وابستگی شدید کودک به پدر یا مادر

آیا فرزند شما به یکی از والدینش بیش از اندازه احساس وابستگی و مالکیت دارد و دیگری را طرد می‌کند؟ این موضوع ممکن است شرایط سختی را ایجاد کند. مثلاً ممکن است فرزندتان نسبت به مادرش احساس مالکیت و وابستگی زیادی نشان دهد. در این حالت، او تمام روز برای گرفتن توجه مادر غر می‌زند یا گریه می‌کند و اگر برای مدت کوتاهی از او فاصله بگیرد، آشفته می‌شود. در مواردی که وابستگی کودک شدیدتر است، حتی اگر مادر کنار پدر نشسته باشد، کودک هم به آن‌ها می‌پیوندد و بینشان می‌نشیند. 

در بعضی موارد، کودک به پدرش وابستگی زیاد نشان می‌دهد و حتی به مادرش اجازه نمی‌دهد کارهای ساده‌ای مثل غذا‌دادن یا پوشاندن کفش‌هایش را انجام دهد. 

 

 علت وابستگی کودک به پدر یا مادر

بسیاری اوقات، کودک با نشان‌دادن این رفتارها، در تلاش برای رسیدن به استقلال و نمایش آن است و انگار می‌خواهد ثابت کند که می‌تواند انتخاب‌های خودش را داشته باشد. همان‌طور که هر روز خودش انتخاب می‌کند که چه کارتونی را تماشا کند یا هر بار که می‌خواهد چیزی بخورد، اصرار می‌کند که از بشقاب یا لیوانی استفاده کند که خودش انتخاب کرده است. البته این احتمال هم وجود دارد که وابستگی کودک صرفاً به دلیل راحت‌تر‌‌بودن با یکی از والدین به خاطر آشنابودن با روال روزانه‌ی او باشد؛ یعنی کودک دوست دارد والدی کارهایش را انجام دهد که بیشتر به او عادت کرده ‌است.

 

راهکارهای کاهش وابستگی کودک به پدر یا مادر

چه شما آن والدی باشید که فرزندتان بیش از اندازه به او وابسته است و چه والدی باشید که فرزندتان به او توجهی ندارد، وضعیت سختی را تجربه خواهید کرد. 

ارتباط قوی کودک و والد و پیوند محکم آن‌ها می‌تواند به شما احساس خوبی بدهد، اما زمانی که فرزندتان تمام روز دل‌تنگ همسرتان است و بهانه‌اش را می‌گیرد، طبیعی است که احساس دلسردی کنید، یا اگر والدی باشید که فرزندتان به شما وابسته‌تر است، طبیعی است که خسته شوید.

زمانی که فرزندتان به شما وابسته‌تر از همسرتان است:

برخلاف آنچه دیگران ممکن است تصور کنند، چندان هم حسادت‌بر‌انگیز نیست که کودک به یکی از والدین (پدر یا مادر) وابستگی شدید داشته باشد، و قرارگرفتن در این موقعیت برای آن والد موهبت به‌شمار نمی‌رود. 

در چنین مواقعی با وجود اینکه ممکن است فرزندتان در تمام طول روز همسرتان را ندیده باشد، همچنان ترجیح می‌دهد شما همه‌ی کارهایش را انجام دهید؛ از غذادادن گرفته تا حمام‌کردن و حتی بیرون رفتن از خانه. او می‌خواهد تمام بیست‌و‌چهار ساعت شبانه‌روز را در کنار شما باشد و حتی وقتی مشغول کاری باشید مدام سراغ شما می‌آید و درخواست‌هایش را مطرح می‌کند. در نتیجه به سختی فرصت پیدا می‌کنید که به کارهای شخصی خود برسید.

 

در این مواقع چه باید کرد؟

خودتان این توجه را بین پدر و مادر تقسیم کنید

مطمئن شوید که شما تمام امکانات سرگرم‌کننده را به‌تنهایی برای فرزندتان فراهم نمی‌کنید و فقط شما نیستید که با او بازی می‌کنید و برای سرگرمی‌اش وقت می‌گذارید. 

