تکنیک‌های ساده برای برقراری ارتباط کلامی و غیر کلامی

افرادی که مهارت ارتباطی خوبی دارند، کسانی هستند که دیگران معمولاً تمایل خود را برای ارتباط با آن‌ها ابراز می‌کنند. اغلب این افراد به‌راحتی و با گشاده‌رویی با دیگران ارتباط برقرار می‌کنند و حرف‌هایشان بر دیگران تأثیر می‌گذارد. آن‌ها پیام‌های خود را به وضوح به طرف مقابل منتقل می‌کنند و دیگران پس از برخورد با آن‌ها احساس خوبی دارند. بدیهی است که ارتباط صمیمانه با دیگران فقط از طریق حرف‌زدن برقرار نخواهد شد، بلکه برای دست‌یابی به آن، احترام‌گذاشتن و گوش‌دادن و توجه به عناصر کلامی و غیرکلامی نیز ضروری است.

ارتباط مؤثر جنبه‌ها و مؤلفه‌های مختلفی دارد. علاوه بر گوش‌دادن فعالانه، توجه به عناصر کلامی و غیرکلامی نیز از دیگر مؤلفه‌های مهم برقراری ارتباط مؤثر است.

برخی از افراد برای بیان منظور و احساسات خود  فقط از کلمات استفاده می‌کنند، در حالی که عده‌ی دیگری برای انتقال پیام خود علاوه بر کلمات، از حالات چهره و حرکات بدنی یعنی عناصر غیر کلامی نیز استفاده می‌کنند.

 در این نوشتار، به بررسی عناصر ارتباط کلامی و غیرکلامی می‌پردازیم. حذف‌کردن یا استفاده‌ی نامناسب کدام یک از این دو ممکن است به برقراری ارتباط مؤثر آسیب بزند؟

اجزای کلامی ارتباط شامل چیزهایی است که می‌شنویم:

کلماتی که به کار برده می‌شود یا به‌عبارتی محتوای کلام.

• آهنگ صدا
• بلندی صدا
• سرعت حرف‌زدن
• لحن کلام

 

محتوای کلام

1. سعی کنید درباره‌ی موضوعاتی حرف بزنید که برای دیگران جالب است.
2. تا می‌توانید درباره‌ی موضوعات غیرضروری که ممکن است برای دیگران ناخوشایند باشد، صحبت نکنید.
3. از کلمات و موضوعات تهدید‌آمیز استفاده نکنید.
4. در صحبت‌هایتان فرهنگ و اعتقادات و زمینه‌ی خانوادگی فرد مقابل را در نظر بگیرید.

آهنگ صدا

افرادی که یکنواخت حرف می‌زنند، معمولاً باعث خستگی و کسالت دیگران می‌شوند. برای اینکه بتوانید ارتباط بهتری برقرار کنید بکوشید احساسات و هیجانات خود را در آهنگ صدایتان نشان دهید.

 

بلندی صدا

کسانی که خیلی آهسته صحبت می‌کنند ممکن است این تصور را برای دیگران ایجاد کنند که به خودشان اعتماد ندارند، خجالت می‌کشند و توانایی لازم را ندارند. البته صدای خیلی بلند هم دیگران را آزار می‌دهد و در آن‌ها احساس خطر و تهدید ایجاد می‌کند.

بهتر است صدای خود را نسبت به موضوع صحبت بالا و پایین ببریم.

 

سرعت حرف‌زدن

یکی از عوامل تأثیرگذار بر کلام افراد سرعت بیان آن‌هاست. تابه‌حال سرعت حرف‌زدنتان را اندازه گرفته‌اید؟ چند کلمه در دقیقه حرف می‌زنید؟ اگر خیلی کُند حرف بزنید، مخاطب شما به‌سرعت خسته می‌شود و احساس خواب‌آلودگی به او دست می‌دهد و اگر سرعت حرف‌زدنتان زیاد باشد، فرد مقابل چیز زیادی از حرف شما دریافت نمی‌کند. پژوهشگران می گویند بهترین حالت این است که در یک دقیقه، 130 تا ۱۷۰ کلمه به زبان بیاورید.

