چرا فرزند شیرخوارم همیشه گرسنه است؟

یکی از دغدغه‌‌های مشترک خیلی از کسانی که به‌تازگی پدر یا مادر شده‌اند این است که نوزاد انگار هیچ‌وقت سیر نمی‌شود. البته والدین معمولاً به‌خوبی می‌دانند که نوزاد نیاز به تغذیه مکرر دارد، اما در عمل باز هم ممکن است برایشان سؤالاتی پیش بیاید و حتی نگران شوند.

سؤال بسیاری از والدین این است که آیا فرزندشان نوزادشان به اندازه کافی شیر می‌خورد یا نه. به‌خصوص مادران شیرده ممکن است نگران شوند که آیا شیرشان کافی است.

به احتمال بسیار زیاد، جای هیچ‌گونه نگرانی نیست و نوزادتان هر بار تا اندازه‌ای که شکم کوچکش اجازه دهد خوب شیر می‌خورد. اما معده نوزادان بسیار کوچک است و به همین دلیل نیاز به شیرخوردن مکرر دارند.

در این مقاله می‌خوانید که چرا نوزادان گاهی بیش از حد معمول گرسنه‌اند، چرا و چه زمانی این حالت اتفاق می‌افتد، و برای حل آن چه باید کرد.

 

چرا نوزاد همیشه گرسنه به نظر می‌رسد؟

اگر به نظر می‌رسد که نوزادتان گرسنه است، به احتمال زیاد واقعاً گرسنه باشد. یادتان باشد که اندازه معده نوزادان بسیار کوچک است، اما علاوه بر آن دلایل دیگری هم می‌تواند گرسنگی نوزاد را تشدید کند.

جهش رشد

نوزادان در چند ماه اول چند دوره رشد سریع را تجربه می‌کنند، که به آن دوره‌های جهش رشد گفته می‌شود. وقتی نوزاد در دوره جهش رشد است، نیازش به شیرخوردن حتی از قبل هم بیشتر می‌شود و ممکن است هر بار مقدار بیشتری شیر بخورد.

یکی از نشانه‌های دوره جهش رشد در نوزاد این است که او با فاصله کمی از شیردهی قبلی دوباره شیر می‌خواهد. نشانه دیگر این است که نسبت به همیشه بی‌قرارتر و بدقلق‌تر می‌شود و حتی شاید الگوی خواب و بیداری‌اش هم تغییر کند – نوزادان معمولاً در دوره جهش رشد بیشتر می‌خوابند.

در دوران جهش رشد ممکن است نوزاد مهارت جدیدی هم پیدا کند (کار جدیدی یاد بگیرد که تا قبل از آن نمی‌توانست انجام دهد). برای مطالعه بیشتر به مقاله "جهش رشدی نوزاد" مراجعه کنید.

شیرخوردن خوشه‌ای

منظور از شیرخوردن خوشه‌ای زمانی است که نوزاد در مدت یکی دو ساعت چند بار تقاضای شیر می‌کند. این حالت معمولاً عصرها و شب‌ها اتفاق می‌افتد.

شیرخوردن خوشه‌ای معمولاً با جهش رشد همراه است.

شیرخوردن‌های مکرر انرژی لازم برای رشد را تأمین می‌کند و معده نوزاد را قبل از خواب شب پر می‌کند. از طرفی، این شیردهی‌های مکرر باعث می‌شود مقدار شیر مادر هم افزایش پیدا کند.شاید بد نباشد برای مطالعه بیشتر  به مقاله "راه‌های افزایش شیر مادر" هم سری بزنید.

نیاز به مکیدن

گاهی پیش می‌آید که نوزاد سیر است اما نیاز به مکیدن دارد. به این حالت مکیدن غیرتغذیه‌ای گفته می‌شود.

مکیدن یک رفتار غریزی است که همه نوزادان از بدو تولد آن را بلدند. مکیدن روشی است که نوزاد با آن غذا می‌خورد، اما روشی برای آرامش پیداکردن هم هست. در مادران شیرده، مکیدن اضافه باعث بازشدن مجاری شیر و ارسال پیام تولید شیر به بدن می‌شود.

بعضی از نوزادان نیاز بیشتری به مکیدن غیرتغذیه‌ای دارند. اگر مکیدن اضافه نوزاد باعث خستگی و اذیت مادر نمی‌شود مشکلی نیست.

راه‌حل دیگراستفاده از پستانک است. البته یادتان باشد که به جای پستانک به نوزاد شیشه شیر خالی ندهید، چون می‌تواند باعث انباشته‌شدن هوا در معده نوزاد و ایجاد دل‌درد و اذیت شود.

برداشت اشتباه از رفتار نوزاد

گاهی پیش می‌آید که نوزاد شبیه به مواقعی که گرسنه است بی‌تابی می‌کند اما درواقع دلیل دیگری دارد. یادتان باشد که بی‌تابی نوزاد فقط نشانه گرسنگی نیست و می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد.

مهم‌ترین دلایل بی‌تابی نوزاد غیر از گرسنگی این است که او خسته شده است، احساس تنهایی می‌کند، سردش است، گرمش است، حوصله‌اش سر رفته، محیط اطرافش پرسروصدا و شلوغ است، یا خودش را کثیف کرده و نیاز به تعویض پوشک دارد.

