ناخن جویدن در کودکان

شاید بتوانیم بگوییم از بین تمام عادت‌های ناخوشایند کودکان مثل مکیدن شست، پیچاندن مو دور انگشت‌ها و دست‌کردن در بینی، رایج‌ترین آن‌ها «جویدن ناخن» است که کودکان نوپا اغلب به آن مبتلا می‌شوند و احتمال ادامه‌ی آن تا بزرگسالی بسیار زیاد است. این عادت ممکن است برای شما در جایگاه پدر و مادر، ناخوشایند و آزاردهنده باشد. همچنین ممکن است برای سلامتی فرزندتان هم مشکل‌ساز شود.

 

عوارض ناخن جویدن کودکان

جویدن ناخن برای بسیاری از کودکان مشکل خاصی ایجاد نمی‌کند، اما در برخی از موارد، داشتن این عادت در طولانی‌مدت ممکن است آسیب‌زا یا خطرناک باشد، بنابراین ترک‌کردن آن ضروری است. 

جویدن یا خوردن ناخن‌ها نه‌تنها مانع رشد طبیعی ناخن‌ها می‌شود و باعث می‌شود شکل ظاهری عجیب و ناخوشایندی پیدا کنند، به عفونت و ایجاد مشکل برای دندان‌ها نیز منجر می‌شود. همچنین ممکن است کودک را در معرض ابتلا به میکروب‌هایی قرار دهد که از طریق دست‌ها به دهان وارد می‌شوند که در این صورت، پدرومادر باید با پزشک مشورت کنند.

گاهی ‌اوقات جویدن ناخن بر روابط اجتماعی کودک نیز تأثیر منفی می‌گذارد یا در عملکرد روزانه‌ی او اختلال ایجاد می‌کند. 

اگر فرزندتان شکایت کند که بچه‌های دیگر به خاطر ناخن‌های جویده‌شده‌اش او را مسخره می‌کنند، متوجه این تأثیرات منفی خواهید شد.

 

علت ناخن جویدن کودکان

اغلب کارشناسان، علت ناخن جویدن را رفتاری صرفاً از روی عادت می‌دانند؛ یعنی انجام‌دادن کاری تکراری که کودک به آن آگاه نیست. 

ایجاد این عادت در کودکان دلایل متعددی دارد:

جلب توجه بیشتر

اگر فرزندتان احساس کند شما او را نادیده می‌گیرید، ممکن است ناخن‌هایش را بجود، چون مطمئن است که شما واکنش نشان می‌دهید.

کسالت و بی‌حوصلگی

یک کودک بی‌حوصله مواقعی شروع به جویدن یا خوردن ناخن‌های خود می‌کند که کار سرگرم‌کننده‌ای برای انجام‌دادن نداشته باشد.

کاهش اضطراب

 سعی کنید به یاد بیاورید که آیا فرزندتان به‌تازگی تجربه‌ای داشته‌ که برایش اضطراب ایجاد کرده‌ باشد؟ جویدن ناخن ممکن است راهی برای کاهش تنش و پاسخی به دلهره یا اضطرابی باشد که کودک به دلایل مختلف تجربه می‌کند، اما این احتمال هم وجود دارد که راهی برای کمک به کودک باشد تا آرامش بیشتری را احساس کند؛ مانند لذت‌بردن برخی از کودکان از مکیدن انگشت شست و رسیدن به آرامش.

راهی برای تحریک بیشتر مغز کودک 

جویدن ناخن ممکن است فرایندی تسکین‌دهنده برای مغز کودک باشد. ممکن است متوجه شوید که فرزندتان پیش از اینکه بخوابد یا در‌حالی‌که به موسیقی گوش می‌دهد، ناخن‌هایش را می‌جود.

ناخن‌های بلند

اگر ناخن‌های فرزندتان را به‌طور مرتب کوتاه نکنید، احتمال دارد که بلندی آن برایش آزاردهنده باشد و مجبور شود خودش با دندان آن‌ها را کوتاه کند.

