مدیریت چاقی و اضافه‌وزن در دوران پیش‌نوجوانی و نوجوانی

نکات کلیدی

• اگر کودک یا نوجوان اضافه‌وزن دارد بهتر است یک پزشک عمومی یا متخصص تغذیه او را ببیند.
• ایجاد تغییرات سالم در سبک زندگی خانواده می‌تواند به مدیریت اضافه‌وزن کودک یا نوجوان کمک کند.
• وقتی با فرزندتان درباره مشکل اضافه‌وزنش حرف می‌زنید حساسیت لازم را داشته باشید و به‌هیچ‌وجه او را تمسخر یا تحقیر نکنید.

 

نکاتی درباره اضافه‌وزن و چاقی در دوران پیش‌نوجوانی و نوجوانی

اضافه‌وزن زمانی است که وزن شخص بالاتر از وزن سالم قرار بگیرد و درصد چربی او بالا باشد. چاقی به نوع شدید اضافه‌وزن گفته می‌شود.

کودکان سن پیش‌نوجوانی و نوجوانان ممکن است در معرض خطر افزایش وزن ناسالم، اضافه‌وزن و چاقی قرار بگیرند. دلیلش این است که الگوهای خوردن و فعالیت با افزایش سن تغییر می‌کند. در این سنین، کودکان و نوجوانان معمولاً:

• کمتر از سن خردسالی و اوایل کودکی جنب‌وجوش دارند.
• بیشتر از قبل به فعالیت‌هایی که نیازمند نشستن است (مانند کار با کامپیوتر و موبایل) و وقت‌گذرانی با دوستان مشغول می‌شوند.
• بعضی وعده‌های غذایی (مانند صبحانه) را نمی‌خورند.
• بیشتر از قبل به غذاهای ناسالم و پر از چربی و شکر روی می‌آورند.

شما به عنوان مادر یا پدر فرزندتان را بهتر از هر کسی می‌شناسید. بنابراین وقتی ببینید او هر روز غذاهای ناسالم مصرف می‌کند و فعالیت بدنی کمی دارد، این موضوع حتماً شما را نگران می‌کند که مبادا افزایش وزن ناسالم پیدا کند.

پزشکی که معمولاً فرزندتان را پیش او می‌برید می‌تواند به شما بگوید که وزن او سالم است یا نه. او ممکن است برای این کار از شاخص BMI استفاده کند. این شاخص نسبت قد به وزن را می‌سنجد و یکی از ابزارهای تعیین وزن سالم است.

مراجعه به متخصص برای مدیریت اضافه‌وزن و چاقی

اگر فرزندتان مشکل اضافه‌وزن پیدا کرده است او را پیش پزشک یا متخصص تغذیه ببرید.

خوبی این کار این است که فرزندتان شاید حرف متخصص را بهتر از شما بپذیرد.

پزشک یا متخصص تغذیه برای این که به فرزند دارای اضافه‌وزنتان کمک کند به رفتار و سبک زندگی خانواده توجه می‌کند. او به شما کمک می‌کند روش‌ها و انتخاب‌های سالم را وارد زندگی خود کنید و عادت‌های تغذیه‌ای سالم را در پیش بگیرید.

متخصص احتمال دارد توصیه کند که فرزندتان (به جای کاهش وزن) سعی کند وزنش را ثابت نگه دارد. زیرا او در سن رشد است و همزمان با بلندشدن قدش وزنش هم باید بیشتر شود. بنابراین اگر مشکل چاقی او خیلی جدی نباشد، با افزایش قدش وزنش در محدوده سالم قرار می‌گیرد.

اما اگر رشد قد او تقریباً کامل شده است، او لازم است طی یک روند تدریجی (و نه در کوتاه‌مدت و با روش‌های افراطی) وزنش را کاهش دهد.

در مواردی که کودک یا نوجوان دچار چاقی خیلی شدید شده است، ممکن است متخصص از روش‌های دیگری مانند دارو یا حتی جراحی استفاده کند. این راهکارها حتماً باید زیرنظر متخصصان باصلاحیت و تأییدشده انجام شود.

­

راهکارهای کمک به کودک و نوجوان دارای اضافه‌وزن در خانه

راه‌های زیادی برای کمک به کودک و نوجوان دارای اضافه‌وزن در خانه وجود دارد. شما می‌توانید با انجام کارهایی به او کمک کنید به وزن سالم برسد.

بهترین کار این است که به سبک زندگی خانواده خود توجه کنید و در آن تغییرات مناسبی ایجاد کنید. اگر کل خانواده تغذیه سالم و فعالیت بدنی کافی داشته باشد، برای فرزند دارای اضافه‌وزن هم الگوی مناسبی ایجاد می‌شود.

از راهکارهای زیر می‌توانید کمک بگیرید.

غذاها و میان‌وعده‌های سالم

در کابینت و یخچال غذاها و میان‌وعده‌های متنوع و مغذی قرار دهید. به این ترتیب وقتی فرزندتان سراغ یخچال یا کابینت می‌رود انتخاب‌های سالم متعددی در اختیار دارد.

 سعی کنید ورود مواد غذایی ناسالم را به خانه محدود کنید تا فرزندتان به انتخاب‌های سالم غذایی عادت کند. برخی مواد غذایی که بهتر است در خانه نباشد اینهاست: چیپس و پفک، بیسکوئیت و شکلات و آبنبات، نوشابه و آبمیوه‌های کارخانه‌ای.