اگر همین الان به نوزاد شیر داده‌اید اما او باز هم بی‌تاب است، قبل از این که دوباره به او شیر بدهید عوامل بالا را بررسی کنید.

 

از کجا متوجه شویم که نوزاد ما گرسنه است؟

به مرور زمان شناخت بهتری از نوزادتان پیدا می‌کنید و نشانه‌های گرسنگی او را کاملاً می‌شناسید. هر چه این شناخت بیشتر شود، بهتر می‌توانید نیاز نوزاد به شیر را از سایر نیازهای او تشخیص دهید.

اما نکات زیر به شما کمک می‌کند نشانه‌های گرسنگی نوزاد را بهتر بشناسید:

• نوزاد سرش را مثل زمانی که شیر می‌خورد به یک طرف می‌چرخاند.
• گریه می‌کند.
• دستش را نزدیک دهانش می‌برد.
• بی‌تابی می‌کند و حتی با این که پیشش هستید یا بغلش می‌کنید آرام نمی‌شود.
• دست یا لباسش را می‌مکد.
• سرش را به چپ و راست حرکت می‌دهد.

آکادمی پزشکان اطفال آمریکا توصیه می‌کند که کودکان در شش ماهه اول زندگی منحصراً با شیر مادر تغذیه شوند. همچنین توصیه می‌کند در نوزادانی که به‌خوبی وزن می‌گیرند و شیر مادر هم کافی است، به جای این که یک برنامه زمان‌بندی مشخص برای شیردهی داشته باشید، به نشانه‌های گرسنگی در نوزاد توجه کنید و با توجه به نیازش به او شیر دهید (البته یادتان باشد که نوزادان معمولاً بین ۸ تا ۱۲ بار در شبانه‌روز نیاز به شیرخوردن دارند).

 

با نوزاد گرسنه و بی‌تاب چه کنیم؟

اگر نوزاد بی‌تابی می‌کند و به جز گرسنگی هیچ عامل دیگری که او را بی‌تاب کند وجود ندارد، حتی اگر همین الان به او شیر داده‌اید باز هم به او شیر دهید. البته اگر سینه یا شیشه‌شیر را پس زد او را اجبار نکنید. نیم ساعت یا یک ساعت بعد دوباره امتحان کنید که آیا شیر می‌خورد یا نه.

می‌توانید از راهکارهای آرام‌کردن نوزاد استفاده کنید، البته این راهکارها در همه نوزادان همیشه نتیجه‌بخش نیست و واکنش نوزاد ممکن است هر بار با بار بعد تفاوت کند. بعضی از این راهکارها را در ادامه بخوانید:

• لباس نوزاد را بیشتر کنید تا سرما اذیتش نکند. لباسش را کمتر کنید تا گرما کلافه‌اش نکند.
• نوزاد را حمام کنید.
• نوزاد را به حیاط یا فضای بیرون ببرید تا هوا بخورد.
• بغلش کنید.
• محرک‌ها و عوامل مزاحم محیط را کم کنید (مثلاً تلویزیون را خاموش کنید، نور را کم کنید).
• آرام مثل گهواره تکانش دهید.
• او را در کالسکه یا کریر بگذارید و به یک گردش کوتاه ببرید.
• او را در کریر یا آغوشی قرار دهید.

اگر هیچ‌یک از این راهکارها جواب نداد، لازم است بررسی کنید که آیا نوزاد مریض نشده باشد. ببینید که آیا تب ندارد، بینی‌اش نگرفته است. اگر احتمال می‌دهید که نوزاد مریض باشد، به خصوص اگر تب دارد، او را پیش پزشک ببرید.

آروغ و بالاآوردن شیر

اگر نوزادتان زیاد آروغ می‌زند و بالا می‌آورد این مسأله را با پزشکش در میان بگذارید. البته یکی از راه‌حل‌های مؤثر هم این است که هر بار مدت کوتاه‌تری به نوزاد شیر دهید و در عوض تعداد دفعات شیردهی را بیشتر کنید. به این ترتیب احتمال این که شیر به دهان نوزاد برگردد کمتر می‌شود.

اگر به نوزاد شیرخشک می‌دهید، مقدار شیر شیشه را کمتر کنید و در عوض تعداد دفعات شیردهی را افزایش دهید.

 اگر به نوزاد شیر مادر می‌دهید، نوزاد را قبل از این که کمی قبل از این که کاملاً سیر شود از سینه دور کنید و در عوض تعداد دفعات شیردهی را یک یا دو نوبت بیشتر کنید.

البته یادتان باشد که اشتهای نوزاد ثابت نیست و ممکن است از امروز تا فردا یا از این نوبت تا نوبت بعدی تغییر کند. معنایش این است که نمی‌توانید با قطعیت تعیین کنید که نوزاد هر بار چه مقدار شیر نیاز دارد. بنابراین بهترین کار این است که حواستان به سرنخ‌ها و نشانه‌های گرسنگی باشد و متناسب با آن به نوزاد شیر دهید.