عادت دست در بینی کردن کودکان ؛ چگونه جلوی آنها را بگیریم؟
گاهی اوقات، کودکان احساس می‌کنند جسم خارجی در بینی‌شان است، به همین دلیل تمایل پیدا می‌کنند دستشان را به طرف بینی ببرند و تلاش کنند جسم خارجی را بیرون بیاورند. گاهی هم ممکن است از سر خستگی و بی‌حوصلگی این کار را انجام دهند.
هر چند برخی از افراد، رفتارهایی مانند مکیدن انگشت، جویدن ناخن، تاب‌دادن مو و دندان‌قروچه را در دسته‌ی عادت‌های ناشی از استرس قرار می‌دهند، اما معنایش این نیست که فرزند شما حتماً به اضطراب دچار است.
دست کردن در بینی، برخلاف جویدن ناخن، عادتی است که بعید است فرزندتان تا بزرگسالی آن را ادامه دهد. بیشتر کودکان در نهایت، خود‌به‌خود، این عادت را کنار می‌گذارند.
علت دست در بینی کردن کودکان
حساسیت‌های فصلی ممکن است عادت دست در بینی کردن بچهها را شدیدتر کند؛ وجود مخاط بینی و تشکیل پوسته‌های ناشی از آن، این احساس را در کودک به وجود می‌آورد که چیزی در بینی‌اش است، و برایش سخت است که خودش را کنترل کند و دستش را در بینی‌اش نکند.
شرایط محیطی خاص نیز ممکن است کودکان را بیشتر به انگشت‌کردن در بینی سوق دهد؛ مثلاً اگر سیستم گرمایشی یا تهویه‌ی مطبوع خانه موجب خشکی مجاری بینی فرزندتان شود، ممکن است او بیشتر به این کار تمایل پیدا کند.
آیا دست کردن در بینی، عادت بدی است؟
انگشت کردن در بینی ممکن است صرفاً عادتی بی‌ادبانه اما بی‌ضرر به نظر برسد، اما درواقع، عوارض بهداشتی متعددی به همراه دارد.
این عادت موجب انتشار میکروب‌ها می‌شود. بینی برای اینکه بتواند مجاری تنفسی را مرطوب نگه دارد و از ورود ویروس‌ها، گرده‌ها و سایر آلاینده‌ها به بدن جلوگیری کند، مخاط تولید می‌کند. این مخاط درواقع غبار و آلودگی‌های خشک‌شده‌ای است که انواع مختلف میکروب در آن وجود دارد. بیرون آوردن این مخاط با انگشت، باعث می‌شود میکروب‌ها زیر ناخن‌ها گیر کنند و از این طریق به دهان خودِ فرد و محیط زندگی انتقال پیدا کنند.
دست کردن در بینی، حتی با دست‌های تمیز، ممکن است به خود بینی نیز آسیب برساند. پوست ظریف داخل حفره‌های بینی به‌راحتی خراشیده می‌شود و عفونت و زخم‌های ریز ایجاد می‌کند. کندن مخاط بینی به‌ویژه در کودکان کوچک‌تر یکی از دلایل اصلی خونریزی بینی نیز به شمار می‌رود.
چگونه جلوی فرزندمان را بگیریم که دست در بینی‌اش نکند؟
1.به حساسیت‌ها رسیدگی کنید.
اگر فرزندتان آلرژی یا حساسیت خاصی دارد، معمولاً نشانه‌های دیگری مثل خارش و قرمزی چشم، خارش پوست و عطسه و سرفه را هم در او مشاهده می‌کنید. گرد و غبار، موی حیوانات، گرده‌ی گیاهان و کپک از عوامل شایعی هستند که در کودکان آلرژی یا حساسیت به وجود می‌آورند. سعی کنید دلیل بروز حساسیت فرزندتان را پیدا و آن را برطرف کنید.
2.به فرزندتان یاد بدهید از دستمال کاغذی یا حوله استفاده کند.
فرزندتان را تشویق کنید وقتی احساس می‌کند چیزی در بینی‌اش است، بینی‌اش را بشوید و سپس با دستمال یا حوله آن را پاک کند. این کار از انتقال میکروب‌ها جلوگیری و از انجام این کار ناخوشایند در حضور دیگران پیشگیری می‌کند.
3.فرزندتان را به شستن دست‌هایش ترغیب کنید.
بیشتر بچهها دست‌هایشان را درست و اصولی نمی‌شویند. به آنها توضیح دهید که چه زمانی شستن دست‌ها مهم است و به چه علت. مثلاً توضیح دهید که به چه دلایلی قبل و بعد از دست‌شویی، پیش از خوردن غذا و وقتی از بیرون به خانه برمی‌گردند، حتماً باید دست‌هایشان را بشویند. حتی اگر نتوانید جلوی فرزندتان را بگیرید که دست در بینی‌اش نکند، تشویق او به تمیز نگه‌داشتن دست‌هایش دست‌کم از انتشار میکروب‌ها جلوگیری می‌کند.
