چگونه می‌توانیم ارتباط مؤثر داشته باشیم؟
تا به حال برایتان پیش آمده که بخواهید با فردی ارتباط برقرار کنید، ولی او پیام شما و هدفتان از فرستادن آن پیام را درک نکرده باشد؟ چرا گاهی بیان‌کردن دقیق و روشن آنچه می‌خواهیم بگوییم دشوار است؟ چرا گاهی مخاطب ما از صحبت‌هایمان برداشت اشتباه می‌کند؟
برای پاسخ‌دادن به این پرسش‌ها باید با مفهوم «ارتباط» و «ارتباط مؤثر»آشنا شویم. پس در این مقاله همراه دانابن باشید.
ارتباط چیست؟
ارتباط فرایندی است که طی آن اطلاعات، افکار، عقاید، احساسات و نگرش‌های ما به دیگران منتقل می‌شود. درواقع با هر تعاملی که برقرار می‌کنیم، زمینه‌ی شکل‌گیری ارتباط ما با دیگران فراهم می‌شود .
ارتباط مؤثر چیست و چه مفهومی دارد؟
اگر ارتباطی موفق باشد، مفهومی که به گیرنده‌ی پیام منتقل می‌شود و در ذهن او شکل می‌گیرد، دقیقاً همان مفهومی است که در ذهن فرستنده‌ی پیام وجود داشته است. در یک ارتباط موفق، انتقال پیام با ابهام و پیچیدگی همراه نیست.
برای موفقیت در همه‌ی فعالیت‌های اجتماعی مثل دوست‌یابی، تحصیل، کار و حتی برای برطرف‌کردن نیازهای روزانه باید بتوانیم با دیگران ارتباط مؤثر برقرار کنیم. اگر این مهارت را نداشته باشیم، کارهایمان آن‌طور که می‌خواهیم پیش نمی‌رود و روابطمان آن‌طور که دوست داریم شکل نمی‌گیرد و تداوم پیدا نمی‌کند و در نهایت، گوشه‌گیر و تنها می‌شویم.
وقتی با اطرافیانمان ارتباطی مؤثر داشته باشیم، می‌توانیم نظرها، خواسته‌ها یا نیازهایمان را دقیق و شفاف بیان کنیم و اگر لازم باشد از آن‌ها کمک و راهنمایی بگیریم. بدون برقراری چنین ارتباطی، اطرافیان به نیازهای ما کم‌توجهی و حتی بی‌توجهی خواهند کرد، و به‌تدریج اعتمادبه‌نفس ما کم می‌شود و در رویارویی با مشکلات زندگی احساس درماندگی خواهیم کرد. به بیان ساده‌تر، اگر می‌خواهیم زندگی شادتر و لذت‌بخش‌تری داشته باشیم، باید مهارت برقراری ارتباط با دیگران را داشته باشیم.
نکته: فقط ارسال پیام کافی نیست. هدف فرستنده باید کاملاً مشخص باشد. با درنظرگرفتن این موضوع، به چند نمونه از عناصر ارتباط مؤثر اشاره می‌کنیم.
عناصر ارتباط موثر
- پیام ساده: پیامی که فرستنده می‌خواهد منتقل کند، باید ساده و قابل فهم باشد.
- پیام درست :اطلاعات ارسال‌شده به‌هیچ‌وجه نباید مبهم یا نادرست باشد. پیام باید عاری از اشتباه‌های نگارشی و دستور زبانی باشد.
- پیام کامل: اطلاعات پایه‌ی تصمیم‌گیری است. اگر اطلاعات ناقص باشد، ممکن است به گرفتن تصمیم‌های اشتباه منجر شود.
- پیام دقیق: پیام ارسالی باید کوتاه و مختصر و دقیق باشد تا به‌سادگی بتوان آن را تفسیر کرد.
- پیام قابل اعتماد: فرستنده باید مطمئن باشد که آنچه ارسال می‌کند با علم او درست است. گیرنده‌ی پیام هم باید به فرستنده‌ی پیام اعتماد داشته باشد و بتواند به پیام ارسال‌شده هم اعتماد کند.
- درنظرگرفتن گیرنده: پیام ارسال‌شده باید متناسب با زبان، سن، دانش، سطح تحصیلات و موقعیت گیرنده باشد.
- حسن نیت فرستنده: پیامی که ارسال می‌شود باید نشان‌دهنده‌ی ادب، فروتنی و احترام فرستنده نسبت به گیرنده باشد.
توانایی برقراری ارتباط ذاتی یا ارثی نیست، این مهارت را نیز می‌توانیم مانند تمام مهارت‌های زندگی بیاموزیم و یادگرفتن آن مستلزم تمرین و تلاش است.
۶ گام مهم در برقراری ارتباط مؤثر با دیگران
۱.گوش‌دادن: یکی از مهارت‌های اصلی در برقراری ارتباط کلامی گوش‌دادن است. «گوش‌دادن» فعالیتی ارادی است و با «شنیدن» که غیر ارادی است تفاوت دارد. شاید بد نباشد که به مقاله تقویت مهارت گوش دادن فعالانه هم سری بزنید.
۲. صریح و صادق بودن: اگر نتوانیم منظورمان را روشن و با صراحت بیان کنیم، شاید طرف مقابل را به اشتباه بیندازیم و او ناچار شود به حدس و گمان روی بیاورد و از واقعیت دور شود.
۳. همدلی و همدردی: ما نیاز داریم که دیگران درک درستی از ما داشته باشند و در زمینه‌ی نگرانی‌ها، ترس‌ها و مشکلاتمان با ما همدلی و همدردی کنند.
۴. حفظ آرامش و احترام به طرف مقابل: همه‌ی ما دوست داریم دیگران با نظرات ما موافقت کنند و یا دست‌کم به افکار و احساسات و عقاید ما احترام بگذارند، بنابراین اگر فرد مقابل ما هم احساس کند به نظر او احترام نمی‌گذاریم، راه برقراری ارتباط مؤثر با او بسته می‌شود.
۵. مخالفت با شیوه‌ی مناسب: یکی از مناسب‌ترین شیوه‌ها برای مخالفت‌کردن با نظر و عقاید دیگران روش «خلع سلاح» است.
در این روش، فرد از لابه‌لای سخنان طرف مقابل حقیقتی را پیدا می‌کند و سپس در مقام مخالفت، حرف خود فرد را به خودش می‌زند. با این ابزار فرد مقابل احساس می‌کند دیگر دلیلی برای مخالفت ندارد. این روش تأثیر آرام‌بخشی بر طرف مقابل می‌گذارد.
۶. خودشناسی و افزایش آگاهی: آگاهی از نقاط قوت و ضعف، ترس‌ها، آرزوها و نیازهای خود و پذیرش صادقانه‌ی آن‌ها کمک می‌کند ویژگی‌های دیگران را واقع‌بینانه‌تر ببینیم و بپذیریم.
خوراکی‌های کلیدی
برقراری ارتباط مؤثر تنها وسیله‌ی انتقال اطلاعات بین افراد و تنها راه نشان‌دادن احساسات به دیگران است و در نتیجه لازمه‌ی رشد یک اجتماع است. یادگیری این مهارت می‌تواند ارتباط شما با دیگران را عمیق‌تر کند، اعتماد و احترام بیشتری برایتان ایجاد کند و مهارت کار گروهی، توانایی حل مسئله و سلامت کلی اجتماعی و عاطفی شما را تقویت کند.
منبع: مهارت‌های زندگی، تألیف پرتو سیف‌الهی
