رشد کودک از پانزده تا هجده‌ماهگی

نکات کلیدی

• در پانزده تا هجده‌ماهگی، اتفاقات زیادی در رشد کودک رخ می‌دهد.
• در این سن منتظر دیدن کنجکاوی، دلبستگی‌های زیاد و شدید، کلمات تازه، راه‌رفتن مستقل، حرکات ریز با استفاده از دست و خیلی چیزهای دیگر باشید.
• حرف‌زدن و گوش‌دادن، کتاب‌خواندن، تحرک، بازی در فضای باز، تمرین مهارت‌های زندگی روزمره، و بازی با دیگران همگی برای رشد کودک مفید است.
• اگر نگران رشد کودکتان هستید یا به حمایت نیاز دارید با پزشک یا پرستار خانوادگی خود مشورت کنید.

 

رشد کودک در پانزده تا هجده‌ماهگی

رفتار، بازی و احساسات

کودک نوپای شما نسبت به همه چیز کنجکاو است و بازی‌کردن، امتحان‌کردن او کشف‌کردن را خیلی دوست دارد.

در زندگی کودکتان بازی خیلی مهم است. قدرت تفکر، تخیل و خلاقیت او از راه بازی است که رشد می‌کند. به احتمال زیاد او خصوصاً عاشق بازی‌هایی است که در آن اسباب‌بازی‌هایی را که پنهان کرده‌اید پیدا کند یا اعضای بدن و اسباب‌بازی‌های آشنایی را که نام می‌برید با انگشت نشان دهد.

زمانی که کودکتان به هجده‌ماهگی برسد، احتمالاً شروع به انجام «بازی‌های وانمودی» خواهد کرد، مانند این که یک لیوان خالی برمی‌دارد و مثلاً از آن آب می‌نوشد، یا یک اسباب‌بازی را مثل گوشی تلفن دستش می‌گیرد و حرف می‌زند.

در این دوره سنی کودکتان به احتمال زیاد می‌تواند در کنار سایر کودکان بازی کند اما هنوز با آنها بازی نمی‌کند.

از نظر عاطفی، او به کسانی که دوستشان دارد دلبستگی عمیقی نشان می‌دهد. احتمالاً او شما را زیاد بغل می‌کند و می‌بوسد. از طرفی ممکن است نسبت به حضور خودش هم آگاهی داشته باشد و وقتی متوجه نگاه دیگران می‌شود احساس خجالت کند. اگر از شما جدا شود ممکن است خلقش به هم بریزد. اضطراب جدایی در این دوره سنی عادی است و بخشی از رشد کودکتان است.

حرف‌زدن

از نظر رشد زبانی، کودک پانزده ماهه معمولاً در مرحله‌ای است که چند کلمه بلد است و می‌تواند بگوید. اما در ماه‌های آتی کلمات بیشتری یاد خواهد گرفت و حتی شاید شروع به گفتن اسم اشیاء و کارها کند.

کودکتان کم‌کم متوجه اسم خودش می‌شود، و می‌تواند جملات امری ساده‌ای را انجام دهد، مثلاً «بیارش پیش مامان». او احتمالاً کم‌کم متوجه قدرت کلماتی مثل «نه» و «مال خودمه» هم خواهد شد!

 حرکت

کودکتان احتمالاً تا حالا دیگر راه افتاده است. اگر نه، به احتمال زیاد در یکی دو ماه آینده اولین قدم‌های مستقلش را برخواهد داشت. اما اگر مدتی است که راه افتاده، در ماه‌های آینده منتظر باشید که شروع به دویدن، بالا و پایین رفتن از پله به کمک نرده یا گرفتن دست شما، یا بالا رفتن از مبلمان کند.

در این سن کارهای ظریف‌تر با دست، مانند خط‌خطی کردن با مدادشمعی، ورق‌زدن کتاب، استفاده از قاشق، آب‌خوردن از لیوان و برج درست‌کردن با آجرک،  برای او خیلی راحت‌تر شده است.

در این سن کودکتان همچنین ممکن است:‌

• بعضی از لباس‌هایش را خودش در بیاورد.
• بتواند روی صندلی کوچکش بنشیند یا خودش را از صندلی شما بالا بکشد.
• وقتی به او می‌گویید چیزی را از آن یکی اتاق بیاورد این کار را انجام دهد.
• اشیاء خیلی کوچک مانند مهره یا خرده‌های نان را بردارد.

کمک به رشد کودک در پانزده تا هجده‌ماهگی

چند کار ساده را که در این سن می‌توانید برای کمک به رشد کودک نوپایتان انجام دهید در ادامه بخوانید:

دوروبَرش باشید و حواستان به او باشد: زمانی که بازی می‌کند یا مشغول کنجکاوی در محیط است دوروبَرش باشید او دارد اعتمادبه‌نفس پیدا می‌کند تا خودش کارهای جدید را امتحان کند، که برای استقلال و اعتمادبه‌نفسش در ماه‌ها و سال‌های آتی خیلی مهم است.

او را به بازی با سایر کودکان ترغیب کنید: بازی با سایر کودکان راه بسیار خوبی برای دوست پیدا کردن و بودن در کنار دیگران است. البته در این سن هنوز از او انتظار این که اسباب‌بازی‌اش را به دیگران بدهد یا نوبت را بفهمد نداشته باشید.