تقلید از دیگران 

جویدن ناخن ممکن است ریشه‌ی قوی خانوادگی داشته ‌باشد. شاید فرزندتان یکی از اطرافیان را دیده باشد که این عادت را دارد و تصور کند که اشکالی ندارد و آن را تقلید کند.

 

درمان ناخن جویدنِ کودکان

ترک هر عادتی به صبر و حوصله‌ی فراوان نیاز دارد. به همین دلیل وقتی با کودکی سروکار دارید که ناخن‌هایش را می‌جود، باید صبور باشید، اما راهکارهایی هم وجود دارد که می‌توانید برای تشویق فرزندتان به نجویدن ناخن‌ از آن‌ها استفاده کنید تا روند ترک عادت فرزندتان را سرعت ببخشید:

1. مطمئن شوید که فرزندتان می‌داند جویدن ناخن عادت بدی است

نخستین قدم این است که به فرزندتان کمک کنید تا بفهمد جویدن ناخن عادتی است که حتماً باید آن را  ترک‌ کند، چون ممکن است باعث عفونت و مشکلات دندان‌ شود. 

پیشنهاد می‌کنم برای آموزش این موضوع به فرزندتان کتاب ناخن جویدن خرسی از انتشارات نردبان را برای او بخوانید که در قالب داستان به این عادت‌ رایج کودکان پرداخته‌ است.

2. اطمینان پیدا کنید که فرزندتان احساس امنیت و آرامش می‌کند و اضطراب ندارد

اتفاق‌های مختلفی در زندگی کودکان می‌افتد که ممکن است برای آن‌ها اضطراب ایجاد کند؛ به‌دنیا‌آمدن خواهر یا برادر جدید، نقل مکان، بازگشت پدرومادر به محل کار، رفتن کودک به مهد یا آمدن پرستار جدید.

 به فرزندتان توجه کافی نشان دهید و کمک کنید تا روش‌های دیگری را برای کاهش اضطراب‌های ناشی از این اتفاق‌ها پیدا کند. ورزش و تحرک بدنی، و انجام فعالیت‌های آرامش‌بخشی مثل نقاشی کردن یا گوش‌دادن به داستان‌های صوتی به فرزندتان کمک می‌کند که اضطراب را از خود دور کند و به آرامش برسد.

3. ناخن‌های فرزندتان را کوتاه کنید

بسته به سرعت رشد ناخن‌های فرزندتان، ممکن است لازم باشد هر چند هفته یکبار به آن‌ها رسیدگی کنید. دقت کنید که ناخن‌هایش را به‌خوبی کوتاه کنید. این کار علاوه بر اینکه از عادت جویدن ناخن جلوگیری می‌کند، اجازه نمی‌دهد باکتری‌ها و کثیفی‌های زیر ناخن وارد بدن فرزندتان شود.

4. یک کد ایجاد کنید

به جای اینکه مستقیماً به فرزندتان بگویید ناخن‌هایش را نجود، یک کد مخفی بین خودتان انتخاب کنید که فقط شما دو نفر آن را بدانید و از آن برای یادآوری ترک این عادت استفاده کنید. این کد می‌تواند یک کلمه‌ی خاص باشد، یا مثلاً لمس شانه‌ی فرزندتان یا سوت‌زدن. 

هر وقت لازم شد می‌توانید از این کد استفاده کنید تا زمانی که در جمع هستید، بدون ناراحتی یا خجالت به‌آرامی به فرزندتان یادآوری کنید که ناخن‌هایش را نجود. 

5. دست‌هایش را مشغول کنید

اگر می‌توانید زمان‌ها و مکان‌هایی را که فرزندتان به‌طور ناخودآگاه ناخن‌هایش را می‌جود، شناسایی کنید؛ مثلاً ممکن است در حین تماشای تلویزیون یا نشستن در ماشین باشد. 

در این مواقع سعی کنید با یک فعالیت عملی دست‌ورزی، مانند خمیربازی یا ساختن پازل، حواس او را پرت کنید. همچنین می‌توانید از جایگزین‌هایی مثل عروسک‌های انگشتی یا اشیای نرمی مثل انواع اسلایم‌ها استفاده کنید تا دست‌هایش مشغول باشد و کمتر به سراغ جویدن ناخن برود. 

