دندان درآوردن کودکان: 9 نکته مهم برای پدرومادرها

اولین دندان کودکان معمولاً بین چهار تا هفت‌ماهگی در می‌آید. نشانه‌های دندان درآوردن عبارت است از جاری‌شدن بزاق از گوشه دهان، قرمزی پوست صورت، ورم و حساس‌شدن لثه، بدخلق‌شدن و بی‌حوصلگی، تمایل به «گازگرفتن» همه چیز، تب خفیف، مالیدن صورت، و ظاهرشدن برآمدگی روی لثه. علائم دندان درآوردن ممکن است تا یک هفته تداوم داشته باشد. البته، همه این علائم با هم بروز نمی‌کند و در هر کودک ممکن است یکی یا چند تا از آنها دیده شود. بعضی کودکان هم هیچ‌کدام از این علائم را تجربه نمی‌کنند.

این که چه زمانی اولین دندان در می‌آید و بچه را چه قدر اذیت می‌کند در کودکان مختلف با هم تفاوت دارد. اما نشانه‌های زیر کمک می‌کند متوجه دندان درآوردن فرزندتان شوید.

 

کودک در چه سنی اولین دندان را در می‌آورد؟

علائم دندان درآوردن حتی ممکن است در سه‌ماهگی ظاهر شود، اما در بیشتر کودکان بین چهار تا هفت‌ماهگی اتفاق می‌افتد. معمولاً چند روز قبل از این که خود دندان نیش بزند، کودک دچار علائمی می‌شود. این علائم ممکن است تا دو سه روز بعد از نیش‌زدن دندان هم ادامه پیدا کند. البته دندان درآوردن به هر حال درد دارد، و فرزندتان ممکن است از چند هفته قبل از این که اولین دندان را در بیاورد، به دلیل این درد و اذیت، خُلقش تنگ شود و ناآرامی کند.

رشد دندان درواقع از قبل از تولد آغاز می‌شود (که به آن جوانه دندان می‌گویند). اما اولین دندان معمولاً بین شش تا دوازده‌ماهگی در دهان ظاهر می‌شود. البته تعداد موارد خارج از این بازه هم کم نیست، و چنین مواردی غیرطبیعی محسوب نمی‌شود. بعضی کودکان تا یک‌سالگی هنوز دندان درنیاورده‌اند، و بعضی نوزادان با دندان به دنیا می‌آیند. به این دندان‌ها «دندان نوزادی» گفته می‌شود.

رویش دندان در دهان کودک معمولاً با درآمدن دو دندان جلویی در لثه پایین شروع می‌شود. در مرحله بعد نوبت به رویش چهار دندان جلویی در لثه بالایی می‌رسد. وقتی کودک به سه‌سالگی می‌رسد، معمولاً همه بیست دندان شیری او در آمده است.

 

علائم دندان درآوردن کودک

دندان درآوردن می‌تواند علائم مختلفی به همراه داشته باشد، که معمولاً در هر کودک فقط یکی یا چند تا از آنها بروز می‌کند. در بعضی کودکان هم هیچ علائمی بروز نمی‌کند. در خیلی از کودکان، دندان درآوردن همراه با اذیت خاصی نیست و فقط لثه کودک باد می‌کند و حساس می‌شود. اما در بعضی کودکان، از چند روز قبل از این که دندان نیش بزند علائمی دیده می‌شود.

رایج‌ترین علائم دندان درآوردن علائم زیر است:

۱. جاری‌شدن آب دهان

جاری‌شدن بزاق از گوشه دهان درواقع یکی از رایج‌ترین نشانه‌های دندان درآوردن است. دلیل این اتفاق، افزایش بزاق در دهان کودک است. بعضی از متخصصان می‌گویند که افزایش بزاق برای این است که درد رویش دندان را کاهش دهد. البته جاری‌شدن بزاق می‌تواند دلایل دیگری غیر از رویش دندان هم داشته باشد. برای مثال، با شروع غذای جامد برای کودک، ممکن است تا چند هفته بزاق او افزایش پیدا کند.

 ۲. قرمزی پوست صورت

وقتی بزاق اضافه از دهان کودک خارج می‌شود و روی پوست صورتش قرار می‌گیرد، پوست ممکن است اذیت شود. در نتیجه، گاهی اوقات پوست کودک به‌خصوص در ناحیه چانه حساس و قرمز می‌شود. برای جلوگیری از این اتفاق، سعی کنید هر وقت بزاق از دهان کودک خارج شد آن را با یک دستمال نرم پاک کنید. برای موقع خواب هم می‌توانید چانه یا اطراف دهان کودک را به وازلین آغشته کنید تا بزاق اضافه پوستش را اذیت نکند. 

