علاقه‌مند کردن کودکان به کتاب و کتابخوانی

بر اساس نظر بسیاری از کارشناسان حوزه‌ی کودک، ایجاد عادت به کتابخوانی و علاقه‌مندکردن کودکان به کتاب یکی از کمک‌های مهم پدرومادر به فرزندانشان است. پیشنهاد می‌کنیم پیش از خواندن این نوشتار، نوشتار «چرا باید برای کودکان کتاب بخوانیم؟» و «فواید کتابخوانی» را مطالعه کنید تا با انگیزه‌ای بیشتر و اراده‌ای قوی‌تر به پیشنهادهای این نوشتار عمل کنید. 

همانگونه که می‌دانیم کتابخوانی به عنوان لذت و سرگرمی می‌تواند به کودکان در زمینه‌های مختلف اجتماعی، تحصیلی و‌ افزایش درک و شناخت آن‌ها از دنیای اطرافشان کمک فراوانی کند.

در این نوشتار قصد داریم شما را با برخی از راه‌های علاقه‌مند‌کردن کودکان به کتاب و کتابخوانی آشنا کنیم. 

 

۱.داشتن ارتباط خوب با فرزند

داشتن رابطه‌ی مؤثر با اطرافیان مهم‌ترین نیاز هر انسانی است. علاوه بر این، ما زمانی می‌توانیم روی دیگران تأثیر بگذاریم که رابطه‌ی خوبی با آن‌ها داشته باشیم. پس یکی از عوامل مهمی که به‌طور کلی تأثیرگذاری پدرومادر و آموزگاران بر کودکان را افزایش می‌دهد، داشتن رابطه‌ای صمیمی و مؤثر با آن‌هاست. 

 

۲.اختصاص زمان مشخص

برای رسیدن به هر هدفی بایستی زمانی را به آن اختصاص دهیم. اگر دوست داریم فرزندان ما کتابخوان شوند و به کتابخوانی عادت کنند، لازم است در طول شبانه‌روز، حتماً زمانی را به آن‌ها اختصاص دهیم. ما به این شکل باور ارزشمندبودن کتاب و کتابخوانی را نیز در فرزندانمان تقویت می‌کنیم. 

 

۳.در دسترس بودن کتاب

کتاب‌ها را دم دست و در محل‌های رفت‌و‌آمد قرار دهید. تعدادی از کتاب‌های جذاب را در سبدی کنار مبل‌ها بگذارید تا مواقعی که فرزندتان به دنبال سرگرمی تازه‌ای است، به‌راحتی به کتاب‌ها دسترسی داشته باشد.

 اگر کتاب‌ها را کنار جعبه‌ی اسباب‌بازی‌های کودک بگذارید، بیشتر احتمال دارد که آن‌ها را بردارد. گذاشتن کتاب روی میز کنار تخت کودک، نشان‌دهنده‌ی این است که خواندن کتاب بخشی از روند طبیعی و حتمی پیش از خواب است.

۴.پیوند‌دادن کتاب با زندگی روزمره

همه‌ی ما در دو حالت برای انجام کاری انگیزه داریم و آن را پیش می‌بریم؛ اول اینکه آن کار احساس خوبی به ما بدهد. دوم اینکه بدانیم کیفیت زندگی‌مان را بالاتر می‌برد. 

در مقوله‌ی علاقه‌مند‌کردن کودکان به کتاب، هر دوی این عوامل را بایستی تقویت کنیم. کودکان به‌شکل ذاتی به کتاب علاقه‌مندند و از خواندن کتاب لذت می‌برند و احساس خوبی به آن‌ها دست می‌دهد و وقتی بدانند کتاب چقدر می‌تواند در زندگی به آن‌ها کمک کند و به دردشان بخورد، این علاقه دوچندان خواهد شد. پس ما وظیفه داریم کمک کنیم تا این باور به‌خوبی در وجود  فرزندانمان شکل بگیرد و نهادینه شود. 

 

۵.باور مهم‌بودن کتاب در زندگی

یکی از باورهای مهم که بایستی در ذهن فرزندمان ایجاد شود، اهمیت کتاب و کتابخوانی است. این باور زمانی در ذهن فرزند ما ایجاد خواهد شد که کتاب جزء مهمی در زندگی واقعی ما باشد و به‌طور روزانه برایش وقت بگذاریم و هزینه کنیم و در رفتار و کردارمان احترام به کتاب به‌عنوان عنصری ارزشمند در زندگی کاملاً مشهود باشد و در آخر از نکات و رهنمودهای آن در زندگی روزمره بهره بگیریم. برای مطالعه بیشتر به مقاله چرا باید کتاب بخوانیم؟ مراجعه کنید.