6. از تنبیه‌کردن بپرهیزید

هرگز از روش‌هایی مثل زدن لاک ناخن برای ایجاد طعم تلخ استفاده نکنید. این کار ممکن است برای فرزندتان بسیار آزاردهنده باشد و باعث شود که او احساس کند در حال تنبیه‌شدن است. 

گاهی اوقات ممکن است فرزندتان به دلایل دیگری مثل خوردن شکلات یا پاستیل دست خود را به دهانش ببرد؛ آن‌وقت طعم تلخ لاک او را از خوراکی‌های محبوبش زده خواهد کرد. همچنین برخی از لاک‌ها استون یا مواد شیمیایی مضر دیگری دارند که در صورت تماس با چشم کودک، به آن آسیب می‌زنند و اگر قورت داده شوند، سلامتی کودک را به خطر می‌اندازند.

 

ناخن جویدن در کودکان  1تا 3 سال

احتمالاً شما نمی‎توانید فرزندتان را وادار کنید که عادت جویدن ناخن را ترک کند، زیرا این کار ناخودآگاه است و اغلب خودِ کودک متوجه نمی‌شود که دارد آن را انجام می‌دهد. معمولاً در سنین پایین‌تر، راهکار چندانی برای ترک این عادت وجود ندارد تا زمانی که فرزندتان آن‌قدر بزرگ شود که خودش بخواهد این عادت را ترک کند.

آیا جویدن ناخن در این سن به این معنی است که فرزندتان بیش از اندازه مضطرب است؟

جویدن ناخن لزوماً نشانه یا دلیلی برای وجود مشکلات جدی نیست. ممکن است کودک از جویدن ناخن  برای رسیدن به آرامش استفاده کند؛ مثل مکیدن شست یا پستانک.

 در برخی موارد، ناخن جویدن نشان‌دهنده‌ی یک تنش عصبی است که شدیدتر از حد طبیعی است. اگر فرزندتان آن‌قدر ناخن‌هایش را می‌جود که به خودش صدمه می‌زند یا نوک انگشتانش را خونی می‌کند، لازم است این موضوع را جدی‌تر پیگیری کنید و از پزشک کمک بگیرید.

 

ناخن جویدن در کودکان 6 تا 12 سال

اگر فرزندتان به اندازه‌ای ناخن‌هایش را می‌جود که باعث آسیب نمی‌شود و به‌طور ناخودآگاه موقع تماشای تلویزیون یا در مواجهه با موقعیت‌های خاص و دلهره‌آور مثل ارائه‌ی کلاسی یا اجرا در برابر جمعیت، ناخن‌هایش را می‌جود، معمولاً جای نگرانی نیست. 

اگر می‌دانید که قرارگرفتن در کدام موقعیت خاص، فرزندتان را مضطرب می‌کند، سعی کنید درباره‌ی آن با او صحبت کنید و کمک کنید احساساتش را بیان کند. 

چون کودک در این بازه‌ی سنی به اندازه کافی بزرگ شده ‌است، به او یاد بدهید که چگونه خودش از سوهان ناخن استفاده کند و آن را جایی در دسترس خود نگه دارد تا ناخن‌هایش را به موقع مرتب کند.

با فرزندتان درباره‌‌ی اینکه چگونه می‌توانیم عادت‌های ناسالم را ترک کنیم، صحبت کنید. سپس با هم تصمیم بگیرید که شما چقدر در ترک این عادت مشارکت داشته باشید. آیا خودش از شما می‌خواهد که به او یادآوری کنید یا این کار به او حس بدی می‌دهد؟

به جای تنبیه یا تعیین قانون و محدودیت، با مهربانی به فرزندتان توضیح دهید که می‌دانید او نمی‌تواند به‌راحتی جلوی این عادت را بگیرد، اما این کار عوارض خوبی ندارد و شما دوست ندارید او به سلامتی‌اش آسیب برساند. مهم‌ترین نکته این است که واکنش شدید یا خشم نشان ندهید و تا زمانی که او به خودش صدمه نمی‌زند و اضطراب خاصی ندارد، منتظر بمانید تا خودش این عادت را ترک کند.