 

لحن کلام

لحن کلام بیشتر از کلمات احساس گوینده را نشان می‌دهد. یعنی وقتی کسی صحبت می‌کند، تا حد زیادی می‌توانیم احساس واقعی او را از طریق لحن کلام او دریابیم. اگر فردی حرف دلنشین و خوشایندی را با لحن بد و معترضانه به زبان آورد، آنچه بیشتر به شنونده منتقل می‌شود، حسی است که از لحن او منتقل می‌شود، نه از کلماتش. به همین دلیل است که می‌گویند مهم است «چه» می‌گوییم، اما مهم‌تر این است که «چگونه» می‌گوییم.

حالا به سراغ اجزای غیر کلامی ارتباط می‌رویم. اجزای غیرکلامی شامل چیزهایی است که می‌بینیم:

• ارتباط چشمی
• حالت چهره
• ژست‌ها
• حالت بدن

 

ارتباط چشمی

ارتباط چشمی مناسب از عوامل مهم ارتباط مؤثر است:

• در طول ارتباط به فرد مقابل نگاه کنید.
• بهترین ارتباط چشمی ارتباط مداوم و منقطع است. یعنی در تمام طول ارتباط به فرد مقابل نگاه کنید، ولی گاهی چشم از او بردارید.
• سعی کنید بیشتر به نیمه‌ی پایین صورت فرد مقابل نگاه کنید.
• از خیره‌شدن به فرد مقابل بپرهیزید و به او زل نزنید.

 

حالت‌های چهره

بیشتر مواقع با نگاه‌کردن به چهره‌ی افراد می‌توانیم حالت و احساس آن‌ها را حدس بزنیم. برای مثال می‌توانیم به گره‌کردن ابروها که علامت ناراحتی یا خشم است، بالا‌بردن ابروها که معمولاً نشانه‌ی تعجب است و لبخند‌زدن که بیشتر اوقات خوشحالی یا رضایت را نشان می‌دهد، اشاره کنیم.

 

ژست‌ها

ژست‌ها حرکاتی هستند که افراد انجام می‌دهند و معمولاً معنی خاصی دارد، مثلاً بالاانداختن شانه‌ها علامت ندانستن یا علاقه‌نداشتن به موضوع است. بالابردن دست ممکن است علامت سلام و تکان‌دادن دست نشانه‌ی خداحافظی باشد. استفاده از حرکات دست و بدن و ژست‌ها در بهتر رساندن پیام و جذاب‌ترشدن ارتباط نقش مهمی دارند.

 

حالت‌های بدن

روش نشستن، ایستادن و راه‌رفتن افراد چیزهای زیادی را به ما نشان می‌دهد. اگر فردی را با شانه‌های آویزان، گردن خم‌شده و سر پایین  ببینید که آهسته راه می‌رود، حدس می‌زنید که احتمالاً غمگین است.

 

خوراکی‌های کلیدی

نویسندگان و پژوهشگران در برخی از منابع ذکر کرده‌اند که در ارتباط مؤثر، حدود 35 درصد ارتباط کلامی نقش دارد و حدود 65 درصد ارتباط غیرکلامی. بنابراین به نظر می‌رسد برای تأثیرگذاری بیشتر بر روی مخاطب باید به ارتباط غیرکلامی توجه بیشتری داشته باشیم.

 نکته‌ی بسیار مهم دیگر این است که آنچه از زبان بدن و لحن و آهنگ صدا و طرز نشستن و راه‌رفتن و سایر نشانه‌های غیرکلامی افراد برداشت می‌کنیم، به‌هیچ‌عنوان قطعیت ندارد و فقط می‌تواند برداشت و گمان ما باشد و ممکن است واقعیت چیزی باشد جز آنچه ما برداشت کرده‌ایم.

 

منبع: مهارت‌های زندگی، شهرام محمدخانی، حسن موسوی، ربابه نوری، فرشته موتابی