4.بازخورد مثبت بدهید.
اگر فرزندتان به جای اینکه انگشتش را در بینی کند، از دستمال استفاده کرد، حتماً او را تشویق کنید. می‌توانید روزهایی را که فرزندتان اصلاً دست در بینی‌اش نمی‌کند، در جدولی ثبت کنید تا روند پیشرفت خود را ببیند.
5.دست‌های فرزندتان را مشغول نگه دارید.
گاهی اوقات بچه‌ای که مدام دستش در بینی‌اش است، فقط می‌خواهد دستش به کاری مشغول باشد. اگر فرزندتان خیلی کوچک است، در این مواقع، لیوان، اسباب‌بازی یا شی‌ء بی‌خطر و کوچک دیگری را به دستش بدهید تا دست‌هایش خالی نباشد. اگر فرزندتان بزرگ‌تر است، فعالیتی را برای مشغول نگه‌داشتن دست‌هایش در نظر بگیرید، مثلاً می‌توانید وسایل کاردستی مثل چسب، مهره، پر، تکه‌های کاغذرنگی، ماژیک، اکلیل، و انواع پازل و خمیربازی و لگو را در اختیارش قرار دهید که دست‌هایش به فعالیت مشغول شود. بازی در فضای باز نیز ذهن بچهها را از این عادت دور می‌کند.
6. بینی فرزندتان را مرطوب نگه دارید.
در طول روز مقدار مناسبی مایعات به فرزندتان بدهید یا به‌طور امتحانی دستگاه مرطوب‌کننده در اتاق خوابش بگذارید. اسپری بینی سدیم کلراید از نوع غیردارویی نیز به رطوبت بینی کمک می‌کند.
7.به جای سرزنش فرزندتان، شوخ‌طبعی نشان دهید.
می‌توانید عبارت کودکانه‌ای مثل «اژدهای آبی» یا «پروانه‌ی جادویی» را اسم رمز بین خود و فرزندتان قرار دهید، و هر وقت متوجه شدید فرزندتان دستش را به طرف بینی‌اش برده، از آن استفاده کنید. این عبارت یادآوری ملایمی است به فرزندتان تا از این کار خودداری کند؛ بدون اینکه به سرزنش یا تذکر مستقیم نیازی باشد.
8.کمک تخصصی بگیرید.
اگر فرزندتان آن‌قدر مخاط بینی‌اش را می‌کَنَد که خون می‌آید یا اگر این عادت بخشی از مجموعه‌رفتارهای عصبی‌اش است (مثلاً هنوز انگشتش را می‌مکد، ناخنش را می‌جود تا جایی که خون می‌آید و مشکل خواب دارد)، با پزشک اطفال یا روان‌شناس کودکان صحبت کنید، چون ممکن است این‌ها نشانه‌ای از اضطراب یا مشکل عاطفی دیگری باشد و احتمالش زیاد است که فرزندتان به کمک نیاز داشته باشد.
9.این رفتار را نادیده بگیرید.
اگر به تمام پیشنهادهای بالا عمل کردید، اما فرزندتان هنوز گاهی دست در بینی‌اش می‌کند، بهترین راه‌حل این است که ناخن‌هایش را کوتاه نگه دارید و دیگر به این کار توجه چندانی نشان ندهید. هرگز فرزندتان را تنبیه نکنید یا بر سرش فریاد نزنید که چرا دست در بینی‌اش می‌کند، فقط مدام به او یادآوری کنید که دست کردن در بینی، کاری ناسالم و دور از ادب است. در بسیاری موارد، هر چه بیشتر به کار نادرست توجه کنید، فرزندتان بیشتر به انجام آن کار تمایل پیدا می‌کند. مطمئن باشید که این عادت هم مانند تمام عادت‌های دوران کودکی بالاخره از بین خواهد رفت.
10.صبر کنید و امیدوار باشید.
وقتی فرزندتان بزرگ‌تر شود و از دستانش برای انجام کارهای پیچیده‌تر استفاده کند، احتمالاً انگشتان او به‌طور خودکار از بینی‌اش دور خواهند ماند. اگر این اتفاق نیفتد و او همچنان به کندن بینی خود ادامه دهد، زمانی که به مهدکودک یا مدرسه برود، احتمالاً همسالانش خواهد گفت: «اه، چقدر دست در بینی‌ات می‌کنی!» و در آن لحظه، او برای پذیرفته‌شدن در جمع دوستان و جامعه، به ترک این عادت تمایل پیدا می‌کند.
