تقویت مهارت تصمیمگیری در کودکان
تصمیمگیری عمل یا فرآیندی است که نتیجهی آن انتخاب یا قبول یک گزینه از میان سایر گزینههای ممکن است. کودکان از همان ابتدا برای برداشتن کوچکترین قدمها نیاز دارند که بتوانند گزینهها را بررسی و بهترین گزینه را انتخاب کنند.
تصمیمهایی که بچهها میگیرند پیامدهایی دارد و بر میزان تجربیات و رشد ذهنی آنها تأثیر میگذارد. کیفیت روابط کودکان و موفقیتشان به صورت گسترده به تصمیماتشان بستگی خواهد داشت. مهارت تصمیمگیری درست به بچهها کمک میکند که مسئولیتپذیر و مستقل شوند. همچنین به آنها یاد میدهد که رفتارهای هیجانی و احساسی خود را کنترل کنند. هر لحظه از زندگی افراد با انتخاب همراه است و برای کودکان هر انتخاب فرصتی است که بتوانند تصمیمگیری را تمرین کنند.
انتخاب و تصمیمگیری در زندگی کودکان همانقدر مهم، مؤثر و جدی است که برای بزرگسالان. تفاوتی ندارد که این تصمیمگیری تأمل برای انتخاب بین دو اسباببازی در دنیای کودکانه باشد یا انتخاب رشتهی تحصیلی یا شغل در دنیای بزرگسالان.
بخش بزرگی از مهارت تصمیمگیری در کودکان به کمک یادگیری مشاهدهای اتفاق میافتد؛ زمانی که کودک نحوهی تصمیمگیری و روشهای صحیح آن را در زندگی روزمرهی پدر و مادر میبیند و از آنها الگو میگیرد. تصمیمگیری برای کودکان مهارت سختی است، اما همراهی فرزندانمان به روشی صحیح، بستر تجربه و یادگیری این مهارت را فراهم و به آنها در این تجربهاندوزی کمک میکند. برای تقویت مهارت تصمیمگیری باید نکاتی را در نظر داشته باشیم:
۱.یکی از راهکارهای مؤثر برای آموزش مهارت تصمیمگیری به کودکان این است که به آنها اجازه دهیم دربارهی مسائل جزئی تصمیمگیری کنند. با این روش فرزندان ما بهمرور با این مهارت آشنا میشوند و احساس مسئولیت نیز پیدا میکنند.
۲.به فرزندانمان اجازه بدهیم اشتباه کنند. جسارت تصمیمگیری درست زمانی ایجاد میشود که بچهها در همان دنیای کودکانهشان، بارها و بارها تصمیم بگیرند و حتی اشتباه کنند. بنابراین از بهکاربردن این جملهها که «خودت باید تصمیم بگیری.» یا «تصمیم خودت چیست؟» استقبال کنیم و سعی کنیم در مواقعی که فرزندمان توانمندی انتخاب و تصمیمگیری دارد، هیچ تصمیمی را به جای او نگیریم.
۳.اجازه دهیم فرزندمان با پیامدهای طبیعی و منطقی تصمیمهای خود مواجه شود و کولهبار تجربههایش را سنگینتر کند تا در روزهای سخت آینده، آنچه به او کمک میکند خودپندارهای مثبت و عزت نفسی حسابشده باشد و در کشاکش سختیها دست بر زانوان خود بگذارد و دوباره بایستد.
بستر مناسبی برای تصمیمگیریهای بزرگتر و مهمتر فراهم کنیم و در این بستر، ریسککردن را به فرزندانمان بیاموزیم.
۴.با فرزندانمان همدلی کنیم و این همدلی را به زبان بیاوریم. در همین حین به آنها کمک کنیم تا موضوعها را از جهتهای مختلف و از نگاه سایر افراد ببینند و بتوانند دیدگاههای متفاوت و مخالف را بشنوند و در آرامش به انتخاب گزینه و گرفتن تصمیم برسند.
۵.اجازه دهیم فرزندانمان تصمیمگیری را در فضای امن تجربه کنند. دنیای پیرامون ما و وقایعی که هرروزه در آن رخ میدهد، بهترین درسها را به ما میدهد؛ به این شرط که به نشانهها دقت کنیم و از هر اتفاقی تجربه کسب کنیم. یکی از راهکارهای مفید آموزش مهارت تصمیمگیری به کودکان آشناکردن آنها با جهان واقعی است.
۶.فرزندانمان را در تصمیمگیریهای خانوادگی مشارکت دهیم. این کار علاوه بر این که بر مهارت تصمیمگیری آنها تأثیر میگذارد، باعث ایجاد احساس دلبستگی و تعلقشان به افراد خانواده و موجب اندوختن تجربه، باور تواناییها و تقویت عزت نفس آنها میشود. در این مسیر، کودکان هر بار بیشتر با مراحل حل مسئله و تصمیمگیری آشنا میشوند.
کودکان کوچک امروز مردان و زنان روزهای آینده و تصمیمگیرندگان برای مسائل مهم و بزرگ هستند. افرادی که با تصمیمهای خود میتوانند تغییرات شگرفی در زندگی آیندگان ایجاد کنند. با این اوصاف، پرورش مهارت تصمیمگیری در کودکان از اصول مهمی است که علاوه بر موفقیت و خوشبختی کودکان، در پیشرفت جامعه نیز تأثیر فراوانی خواهد گذاشت. بنابراین آموزش یا تقویت مهارت تصمیمگیری در کودکان وظیفهی تکتک ماست.
