نتایج جامع از فواید کتابخوانی برای کودکان
کتابخوانی فواید بسیار زیاد و شایان توجهی برای کودکان و بزرگسالان دارد که در این نوشتار دانابن به برخی از آن‌ها اشاره خواهد کرد، اما چنانچه نمی‌دانید چرا باید به کتابخوانی اهمیت دهیم، پیشنهاد می‌کنیم خواندن مقاله‌ی چرا باید کتاب بخوانیم؟ را از دست ندهید.
۱.تقویت ارتباط پدرومادر با کودک
مهم‌ترین فایده‌ی کتابخوانی برقراری ارتباط با کودک است. برای اینکه بتوانیم پدر یا مادر مؤثری باشیم، باید ارتباط خوبی با فرزندمان برقرار کنیم. کتاب بهانه‌ی بسیار خوبی است که می‌تواند به ما در تقویت رابطه کمک کند. زمانی که همه‌ی کارهایتان را کنار می‌گذارید تا وقتی را به موجود ارزشمند زندگی‌تان اختصاص دهید، هم به سود شماست و هم به سود فرزندتان. شاید بد نباشد که به مقاله بهترین زمان شروع کتابخوانی برای کودکان هم سری بزنید.
۲.خاطرات خوش دوران کودکی
بیشتر ما پدرومادرها هنوز که هنوز است، بعد از گذشت سالیان متمادی، همچنان خاطرات شیرین دوران کودکی‌مان را به خاطر داریم؛ بازی‌ها، خنده‌ها، قصه‌هایی که مادربزرگ و پدربزرگ برایمان تعریف می‌کردند و لحظات شیرینی که در کنارشان سپری می‌کردیم.
کتابخوانی باعث می‌شود خاطرات دوران کودکی در ذهن بچه‌ها ماندگار شود و تا پایان عمر، هرگاه کتاب دستشان بگیرند، آن لحظه‌های خوش برایشان تداعی شود.
۳.ایجاد عادت کتابخوانی
کتابخوانی ترکیبی از انگیزه و عادت است، بنابراین یکی از فواید کتابخوانی شکل‌گیری یک عادت مفید و مثبت در وجود کودکان است که در آینده می‌تواند به آن‌ها کمک بسیاری بکند.
۴.شکل‌گیری باورهای مهم مرتبط با زندگی
همه‌ی ما حتماً کسانی را در اطرافمان دیده‌ایم که احترام بسیاری برای کتاب قائل بوده‌اند. در زندگی این افراد، کتاب جایگاه ویژه‌ای دارد. با توجه به اینکه از منظر تربیت سالم، بچه‌ها آنی خواهند شد که پدرومادرشان هستند، فرزند ما در صورتی ارزشمند‌بودن کتاب را باور می‌کند که کتاب واقعاً در زندگی خودمان جایگاه ویژه‌ای داشته باشد. فرزندمان بایستی ببیند که ما بخشی از وقت روزانه‌ی خود را به خواندن کتاب اختصاص می‌دهیم و باید ببیند که با بخشی از درآمد ماهیانه‌مان کتاب می‌خریم. در این صورت است که به‌مرور این باور در او شکل خواهد گرفت که کتاب جزیی ارزشمند و جدایی‌ناپذیر از زندگی انسان است.
۵.وسعت‌بخشیدن به دنیای کودک
کودک از طریق خواندن کتاب می‌تواند به زمان‌ها و مکان‌های دیگر سفر کند. می‌تواند در میان داستان‌های تاریخی زندگی کند و می‌تواند ببیند که درنوردیدن اقیانوس با کشتی چگونه است.
فرزند شما با خواندن کتاب می‌تواند آینده را در خیالش و یا در سیاره‌ای دور ببیند و بدون اینکه خانه را ترک کند، به دور دنیا سفر کند، با آداب و رسوم مردم مختلف آشنا شود و ارزش‌هایشان را بشناسد.
کسی که کتاب می‌خواند می‌تواند بدون اینکه بینایی‌اش را از دست بدهد، نابینایی را تجربه کند. می‌تواند دوست پیدا کند و یا او را از دست بدهد و می‌تواند کوه هیمالیا را فتح کند.
کتاب نمی‌تواند جایگزین تجربه‌های واقعی زندگی شود، اما می‌تواند به ما وسعت دید بدهد و در تصمیم‌گیری‌ها به ما کمک کند.
۶.افزایش دایره‌ی واژگان
ذهن با ابزاری به نام «واژه» موضوع‌های مختلف را به هم مرتبط می‌کند. ما برای فکرکردن، بیان احساس و برقراری ارتباط با جهان از ابزاری به نام واژه یا کلمه استفاده می‌کنیم.
