آموزش آداب معاشرت به کودکان

آموزش آداب معاشرت به کودکان، کلیدی و ضروری است. یکی از مسئولیت‌های مهم ما در جایگاه پدرومادر این است که به فرزندانمان کمک کنیم مهارت‌های اجتماعی خود را ارتقا دهند. وظیفه‌ی ماست که به آن‌ها نشان دهیم چگونه با مردم مؤدبانه تعامل کنند و رفتار محترمانه‌ داشته باشند. آداب معاشرت چیزی فراتر از مجموعه‌ای از قوانین است و شامل احترام، مهربانی و توجه به دیگران است. آموزش آداب معاشرت به کودکان پایه و اساس تعاملات اجتماعی و رشد فردی آن‌ها در آینده خواهد بود. با آموزش به‌موقع این مهارت‌ها، به بچه‌ها قدرت می‌دهیم تا با اطمینان در محیط‌های اجتماعی مختلف حضور داشته باشند.  برای مطالعه بیشتر به مقاله " چگونه کودکان خود را اجتماعی بار بیاریم" مراجعه کنید.

 

راهکارهای مؤثر برای آموزش آداب معاشرت به کودک 

کودک در حدود ۱۸ ماهگی، کم‌کم درک می‌کند که دیگران هم مانند او احساساتی دارند، بنابراین در این سن وقتش است که آداب معاشرت را به فرزندمان آموزش دهیم و به او بیاموزیم که رفتارش چه تأثیری بر دیگران خواهد داشت. در ادامه با نحوه‌ی آموزش آداب معاشرت به کودکان آشنا می‌شویم. 

الگو‌برداری کودک از بزرگسالان

کودکان با مشاهده‌ی رفتار بزرگسالان، از آن‌ها یاد می‌گیرند. الگوبرداری مداوم فرزندتان از شما که در جایگاه پدر یا مادرش قرار دارید، ضروری و انکارناپذیر است. رفتارهای شما در حین برقراری ارتباط با دیگران مثل استفاده از کلمات «لطفاً» و «متشکرم» در گفت‌و‌گو، حفظ ارتباط چشمی، نگه‌داشتن در برای بزرگ‌ترها و رعایت سایر آداب و رسوم معاشرت، الگوی قدرتمندی است که فرزندان شما می‌بینند و از آن پیروی می‌کنند. هنگام غذاخوردن نیز، پدرومادر با نشستن مؤدبانه، استفادۀ درست از قاشق و چنگال و حرف‌نزدن با دهان پُر، آداب مناسب سفره را به‌شکل غیرمستقیم به فرزندشان آموزش می‌دهند و بچه‌ها از آن‌ها الگوبرداری می‌کنند.

بیان انتظارات به‌طور واضح 

انتظارات خود را درباره‌ی آداب معاشرت به وضوح و با زبان مناسب سن فرزندتان به او بگویید. توضیح دهید که چرا برخی از رفتارها مهم‌اند و چگونه به تعاملات اجتماعی مثبت کمک می‌کنند. 

برای مثال قبل از شرکت در یک مراسم، درباره‌ی اهمیت سلام و احوال‌پرسی مؤدبانه با دیگران، برقراری ارتباط چشمی و استفاده از زبان مؤدبانه با فرزندتان صحبت کنید. توضیح دهید که این اعمال نشان‌دهنده‌ی احترام و توجه به دیگران است.

انجام فعالیت‌های ایفای نقش

کودکان را در فعالیت‌های ایفای نقش برای تمرین نمایش‌های مختلف درگیر کنید. این راهکار عملی به آن‌ها فرصت می‌دهد تا موقعیت‌های مختلف را تجربه کنند و پاسخ‌های مناسب را در یک محیط حمایتی بیاموزند. 

 مثلاً مهمانی عصرانه‌ی نمایشی ترتیب دهید که در آن کودکان به نوبت میزبان و مهمان باشند. آن‌ها را تشویق کنید که خودشان را معرفی کنند، تعریف کنند و از عبارت‌های مؤدبانه‌ای مانند «متشکرم که من را دعوت کردید» استفاده کنند.

