آیا مکیدن انگشت در کودکان رفتاری طبیعی است؟

مکیدن انگشت، به‌ویژه انگشت شست، رفتار رایجِ بسیاری از نوزادان و کودکان است. این رفتار غریزی به‌شکل سازوکاری تسکین‌دهنده عمل کرده و در سال‌های اولیه‌ی زندگی، نیاز کودک به احساس آرامش و امنیت را ارضا می‌کند. با اینکه مکیدن انگشت به‌طور کلی در دوران نوزادی و نوپایی، رفتاری طبیعی و بی‌ضرر شناخته شده است، اگر بیش از سن خاصی ادامه یابد، ممکن است برای پدرومادر نگران‌کننده باشد. 

در این مقاله، دلایل مکیدن انگشت، تأثیر آن بر سلامت دهان و دندان کودکان و راهکارهای مؤثر برای کمک به ترک این عادت را بررسی خواهیم کرد.
 

دلایل مکیدن انگشت شست در نوزادان یا کودکان

بر اساس گزارش انجمن کودکان آمریکا (American Academy of pediatrics)، مکیدن انگشت سازوکاری طبیعی و بسیار آرامش‌بخش در نوزادان است که به آمادگی آن‌ها برای تغذیه‌ کمک می‌کند. دیده شده که برخی از نوزادان زمانی که در رحم مادر هستند نیز انگشت خود را می‌مکند، پس مشاهده‌ی نوزادی که انگشت خود را می‌مکد، به‌خصوص در چند ماه اول بعد از تولد، کاملاً طبیعی است. 

بعضی از کارشناسان اعتقاد دارند، مکیدن انگشت بخشی از فرایند رشد است که به نوزاد کمک می‌کند بدن خود را کشف کند و خود را بشناسد. مکیدن انگشت شست از مکیدن بقیه‌ی انگشت‌ها رایج‌تر است به این دلیل که دسترسی به آن آسان‌تر است.
 

علت‌های مکیدن انگشت شست در نوزادان 

• واکنشی طبیعی و غریزی؛
• تلاش برای کشف جهان اطراف؛ 
• آشنایی با بدن خود؛
• خستگی؛
• گرسنگی؛
• ایجاد حس آرامش و امنیت؛ 
• کمک به رشد عضلات دهان و دندان؛
• ارضاء نیاز به مکیدن در مواقعی که مادر حضور ندارد؛
• تسکین‌دهنده‌ی درد موقع درآمدن دندان‌ها.

 

علت‌های مکیدن انگشت شست در کودکان 

براساس پژوهش‌ها، نیاز به آرامش، آماده‌شدن برای خوابیدن یا خوردن غذا و مقابله با نگرانی و اضطراب از علت‌های مهمی است که باعث می‌شود کودکان انگشت شست خود را بمکند. درواقع انجام این کار پاسخی است که آن‌ها به محرک‌ها و وقایع بیرونی می‌دهند؛ محرک‌هایی مثل دورشدن از آغوش پدر یا مادر، قرار گرفتن در مکان‌های ناشناخته و خستگی بیش از اندازه.

اگر فرزند سه‌ساله‌ی شما انگشت شست خود را می‌مکد، ممکن است نشانه‌ی خستگی، ترس، کسالت، کلافگی و حتی بیماری باشد. تلاش بچه‌ها برای کنار‌آمدن با موقعیت‌های جدید مانند رفتن به مهد‌کودک یا ماندن در کنار پرستار جدید، ممکن است آن‌ها را به مکیدن انگشت وادار ‌کند. همچنین مکیدن انگشت شست به بچه‌ها کمک می‌کند که راحت‌تر بخوابند و اگر نیمه‌شب از خواب بیدار شوند، به خوابیدن دوباره‌ی آن‌ها سرعت می‌بخشد.
 

چه زمانی مکیدن انگشت شست باعث نگرانی می‌شود؟

 مکیدن انگشت برای نوزادان و کودکان رفتاری طبیعی و سالم به شمار می‌آید و معمولاً در 6-7 ماهگی یا بین 2تا 5 سالگی به‌تدریج به پایان می‌رسد. اگر این عادت بیش از پنج‌سالگی ادامه یابد، ممکن است مشکل‌ساز شود. مکیدن انگشت به مدت طولانی نگرانی‌های مختلفی را در پی دارد، از جمله:

آسیب‌های دندانی: یکی از نگرانی‌های اصلی پدر و مادرها تأثیر آسیب‌زننده‌ی مکیدن انگشت بر سلامت دندان‌های فرزندشان است. مکیدن انگشت شست به مدت طولانی ممکن است به مشکلاتی در نظم و ظاهر دندان‌ها منجر شود و کودک را در آینده به ارتودنسی نیازمند کند.