کودکی که در پنج سال نخست زندگی‌اش روزی پنج کتاب برایش خوانده‌اند، دایره‌ی واژگانش حدود یک میلیون کلمه بیشتر از کودکی است که برایش کتاب نخوانده‌اند. علاوه بر این، پیشرفت تحصیلی کودک، نسبت مستقیمی دارد با میزان گفت‌وگویی که با او صورت گرفته و تعداد کلماتی که در سال‌های نخست زندگی‌اش شنیده است.
پژوهش‌ها می‌گویند تعداد واژه‌هایی که یک کودک تا چهار سالگی به‌طور متوسط می‌شنود در یک خانواده‌ی آگاه حدود 45 میلیون کلمه و در یک خانواده‌ی کم‌توجه حدود 13 میلیون کلمه است. همان‌طور که می‌بینید تفاوت بسیار زیاد است.
با گسترش دایره‌ی واژگان، درک شنیداری افزایش می‌یابد که به مهارت خواندن و نوشتن کمک می‌کند.
۷.یادگیری دستور زبان
وقتی برای بچه‌ها کتاب می‌خوانیم، به‌طور خودکار زبان نوشتاری را می‌آموزند. می‌آموزند که هر متن از جملات مختلفی تشکیل شده و هر جمله از کلمات متفاوتی که هر کدام به شکل خاصی تلفظ می‌شوند.
زبان نوشتاری با زبان گفتاری متفاوت است. در نوشتن، کلمه‌ها و جمله‌ها را به‌شکلی متفاوت از آنچه می‌گوییم به کار می‌بریم و برای بیان معانی مختلف از علائم نگارشی متفاوت استفاده می‌کنیم. هنگامی که کتاب می‌خوانیم، کودکان به تمام این جزییات توجه می‌کنند؛ به‌خصوص اگر کنار ما نشسته باشند و صفحات کتاب را ببینند. وقتی کلمات را می‌بینند و هم‌زمان آن‌ها را می‌شنوند، فهم زبان نوشتاری برای آن‌ها آسان‌تر از زمانی است که خودشان کتاب می‌خوانند.
۸.آموزش مهارت خواندن
وقتی برای فرزندتان کتاب می‌خوانید، در حال تقویت مهارت خواندن او هستید. بسیاری از کودکانی که روی پای پدر یا مادرشان می‌نشینند و به داستان گوش می‌کنند و به انگشتانی نگاه می‌کنند که در عرض صفحات بر روی کلمات می‌لغزند، به‌تدریج بین صدای کلمات و خطوط روی صفحه ارتباط برقرار می‌کنند و به‌طور طبیعی مهارت خواندن را به دست می‌آورند.
نیازی نیست برای آموزش خواندن به فرزندتان کارت مخصوص آشنایی با الفبا بدهید و حروف را تفکیک کنید؛ کودک لحن مناسب را از شما دریافت خواهد کرد، کلمات را بارها خواهد دید و تصویر آن‌ها را به حافظه‌اش خواهد سپرد و اینگونه قدم‌های نخستین خواندن را به بهترین شکل بر خواهد داشت.
۹.شنیدن کلمه‌های ناآشنا
کودک نمی‌تواند کلمه‌ای را که در کتاب می‌بیند، اما هرگز آن را نشنیده، درک کند. فهم کلمات جدید به هنگام شنیدنِ آن‌ها و پیش از خواندنشان به دست می‌آید. کودکی که هرگز کلمه‌ی «زلزله» را نشنیده، وقتی در کتاب آن را می‌بیند، نمی‌تواند معنی‌اش را درک کند. مطمئناً او این کلمه را در نوشتن نیز به کار نخواهد برد، اما زمانی که شما برای او کتاب می‌خوانید و این کلمه را می‌شنود، معنای آن را درک خواهد کرد.
۱۰.افزایش تمرکز و تقویت حافظه
متأسفانه در سال‌های اخیر، به دلیل گسترش ابزارهای دیجیتال و زمان زیادی که کودکان به تماشای تلویزیون، بازی‌های کامپیوتری و تلفن‌های همراه اختصاص می‌دهند، میزان توجه و دقت آن‌ها به‌شدت رو به کاهش است.
تمرکز و حافظه در پیوند با هم هستند. کودک چگونه می‌تواند چیزی را به خاطر آورد زمانی که به آن توجه نکرده است؟
کتابخوانی بهترین راه برای افزایش توجه و تمرکز و تقویت حافظه است. کودک، از هجده‌ماهگی تا دو سالگی، می‌تواند همه‌ی واژه‌های کتاب را پس از چند بار خواندن به خاطر بسپارد و در دو و سه سالگی الگوهای زبانی را به خاطر می‌سپارد.