سعی کنید فرزندتان هر روز صبحانه سالم بخورد. صبحانه سالم باعث می‌شود او مدت طولانی‌تری احساس سیری کند، و کمتر هوس کند برای رفع گرسنگی به سراغ اسنک‌های پرچربی و پرشکر برود.

سعی کنید تقریباً هر روز یک وعده غذایی سالم خانوادگی را در کنار هم صرف کنید. با این کار فرزندتان ترغیب می‌شود خوب و مناسب غذا بخورد و شما هم فرصت پیدا می‌کنید الگوی او در انتخاب‌های غذایی سالم باشید.

مدیریت تبلت و گوشی

برنامه روزانه فرزندتان لازم است دارای تعادل سالم میان کار با صفحه‌های دیجیتالی و سایر فعالیت‌ها (که فعالیت فیزیکی را هم شامل می‌شود) باشد.

فعالیت فیزیکی روزمره

برای این که به فرزندتان کمک کنید فعالیت فیزیکی داشته باشد می‌توانید برای این کار یک برنامه خانوادگی داشته باشید. مثلاً می‌توانید با هم استخر بروید یا بازی‌های خانوادگی انجام دهید، یا اگر قرار است جایی بروید به جای استفاده از ماشین پیاده‌روی کنید.

اگر فرزندتان در دوران نوجوانی انتخاب‌های غذایی سالم و فعالیت فیزیکی مناسب داشته باشد، زمینه ابتلای او به اضافه‌وزن کاهش پیدا می‌کند. ضمناً انتخاب‌های سالم به عادت‌های سالم تبدیل می‌شود که می‌تواند در بزرگسالی بسیار مفید باشد.

 

صحبت با کودک و نوجوان درباره اضافه‌وزن و چاقی

اگر فرزندتان مشکل اضافه‌وزن دارد لازم است به او کمک کنید تا وضعیت وزن و سلامت خود را بهبود دهد.

اما صحبت درباره وزن با کودکان و نوجوانان چندان هم راحت نیست. نوجوانان معمولاً خودشان هم می‌دانند که اضافه‌وزن دارند و فکرشان دائماً درگیر این موضوع است، و حتی احساس بدی دارند. حتی ممکن است همکلاسی‌هایشان آنها را به خاطر اضافه‌وزنشان تمسخر یا تحقیر کنند.

بنابراین خیلی مهم است که هنگام صحبت درباره این موضوع با فرزندتان حساسیت و مراقبت لازم را داشته باشید.

شاید نگران باشید که صحبت درباره وزن با فرزندتان باعث شود او اختلالات خوردن (مانند آنورکسیا) پیدا کند. اما خوب است بدانید که اگر گفتگو را به شکل درست انجام دهید احتمال چنین چیزی بسیار کم است.

زمان مناسبی را انتخاب کنید و آماده شنیدن حرف‌های او باشید

گفتگو درباره وزن می‌تواند یک گفتگوی سخت باشد. اگر زمانی را انتخاب کنید که هر دو آرام و دور از تنش هستید احتمال این که صحبتتان بهتر پیش برود بیشتر است. گوش‌دادن فعال هم می‌تواند به داشتن یک صحبت خوب کمک کند. گوش‌دادن فعال به طور خلاصه یعنی این که به آنچه فرزندتان می‌گوید کاملاً توجه کنید و به او نشان دهید که حرفش را می‌فهمید.

با او صادق باشید، اما مراقب هم باشید

درباره اضافه‌وزن فرزندتان و نیاز به تغییر با او شفاف و صادقانه حرف بزنید. شفافیت و صداقت کمک می‌کند او برای پذیرش و تصمیم به تغییر آمادگی بیشتری پیدا کند. مثلاً به او بگویید: «تازگی‌ها متوجه شده‌ام که خیلی ورزش نمی‌کنی. احساس می‌کنم کم‌تحرکی ممکنه باعث بشه وزنت زیاد بشه و سلامتیت به خطر بیفته. البته من متخصص نیستم. نظرت چیه بریم پیش دکترت که اون بگه جای نگرانی هست یا نیست؟»

کلمات و جملات خود را با دقت انتخاب کنید. کلماتی مانند چاق و گنده ممکن است مقاومت و واکنش منفی ایجاد کند. سعی کنید اضافه‌وزن را به موضوع سلامتی فرزندتان ارتباط دهید و نه به ظاهر او (مثلاً هیچ‌وقت نگویید «چاق میشی زشت میشی»).

 درباره «رژيم‌گرفتن» حرف نزنید

محدودیت زیاد در خوردن و کالری‌شماری راهکار خوبی برای تغذیه سالم در بلندمدت نیست. رژیم‌گرفتن در دوران نوجوانی می‌تواند زمینه ابتلا به اختلالات خوردن را ایجاد کند. بنابراین با فرزندتان درباره اهمیت تغذیه سالم صحبت کنید نه درباره این که باید رژیم بگیرد.

کودکان و نوجوانان وقتی نسبت به بدن خود احساس خوبی داشته باشند احتمالاً عزت‌نفس و سلامت روان بهتری هم دارند، و رابطه‌شان با غذا و فعالیت فیزیکی یک رابطه متعادل و مناسب است. البته برای آگاهی بیشتر در زمینه ارتباط میان سلامت و تصویر بدنی (تصور کودک یا نوجوان از بدن خود) می‌توانید مطالعه بیشتری انجام دهید.

 

منبع: raisingchildren.net.au