فعالیت‌هایی را که فرزندتان به آن علاقه دارد، به‌طور مشترک انجام دهید و توجه فرزندتان را به حضور همسرتان جلب کنید. همسرتان را در کارهایی مثل رفتن به پارک، درست‌کردن کیک یا صبحانه‌ی روزهای تعطیل و خواندن داستان‌های پیش از خواب برای فرزندتان مشارکت دهید.

نقش خودتان را به‌طور موقت کمرنگ‌ کنید

بخشی از وابستگی فرزند شما به این علت است که برای گذراندن وقت با همسرتان فرصت چندانی ندارد که شاید به دلیل سبک زندگی شما باشد. ممکن است یکی از والدین ساعت‌های طولانی بیرون از خانه باشد و والدِ دیگر تمام روز با کودک در خانه بماند. بنابراین کودک به این سبک عادت کرده ‌است. 

سعی کنید گاهی فرزندتان را با همسرتان تنها بگذارید و فرصتی فراهم کنید که در کنار هم باشند. مثلاً مواقعی که همسرتان در خانه است، شما برای خرید یا پیاده‌روی از خانه خارج شوید یا با دوستانتان برنامه‌ی تفریحی بگذارید. در این موقعیت، همسرتان فرصت پیدا می‌کند که با فرزندتان تعامل بیشتری داشته باشد و ارتباط نزدیک‌تر و قوی‌تری با او برقرار کند.

هر دو در رفع نیازهای کودک سهیم شوید

حتی زمانی که همه با هم در خانه‌اید و وقت می‌گذرانید، می‌توانید بعضی از کارهای فرزندتان را به همسرتان بسپارید و خودتان را به‌آرامی کنار بکشید. اگر همسرتان را به‌طور منظم‌ درگیر کارهای خانه کنید که او هم همان وظایف معمول شما را انجام دهد، فرزندتان متوجه می‌شود که هر دوی شما به یک اندازه توانایی برطرف‌کردن نیازهایش را دارید.

تسلیم نشوید

گاهی اوقات مشغول انجام کاری هستید و نمی‌توانید به فرزندتان رسیدگی کنید. در این مواقع لازم است موضع خود را حفظ کنید، تسلیم نشوید و رسیدگی به او را به همسرتان بسپارید؛ به‌خصوص اگر در آن زمان، همسرتان در دسترس است و می‌تواند این کار را بر عهده بگیرد. 

اگر خواسته‌ها و اصرار فرزندتان غیرمنطقی و سخت‌گیرانه است، لازم نیست کوتاه بیایید. شما نیاز دارید پس از مدت طولانی که کنار فرزندتان بوده‌اید، استراحت کنید و آرامش داشته باشید. پس، از همسرتان بخواهید فرزندتان را به حمام ببرد یا غذایش را بدهد و کارهای لازم برای رسیدگی به او را انجام دهد. هرچه همسرتان بیشتر بتواند در کارهای معمول مشارکت کند، فرزندتان بیشتر در کنار او احساس راحتی خواهد کرد.

 

 اگر پدر یا مادری هستید که فرزندتان به شما بی‌اعتنایی می‌کند:

احساس ناراحتی و دلسردی در پدر و مادری که فرزندش از او دوری می‌کند، طبیعی است. قطعاً برای شما خوشایند نیست که وقت زیادی را با فرزندتان بگذرانید، اما او همچنان همسرتان را به شما ترجیح بدهد. با این حال، باید این نکته را در نظر داشته باشیم که او حق دارد احساسات و انتخاب‌های خودش را داشته باشد و شما فقط می‌توانید با فرزندتان همدلی کنید و تلاش کنید که رابطه‌ی بهتر و عمیق‌تری با او برقرار کنید.