بازی‌ها و فعالیت‌های تعاملی

از بازی‌ها و فعالیت‌های تعاملی استفاده کنید تا یادگیری آداب معاشرت را برای کودکان سرگرم‌کننده و جذاب کنید. از بازی‌هایی استفاده کنید که مفاهیمی مانند اشتراک‌گذاری، نوبت‌گرفتن و نشان‌دادن همدلی را تقویت می‌کند. به کمک بازی‌های کارتی مانند تیزبین نیز می‌توانید صبوری، احترام به کسی که زودتر کارت را حدس زده، آداب معاشرت در کار گروهی و مشارکت را آموزش می‌دهید. 

خواندن داستان و کتاب

برای نشان‌دادن اصول آداب معاشرت و اهمیت مهربانی و احترام، داستان‌ها و کتاب‌های مناسب سن فرزندتان را برای او بخوانید. کتاب‌هایی با شخصیت‌ها و موقعیت‌های مرتبط انتخاب کنید که فرزندتان بتواند به‌راحتی با آن‌ها ارتباط برقرار کند. مثلاً می‌توانید کتاب آداب معاشرت با یک دایناسور نوشته‌ی جودی سی‌یرا از انتشارات نردبان را بخوانید و پس از خواندن، درباره‌ی اعمال و رفتار شخصیت‌ها و رعایت آداب و رسوم مناسب صحبت کنید.

بازخورد به رفتار درست و بجای کودک 

هنگامی که فرزندتان آداب معاشرت را رعایت کرد، از رفتار او قدردانی و بر تلاش‌ها و دستاوردهایش تأکید کنید. مثلاً اگر بدون یادآوری شما از کلماتی مثل «لطفاً» و «متشکرم» استفاده کرد، به او دلگرمی بدهید و از او قدردانی کنید. بازخورد مثبت به کودکان و قدردانی از رفتار درستشان، آن‌ها را ترغیب می‌کند که رفتارهای خوب و  درستشان را ادامه دهند.

تصحیح مدوام بدون هرگونه تخریب 

اشتباهات آداب معاشرت فرزندتان را پیوسته و با ملایمت به او یادآوری کنید؛ بدون اینکه از او انتقاد کنید یا طوری رفتار کنید که احساس شرمندگی کند. با بازخورد سازنده فرزندتان را به سمت انتخاب بهتر در آینده هدایت کنید.

مثلاً اگر فرزندتان گفت‌و‌گوی شما را قطع کرد، با آرامش مداخله کنید و بگویید: «من می‌فهمم که تو می‌خوای با من صحبت کنی، اما لطفاً صبر کن حرف من تموم بشه، بعد می‌تونیم با هم حرف بزنیم.»

ترغیب به همدلی و احترام

اهمیت همدلی و احترام به دیگران را بدون توجه به تفاوت‌های افراد به فرزندتان بیاموزید. او را تشویق کنید تا با دیگران با مهربانی رفتار کند و در نظر داشته باشد که گفتار و اعمالش چگونه بر اطرافیان تأثیر می‌گذارد. می‌توانید با طرح پرسش‌هایی مثل: «فکر می‌کنی وقتی دوستت رو به بازی راه نمی‌دی، چه احساسی پیدا می‌کنه؟» فرزندتان را به همدلی تشویق کنید تا یاد بگیرد احساسات دیگران را در نظر داشته باشد و آن‌ها را درک کند.

ترغیب به صدا‌زدن محترمانه

استفاده از نام و نام‌خانوادگی بهترین راه برای خطاب‌کردن شخصی است. همان‌طور که خودتان به دیگران احترام می‌گذارید، به فرزندتان نیز یاد ‌دهید که نام افراد را با پسوند آقا یا خانم خطاب کند.

 

کلام آخر

آموزش آداب معاشرت به کودکان، آن‌ها را به مهارت‌های اجتماعی ضروری برای زندگی مجهز می‌کند. با الگوسازی برای بچه‌ها، انتقال شفاف انتظارات و استفاده از فعالیت‌های تعاملی، می‌توانیم ارزش احترام، مهربانی و توجه به دیگران را در فرزندانمان ایجاد کنیم و با راهنمایی‌های مداوم، به آن‌ها کمک ‌کنیم تعاملات اجتماعی را با کیفیت بالاتر برقرار کنند.