به تقویت مهارت‌های روزمره کودکتان مانند گرفتن قاشق، نوشیدن از لیوان و برداشتن کلاه از سر کمک کنید. این مهارت‌ها هم به پرورش ماهیچه‌های کوچک و هم ماهیچه‌های بزرگ کمک می‌کند. ضمناً او کم‌کم این توانایی را پیدا می‌کند که به کاری که دارد انجام می‌دهد فکر کند.

با کودکتان حرف بزنید: گفتن اسم چیزهایی که کودک در زندگی روزمره با آنها سروکار دارد و صحبت درباره آنها (مثل اعضای بدن، اسباب‌بازی‌ها و وسایل خانه مثل قاشق و صندلی) به رشد مهارت‌های مرتبط با زبان در او کمک می‌کند. ضمناً در این سن می‌توانید به بعضی ویژگی‌های اشیاء مثل رنگ و اندازه هم اشاره کنید، مثلاً به جای این که فقط بگویید «صندلی»، بگویید «صندلی قرمز»، «صندلی بزرگ»، یا حتی «صندلی خیلی بزرگ».

با گوش‌دادن به کودکتان و پاسخ‌دادن به او به پرورش مهارت‌های حرف‌زدن و ارتباط برقرار کردن در او کمک کنید. برای این کار می‌توانید چیزی را که او می‌گوید تکرار یا تأیید کنید. مثلاً اگر می‌گوید «بابا» بگویید «بعله، بابا اینجاست». چنین کارهایی زمینه ایجاد مکالمه دوطرفه را فراهم می‌کند و ضمناً باعث می‌شود کودک احساس ارزشمندی و دوست‌داشته ‌شدن داشته باشد.

با کودکتان کتاب بخوانید: با کارهایی مثل کتاب‌خواندن، قصه‌گفتن، و شعر و آواز خواندن می‌توانید مهارت حرف‌زدن و تخیل کودکتان را پرورش دهید.

او را به حرکت‌کردن ترغیب کنید: این کار ورزیده‌شدن ماهیچه‌های کودک کمک او می‌کند. ورزیدگی ماهیچه برای ایستادن و راه‌رفتن اهمیت دارد. خانه را ایمن کنید تا کودک بتواند بدون آن که آسیب ببیند این طرف و آن طرف برود.

 

مادر یا پدر کودک پانزده تا هجده‌ ماهه بودن

شما به عنوان مادر یا پدر همیشه در حال یادگرفتن هستید. هیچ اشکالی ندارد نسبت به دانشتان اعتمادبه‌نفس داشته باشید. اما ضمناً اشکالی هم ندارد گاهی اعتراف کنید که نمی‌دانید و سؤال کنید یا کمک بگیرید.

وقتی همه هوش و حواستان دارد صرف مراقبت از نوزاد می‌شود شاید یادتان برود یا وقت نکنید از خودتان هم مراقبت کنید. اما مراقبت از خودتان چه از نظر جسمی، چه از نظر ذهنی و چه از نظر عاطفی، به رشد و بالندگی هر چه بهتر کودکتان هم کمک می‌کند.

گاهی ممکن است کلافه و ناراحت شوید یا احساس کنید کم آورده‌اید. اشکالی ندارد کمی به خودتان زمان دهید تا آرام‌تر شوید. در این مدت کودک را در جای امنی مانند گهواره‌اش بگذارید یا از شخص دیگری بخواهید مدتی او را نگه دارد. به اتاق دیگری بروید و نفس عمیق بکشید، یا به یکی از اعضای خانواده یا دوستتان زنگ بزنید و با او صحبت کنید تا حال و هوایتان عوض شود.

هیچ‌وقت کودک را نلرزانید. لرزش ممکن است باعث خونریزی در داخل مغز او و حتی آسیب دائمی به آن شود.

 

چه زمانی باید نگران رشد کودک هجده‌ ماهه بود

اگر نگران مشکلات زیر هستید یا هر یک از آنها را در کودک هیجده‌ماهه دیدید به پرستار یا پزشک مراجعه کنید:

دیدن، شنیدن و ارتباط

• در دیدن یا شنیدن مشکل دارد.
• هیچ کلمه‌ای نمی‌گوید.
• نمی‌تواند جملات امری ساده مانند «لطفاً توپ رو بده به من» را اجرا کند.
• از حرکات ارتباطی مانند اشاره‌کردنَ، دست تکان‌دادن و غیره استفاده نمی‌کند.

رفتار

• از ارتباط چشمی با شما یا از این که بغلش کنید خوشش نمی‌آید.
• حرکت و مهارت‌های حرکتی
• هنوز راه نیفتاده است.

 

از یکی از دست‌هایش خیلی بیشتر از دست دیگرش استفاده می‌کند (معمولاً کودکان تا نزدیک دو سالگی از هیچ دستی خیلی بیشتر از دست دیگر استفاده نمی‌کنند).

علاوه بر موارد بالا، اگر متوجه شدید کودک مهارتی را که قبلاً داشته از دست داده است، به متخصص سلامت کودکان مراجعه کنید.

سرعت رشد کودکان مثل هم نیست. اگر نگران هستید که رشد کودکتان «طبیعی» است یا خیر، خوب است بدانید که «طبیعی» کلمه‌ای است که طیف گسترده‌ای دارد. اما اگر واقعاً احساس می‌کنید که مشکلی وجود دارد، با پرستار یا پزشک خانوادگی خود مشورت کنید.

 

منبع: raisingchildren.net.au