در این مواقع چه باید کرد؟

محبت خود را به فرزندتان نشان دهید

حتی اگر فرزندتان محبت شما را رد می‌کند یا در برابر آن مقاومت دارد، از او کناره‌گیری نکنید. این باعث ‌می‌شود که وابستگی به همسرتان در فرزند شما تقویت شود و بیش از پیش به او بچسبد. درعوض به فرزندتان نشان دهید که در هر شرایطی دوستش دارید.

فعالیت جدید و جذابی را شروع کنید

فراهم‌کردن فرصت برای تنها‌ماندن کودک با هر کدام از والدین، همیشه راهکار مؤثری است، اما زمانی که کودک به یکی از والدین وابسته است، این فرصت اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. بنابراین فعالیت‌های جدیدی را پیدا کنید که بتوانید آن‌ها را همراه با فرزندتان انجام دهید؛ مثلاً رفتن به استخر، جمع‌‌کردن برگ‌ها در طول پیاده‌روی و یا رفتن به پشت‌بام و شمردن ستاره‌ها پیش از خواب.

اشتباهات همسرتان را در حضور فرزندتان گوشزد نکنید

گاهی اوقات ممکن است احساس کنید همسرتان در تعامل با فرزندتان مرتکب اشتباهی شده است، یا روشی را در پیش گرفته که با روش تربیتی شما متفاوت است. در این مواقع، فوری وارد عمل نشوید و کار همسرتان را گوشزد یا اصلاح نکنید. تصور کنید که این رفتار چه احساسی در همسرتان ایجاد خواهد کرد؟ همچنین به پیامی توجه کنید که فرزندتان از این رفتار شما دریافت خواهد کرد. اگر کار همسرتان را اصلاح کنید یا با شیوه‌ی خودتان دوباره آن را انجام دهید، فرزندتان این‌طور برداشت می‌کند که همسرتان نمی‌تواند کاری را درست انجام دهد و این شما هستید که همیشه می‌دانید چگونه باید همه‌ی کارها را درست انجام دهید. اشکالی ندارد اگر همسرتان به فرزندتان خوراکی همیشگی‌اش را ندهد یا به جای پتوی آبی پتوی سبز را به او بدهد. اگر موضوعی برای فرزندتان اهمیت داشته‌ باشد، احتمالاً خودش آن را مطرح می‌کند. 

در مواقعی که فکر می‌کنید برای اصلاح شیوه‌ی رفتاری همسرتان لازم است نکاتی را به او یادآوری کنید، این کار را در خلوت انجام دهید تا دیدگاه مثبت فرزندتان در مورد همسرتان تغییر نکند.

استقلال فرزندتان را تشویق کنید

ممکن است فرزندتان ترجیح دهد که همسرتان همه‌ی کارها را برایش انجام دهید؛ از بستن بند کفش‌هایش گرفته تا آماده‌کردن خوراکی‌ها، اما اگر او را تشویق کنید که این وظایف را به‌تنهایی انجام دهد، باعث می‌شود که استقلال بیشتری داشته باشد. بنابراین زمانی که فرزندتان از شما یا همسرتان کمک خواست، ابتدا ببینید که آیا می‌تواند خودش به‌تنهایی آن را انجام دهد یا خیر. اگر واقعاً نمی‌تواند، مراحل ابتدایی کار را پیش ببرید تا خودش آن را ادامه دهد. مثلاً اگر برای بازکردن جعبه‌ی بیسکویت به کمک نیاز دارد، آن را به‌طور کامل برای او باز نکنید تا خودش بتواند تمرین کند که بقیه‌ی آن را باز کند.

نکاتی که در این مقاله مطرح کردیم می‌تواند به ایجاد تعادل در میزان وابستگی کودک به پدر یا مادر کمک‌ کند. در مقاله‌ی دیگری در سایت دانابن به موضوع «دلبستگی ایمن» پرداخته‌ایم که خواندن آن نیز در این زمینه به شما کمک خواهد کرد.