 

۶.الگوبودن بزرگ‌ترها برای کودکان

در دوران کودکی و سال‌هایی که علاقه به کتابخوانی در فرزندمان شکل می‌گیرد، عملاً دنیای کودکان، پدرومادر و بعد از آن‌ها آموزگارشان است. از طرفی کودکان از آنچه می‌گوییم یاد نمی‌گیرند، بلکه از رفتار و کردار ما الگو می‌گیرند و همان را تکرار می‌کنند. پس یکی از عوامل مهم و مؤثر در علاقه‌مندکردن کودکان به کتابخوانی این است که پدرومادرها و آموزگاران الگوی خوبی برای بچه‌ها باشند.

 

۷.لذّت‌بردن از کتاب و کتابخوانی

بچه‌ها قدرت درک و دریافت بسیار خوبی دارند. آن‌ها کاملاً متوجه می‌شوند که ما از خواندن کتاب لذت می‌بریم یا اینکه وانمود می‌کنیم الگوی خوبی برایشان هستیم. مطمئن باشید تا زمانی‌که خودتان با کتاب‌ها زندگی نکنید و از خواندنشان لذت نبرید، فرزندانتان هم کتابخوان نخواهند شد. علاوه بر این، باید بدانید هدف اصلی از کتابخوانی گذراندن لحظاتی سرشار از شادی و لذت برای کودک است. پس حال خوب فرزندتان را به هیچ قیمتی فدای موضوع دیگری مثل آموزش نکنید. 

 

علاوه بر نکاتی که گفته شد، راهکارهای دیگری نیز برای علاقه‌مندکردن کودکان به کتابخوانی وجود دارد که به‌طور خلاصه به آن‌ها اشاره می‌کنیم:

• کتاب‌ها را با نظارت خود و بر اساس علایق کودکان انتخاب کنید.
• حتماً هر شب پیش از خواب برای فرزندتان کتاب بخوانید. 
• سی دقیقه در روز را به کتابخوانی اختصاص دهید.
• همزمان با خواندن کتاب، درباره‌ی داستان آن با فرزندتان گفت‌و‌گو کنید.
• دیگران را نیز به جمع کتابخوانی‌تان ملحق کنید؛ ‌طوری‌که فرزندتان به این نتیجه برسد که همه از کتاب‌خواندن لذت می‌برند.
• حتماً روز خاصی در ماه را به گشت‌و‌گذار در کتابفروشی‌ها اختصاص دهید.
• وقتی از خانه بیرون می‌روید، چند کتابی را که فرزندتان دوست دارد همراه ببرید. 
• فرزندتان را در نوشتن فهرست خرید خانه مشارکت دهید تا مهارت نوشتن با زندگی روزمره‌ی او پیوند بخورد.
• از فرزندتان در خواندن و تهیه‌ی دستور آشپزی کمک بگیرید تا مهارت خواندن نیز با زندگی روزمره‌ی او عجین شود. 
• فرزندتان را ترغیب کنید که تابلوهای خیابان‌ها و جاده‌ها را بخواند.
• به همراه فرزندتان در رویدادهای کتابخوانی یا قصه‌گویی شرکت کنید.
• فرهنگ هدیه‌دادن کتاب به دیگران، خصوصاً به مناسبت تولد آن‌ها را در بین اطرافیانتان رواج دهید.  

 

در پایان بایستی به این نکته توجه کنیم که فرایند کتابخوان‌شدن کودک فرایندی طولانی‌ است و به صبر و حوصله و صرف وقت نیاز دارد. بی‌شک فرزند ما یک‌شبه کتابخوان نخواهد شد. ممکن است به‌کار‌بستن همه‌ی پیشنهادها و راهکارهای این نوشتار هم کار بسیار دشواری باشد، اما مهم این است که آرامش خودمان را حفظ کنیم و برای رسیدن به این هدف مهم برنامه‌ریزی داشته باشیم و در به‌کاربستن راهکارها مصمم باشیم. 

 

ما در برابر آنچه می‌پروریم، مسئولیم. فرزندان ما ارزشمندترین میراث زندگی ما هستند.