رشد توانایی کلامی: مکیدن شست بر توانایی کلامی نیز تأثیر منفی می‌گذارد؛ به‌ویژه در بچه‌هایی که این عادت را ادامه می‌دهند، ممکن است به اختلالات گفتاری یا اشکال در تلفظ برخی از آواها منجر شود.

برچسب‌ اجتماعی: وقتی بچه‌ بزرگ‌تر می‌شود و به سن ورود به مدرسه می‌رسد، عادت بردن شست به دهان موجب می‌شود هم‌سن‌و‌سالانش او را مسخره کنند و او خجالت بکشد و اعتمادبه‌نفسش را از دست بدهد.

ابتلا به انواع بیماری‌ها: کودک هنگام بازی، با اشیاء گوناگونی در تماس است و زمانی که شست خود را به دهان می‌برد، بدن او در معرض انواع میکروب‌ها و ویروس‌ها قرار می‌گیرد.
 

راهکارهایی برای ترک عادت مکیدن انگشت 

در اغلب اوقات، پدرومادرها با فرزندشان گفت‌و‌گو می‌کنند و به او کمک می‌کنند این عادت را ترک کند. هرچه این گفت‌و‌گو در سنین کمتر باشد، احتمال موفقیت پدرومادر بیشتر خواهد بود. اگر این عادت شدت بگیرد و طولانی شود، زحمت پدرومادر بیشتر می‌شود.

 با به‌کارگیری چند راهکار ساده اما تأثیرگذار که در ادامه آمده، می‌توانید به فرزندتان کمک کنید این عادت را ترک کند.

• اگر فرزندتان در پاسخ به محرک بیرونی یا دلهره‌آور شروع می‌کند به مکیدن انگشت، محرک واقعی را شناسایی کنید و اگر می‌توانید آن را از بین ببرید و اگر نمی‌توانید آن را رفع کنید، به فرزندتان آرامش دهید که در هر موقعیتی در کنارش هستید. مثلاً اگر موقع بیرون‌رفتن از خانه انگشت می‌مکد، محکم او را بغل کنید و به او اطمینان خاطر بدهید که مراقبش هستید. اگر وقتی تنهاست این کار را انجام می‌دهد، با او بازی کنید.
• اگر فرزندتان بدون فکر انگشت خود را می‌مکد و قصد جلب توجه ندارد، به آرامی به او یادآوری کنید که این کار را انجام ندهد. هرگز فرزندتان را تحقیر، سرزنش، انتقاد یا مسخره نکنید و فقط با احترام و مهربانی با او رفتار کنید. در انجام این کار صبور و ثابت‌قدم باشید. 
• اگر فرزندتان خواست از مکیدن انگشت خود برای جلب توجه استفاده کند، به کار او بی‌توجه باشید.
• احساس و نیاز فرزندتان را بشناسید. اگر فرزندتان زمانی که به دلیل خستگی زیاد به خواب بیشتری نیاز دارد و کمبود خواب باعث می‌شود انگشت شستش را به دهانش ببرد، اجازه دهید کمی بیشتر بخوابد تا نیازش به خواب کاملاً برطرف شود. اگر وقتی کلافه است انگشت شست خود را می‌خورد، به او کمک کنید تا به کمک کلمات، احساساتش را بروز دهد تا بتوانید مشکل او را رفع کنید.  
• کتاب‌ها و داستان‌هایی را که درباره‌ی مکیدن انگشت شست نوشته شده و متناسب با سن فرزندتان است، تهیه کنید و برای او بخوانید. داستان‌ها می‌توانند به فرزندتان کمک کنند که عادتش را ترک کند.
• اگر عادت فرزندتان ادامه پیدا کرد و باعث بروز مشکلات دندانی و گفتاری شد، با دندان‌پزشک کودکان و متخصص ارتودنسی مشورت کنید. درصورتی‌که فرزندتان این کار را به‌دفعات انجام می‌دهد و با مشکلات دیگری مانند اضطراب همراه است، بهتر است به روان‌پزشک نیز مراجعه کنید. 
   

مکیدن انگشت شست رفتاری طبیعی است که برای نوزادان و کودکان مانند منبعی برای دریافت حس آرامش و امنیت عمل می‌کند. پدرومادرها باید در سال‌های اولیه‌ی زندگی فرزندشان مکیدن انگشت را بی‌ضرر در نظر بگیرند، اما در‌عین‌حال از عواقب طولانی‌شدن این عادت نیز آگاه باشند.

 پدرومادرها باید دلایل رفتار فرزندشان را درک کنند و با به‌کارگیری راهکارهای مؤثر، به آن‌ها کمک کنند که در زمان مناسب عادتشان را کنار بگذارند. وظیفه‌ی هر پدرومادری است که با آگاهی از دلایل و تأثیرات این موضوع، سلامت دهان و دندان فرزندان خود را تضمین کند. به خاطر داشته باشید صبوری، درک و راهنمایی حرفه‌ای پدرومادر ضروری است، زیرا نیازها و فرایند رشد هر کودکی منحصر به خودش است.