسب دهان حیاتی‌اند و برای دندان‌های دائمی بزرگسالی نقش راهنما را دارند و اگر زودتر از موعد از بین بروند، ممکن است باعث شوند که دندان‌های دائمی فضای کافی برای رشد نداشته باشند. 

پوسیدگی دندان‌های شیری ممکن است به مشکلاتی منجر شود:

• مشکل در خوردن و صحبت‌کردن.
• احساس درد و ناراحتی در دندان‌ها و لثه‌ها.
• ایجاد عفونت‌ در دهان و لثه.
• کاهش عزت‌نفس.

 

روش درست مسواک‌زدن 

اولین و مهم‌ترین نکته در آموزش مسواک‌زدن به کودکان این است که از پدرومادرشان یاد می‌گیرند و آن‌ها را الگو قرار می‌دهند. شما در جایگاه پدرومادر الگوی فرزندتان هستید، پس اگر خودتان درست و مداوم مسواک نمی‌زنید، نباید توقع داشته باشید که فرزندتان این کار را انجام دهد. 

بر اساس نظر انجمن دندان‌پزشکی آمریکا، مسواک‌زدنِ درست باید حداقل دو دقیقه طول بکشد و شامل مراحل زیر است:

• با چرخاندن مسواک خود با زاویه‌ی 45 درجه نسبت به لثه شروع کنید.
• نواحی نزدیک به خط لثه را هدف قرار دهید که در آن، پلاک بیشتری تجمع می‌یابد.
• مسواک را به‌آرامی و در عرض دندان حرکت دهید و روی دندان‌ها به جلو و عقب بکشید.
• سطوح داخلی، سطوح خارجی و سطوح جویدنی دندان‌ها را مسواک بزنید.
• برای رسیدن به سطوح داخلی دندان‌های جلو، مسواک را کج نگه دارید و با حرکات عمودی مسواک بزنید.
• سطح زبان را مسواک بزنید تا باکتری‌ها و بقایای غذا از بین برود.

شما باید دو بار در روز و هر بار دو دقیقه مسواک بزنید. این الزام درباره‌ی کودکان نیز صدق می‌کند، اما این قانون بسته به سن کودک کمی متفاوت خواهد بود که در ادامه به آن می‌پردازیم.

چه زمانی مسواک‌زدن را شروع کنیم؟

ضروری است که مسواک‌زدن دندان‌های فرزندتان را از سن کم آغاز کنید تا هم عادت‌ خوبی را در او به‌ وجود بیاورید و هم به سلامت دهان و دندان او در درازمدت کمک کنید. 

در ادامه، نکاتی درباره‌ی مسواک‌زدن به تفکیک سن کودک آمده است.

نوزادان

لثه‌ها و دهان نوزاد را بعد از هر بار تغذیه تمیز کنید تا قند از طریق غذا یا شیر تجمع پیدا نکند و رشد باکتری‌ها کمتر شود. برای تمیزکردن لثه‌های فرزندتان از پارچه‌ا‌ی مرطوب و تمیز استفاده کنید تا زمانی که اولین دندان او رشد کند. 

یکی از مزایای تمیز‌کردن لثه‌های نوزاد این است که مالش ملایم لثه‌ها درد درآمدن دندان را تسکین می‌دهد. 

بعد از رشد اولین دندان می‌توانید از مسواک مخصوص نوزادی استفاده کنید که موهای بسیار نرم دارد. 

کودکان نوپا

کودکان نوپا خنده‌های دندان‌نمای زیبایی دارند، اما دندان‌هایشان هنوز به‌طور کامل در نیامده است. برای مراقبت از دندان‌های در حال رشد و لثه‌های حساس آن‌ها، از خمیردندان حاوی فلوراید به اندازه‌ی یک نخود استفاده کنید. اگر فرزندتان کمتر از 2 سال دارد یا هنوز تف‌کردن را یاد نگرفته است، از مقدار کمتری خمیردندان یعنی به اندازه‌ی یک برنج استفاده کنید که اگر آن را قورت داد، ضرری برایش نداشته باشد.

خردسالان

فرزندتان از سه‌سالگی مجموعه‌ی کاملی از دندان‌های شیری خواهد داشت. بچه‌ها در این سن، به اندازه‌ی کافی بزرگ شده‌اند و می‌توانند یاد بگیرند که چگونه خودشان مسواک بزنند. از آن‌جایی که کودکان خردسال مهارت‌های حرکتی بزرگ‌ترها را ندارند، هم‌چنان باید عملکرد آن‌ها را به‌طور مداوم بررسی کنید. 