۳. حساسیت و ورم لثه 

در بیشتر کودکان، اصلی‌ترین نشانه رویش دندان این است که لثه، در قسمتی که قرار است دندان نیش بزند، متورم و حساس می‌شود. می‌توانید برای تسکین کودک با انگشت تمیز لثه او را آهسته ماساژ دهید. 

۴. بدخلقی و بی‌حوصلگی

دندان درآوردن گاهی باعث بداخلاق شدن و بی‌حوصلگی کودک می‌شود. اما خودتان را جای او بگذارید: اگر لثه شما هم ورم کرده بود و درد می‌کرد، شما هم کج‌خلق و بی‌حوصله نمی‌شدید؟ والدین بعضی از کودکان می‌گویند که تا چند روز قبل از این که دندان کودک نیش بزند، کودک کاملاً بی‌حوصله است و هر کاری می‌کنند سرحال و شاد نمی‌شود. گاهی ممکن است این بی‌حوصلگی و بدخلقی حتی بیشتر از یک هفته ادامه پیدا کند.

۵. بدخوابی

بعضی از والدین حاضرند قسم بخورند که دلیل بدخوابی فرزند چندماهه‌شان رویش دندان است. اما واقعیت این است که پیداکردن دلیل بی‌خوابی خیلی هم کار راحتی نیست. اگر حدس می‌زنید که بدخوابی فرزندتان به دلیل رویش دندان است، ببینید آیا نشانه‌های دیگر دندان درآوردن را هم در او می‌بینید (مانند جاری‌شدن بزاق، ورم لثه یا خاراندن چانه).

۶. علاقه به «گازگرفتن» همه چیز

بردن اجسام مختلف به دهان یکی از راه‌هایی است که کودکان نوباوه از آن برای شناخت دنیای اطرافشان استفاده می‌کنند. این کار معمولاً در کودکان سه تا شش‌ماهه دیده می‌شود. اما بردن اجسام به دهان ممکن است دلیل دیگری هم داشته باشد. اگر متوجه شدید فرزندتان دوست دارد لثه‌اش را به هر جسم سفتی که پیدا می‌کند بزند و فشار دهد، ممکن است به این دلیل باشد که دارد دندان در می‌آورد. کودک با «گازگرفتن» چیزهای سفت می‌خواهد التهاب و درد رویش دندان را کاهش دهد.

۷. تب خفیف

تب خفیف (۳۸ درجه و کمتر)، در صورتی که با سایر علائم رویش دندان (مانند جاری‌شدن بزاق و ورم لثه) همراه باشد، می‌تواند از علائم دندان درآوردن محسوب شود. به گفته آکادمی پزشکان اطفال آمریکا، دمای بدن کودک در دوران رویش دندان کمی افزایش پیدا می‌کند. البته اگر تب کودک بالاتر از ۳۸ درجه باشد نباید آن را نشانه رویش دندان در نظر گرفت، بلکه به احتمال زیاد به دلیل بیماری یا عفونت است و نیاز به رسیدگی دارد.

اگر تب خفیف فرزندتان بیشتر از ۲۴ ساعت طول کشیده یا اگر با علائم دیگری همراه است (مانند بی‌حالی، قرمزی غیرمنتظره پوست، تهوع یا اسهال)، حتماً کودک را پیش دکتر ببرید تا بررسی کند که آیا تب او به دلیل رویش دندان است یا منشأ دیگری دارد.

۸. خاراندن صورت، گوش و لثه

وقتی دندان در حال نیش‌زدن است، علاوه بر این که در لثه کودک درد ایجاد می‌کند، گاهی نیز موجی از درد را به گونه‌ها و گوش او می‌فرستد (البته این حالت برای دندان‌های آسیاب بیشتر اتفاق می‌افتد). کودک ممکن است برای تسکین درد خود گوش یا گونه‌اش را بمالد یا بخاراند. توجه داشته باشید که مالیدن گوش می‌تواند نشانه عفونت گوش هم باشد. بنابراین اگر فرزندتان گوش خود را زیاد می‌مالد، به‌خصوص اگر نشانه‌های دیگری مانند تب یا بداخلاقی غیرمعمول هم در او دیده می‌شود، حتماً او را پیش پزشک ببرید.

۹. برآمدگی واضح روی لثه

قبل از این که دندان لثه را بشکافد و بیرون بیاید، ممکن است متوجه شوید که رنگ لثه کودک در ناحیه دندان جدید تغییر کرده (بی‌رنگ، آبی یا قهوه‌ای). به این حالت «کیست رویش دندان» گفته می‌شود (این کیست با آفت دهان تفاوت دارد. آفت دهان یا زبان اندازه کوچکتری دارد و به صورت گروهی ظاهر می‌شود). کیست رویش دندان قیافه قشنگی ندارد، اما معمولاً دردناک نیست و با نیش‌زدن دندان خودبه‌خود از بین می‌رود.

 

منبع: babycenter.com