چگونه به فرزندمان مسواک‌زدن را آموزش دهیم؟

آموزش مسواک‌زدن به کودکان و حتی لذت‌بردن از آن، ناممکن نیست. در این بخش، چند نکته برای سرگرمی و آموزش همزمان مسواک‌زدن مطرح شده است:

لوازم مناسب داشته باشید.

برای کودکان از مسواک نرم و سرکوچک استفاده کنید. مسواک را هر سه- چهار ماه یک‌بار یا زمانی که فرسوده به‌نظر می‌رسد، دور بیندازید. همچنین، پس از سرماخوردگی یا آنفولانزا مسواک را عوض کنید.

به فرزندتان اجازه دهید مسواک یا خمیردندانی را که دوست دارد انتخاب کند. مسواک‌هایی با مدل‌های شخصیت‌های کارتونی بیشتر از مدل‌های ساده و تک‌رنگ طرف‌دار دارند و خمیردندان‌ها طعم‌های متنوعی دارند. دادن حق انتخاب به فرزندتان در انتخاب مسواک و خمیردندان، به او حس مالکیت در روال مسواک‌زدن می‌دهد و به تقویت رابطه‌ی مثبت او با بهداشت دهان و دندانش کمک می‌کند.

به روال منظمی پایبند باشید.

روال همیشگی و منظمی برای مسواک‌زدن تنظیم کنید و همگی به آن پایبند باشید. حذف یکی از دفعات مسواک‌زدن بعد از یک روز طولانی یا زمانی که در سفر هستید و برنامه‌ی منظم شما مختل می‌شود، وسوسه‌انگیز است، اما باید در برابر این وسوسه مقاومت کنید. 

از اعضای دیگر خانواده کمک بگیرید.

مسواک‌زدن را به رویدادی خانوادگی تبدیل کنید و این فرصت را فراهم کنید که همه‌ی اعضای خانواده با هم دندان‌هایشان را تمیز کنند. زمان‌سنج را تنظیم کنید که مدت مسواک‌زدنتان را اندازه بگیرد. می‌توانید موسیقی هم پخش کنید. 

وقتی مسواک‌زدن به فرصتی برای پیوند خانوادگی و سرگرمی تبدیل شود، کودکان تمایل و علاقه‌ی بیشتری به مشارکت در آن پیدا می‌کنند.

مسواک‌زدن را سرگرم‌کننده کنید.

چرا مسواک‌زدن باید خسته‌کننده و یکنواخت باشد؟ آهنگی را پخش کنید که فرزندتان به آن علاقه دارد و هماهنگ با ضرباهنگ آن مسواک بزنید. داستان یا شعری را با صدای بلند و با اداهای خنده‌دار بخوانید. در حین مسواک‌زدن ویدیوهای کوتاهی را پخش و تماشا کنید یا از هر چیزی که فرزندتان به آن علاقه دارد و او را سرگرم می‌کند، کمک بگیرید.

گاهی اوقات، هرچه تلاش می‌کنید، باز هم فرزندتان به مسواک‌زدن علاقه نشان نمی‌دهد.در این بخش چند پیشنهاد ارائه داده‌ایم برای مواقعی که فرزندتان همکاری نمی‌کند:

• مثبت بمانید. حتی اگر فرزندتان از مسواک‌زدن متنفر است و مسواک نمی‌زند، هرگز او را تهدید نکنید. مثلاً نگویید که اگر مسواک نزند، به دندان‌پزشکی خواهید رفت. فضا را همچنان شاد و مثبت نگه دارید.
• به فرزندتان اجازه دهید دندان‌هایتان را مسواک بزند. به او نشان بدهید که مسواک‌زدن درد ندارد. حتی اگر مسواک به لثه‌های شما فرو رفت، سعی کنید هیچ گونه تغییری در صدا و چهره‌تان ایجاد نکنید.
• لوازم جدید را امتحان کنید؛ مثلاً برای فرزندتان مسواک برقی تهیه کنید یا اگر طعم خمیردندان را دوست ندارد، از طعم‌های دیگر استفاده کنید. 
• اگر فرزندتان نمی‌تواند دو بار مسواک‌زدن در روز را تحمل کند، اجازه بدهید که مدتی فقط شب‌ها مسواک بزند.

ارزیابی‌های پزشکی را فراموش نکنید. معاینات منظم دندان‌پزشکی برای بهداشت دهان و دندان فرزندتان ضروری است. مراجعه‌ی منظم به دندان‌پزشک آنچه را که در خانه به فرزندتان آموزش می‌دهید، تقویت می‌کند و به حفظ سلامتی لثه و دندان‌های او کمک می‌کند.