وقتی کودک در کنار پدر یا مادر می‌نشیند و در آرامش به کتاب توجه می‌کند، ناخودآگاه در حال تمرین مهارت یک‌جا‌نشستن و گوش‌دادن با تمرکز است. در نتیجه به‌مرور میزان توجه و تمرکز او طی این فعالیت افزایش می‌یابد.
۱۱.تقویت ادراک شنیداری
کودکانِ سراسر جهان خیلی سریع می‌توانند زبان مادری خود را به‌خوبی فرا گیرند. کودک چگونه ترتیب و تلفظ درست واژه‌ها را می‌آموزد؟ با شنیدن آن‌ها از زبان اعضای خانواده.
«شنیدن» مهارت کلیدیِ آموختن زبان است. اگر کتاب را با صدای بلند برای کودک بخوانیم، او می‌تواند تفاوت میان زبان محاوره و نوشتاری را نیز تشخیص دهد.
وقتی کودک می‌تواند با دقت گوش دهد، به‌آسانی هم می‌تواند هزاران واژه، صدا و ساختار زبانی را جذب کند. سپس آنچه را که شنیده، درک می‌کند و خیلی سریع می‌تواند آن را بیان کند. کودک در روند طبیعی رشد، از بدو تولد، با گذر از چهار مرحله‌ی شنیدن، حرف‌زدن، خواندن و نوشتن با محیط ارتباط برقرار می‌کند. بیشترین میزان یعنی 45درصد از سهم این یادگیری بر عهده‌ی شنیدن است، در حالی‌که در نظام آموزشی ما، بیشترین تأکید بر نوشتن است. در وهله‌ی اول باید تلاش کنیم کودک از همان ابتدا به یک شنونده‌ی خوب تبدیل شود.
۱۲.آشنایی با مفاهیم و نمادهای چاپی
بسیاری از کودکان در مهدکودک و حتی کلاس اول، تفاوت واژه‌ها، حروف و اعداد را نمی‌دانند. کودکانی که از زمان تولد برایشان کتاب خوانده می‌شود، به‌آسانی می‌توانند این مفاهیم را دریافت کنند. مفهوم دیگری که کودکان با کتابخوانی فرا می‌گیرند، جهت نوشتن کلمات در زبان مادری‌شان است. برای مثال ما در زبان فارسی از راست به چپ می‌نویسیم و جهت پیشرفت نوشتار از بالا به پایین است. کودک با دیدن انگشتان پدرومادر که بر روی سطرهای کتاب می‌لغزد، جهت‌ها را یاد می‌گیرد و نگاهش ناخودآگاه در این جهت‌ها حرکت می‌کند و در همین سیر، درست ورق‌زدن کتاب را نیز فرا می‌گیرد. از همه‌ی این‌ها مهم‌تر، کودک درمی‌یابد که کتاب‌ها یا نوشتارها معنا یا پیامی را به ما منتقل می‌کنند.
۱۳. دریافت اطلاعات از تصاویر
در کتاب‌های تصویری، تصویر به اندازه‌ی متن مهم است. زمانی که کودک بر جزییات تصویری متمرکز می‌شود، تصاویر کتاب رشد دیداری او را تقویت می‌کنند. تصویرهای کتاب بهترین وسیله برای برانگیختن سخن به شمار می‌آیند. به‌مرور کودک درمی‌یابد که از متن و تصویر، هر دو، می‌تواند اطلاعات گوناگونی را دریافت کند. در شیوه‌ی کتابخوانی فعال، بهترین کار این است که علاوه بر خواندن متن، حتماً به تصاویر کتاب هم دقت کنیم، جزییات آن‌ها را خوب مشاهده کنیم و درباره‌ی برداشتی که از تصاویر داریم با یکدیگر حرف بزنیم. با توجه به اینکه 45درصد یادگیری از طریق شنیدن و 30 درصد از طریق صحبت‌کردن اتفاق می‌افتد، گفت‌وگو درباره‌ی تصاویر کتاب‌ها فعالیت بسیار مفیدی برای کودکان محسوب می‌شود.
۱۴. تقویت خیال‌پردازی و احساس‌های کودک
هنگامی که کودک مشغول گوش‌دادن به کتاب است، از آنچه می‌شنود، تصویرهایی در ذهن خود می‌سازد. خواندن برای کودک او را شگفت‌زده کرده و به اندیشیدن وادار می‌کند. بخش بزرگی از اندیشه‌ی انسان با تخیل درگیر است. تخیل به ما کمک می‌کند که آینده را تصویر کنیم و برای زندگی‌ای که در پیش داریم، برنامه‌ریزی کنیم. علاوه بر این، موقع خواندن، موقعیت‌های بیشماری به وجود می‌آید که کودک می‌تواند حس‌های مختلف خود را کشف کند. وقتی پدرومادر به هنگام خواندن کتاب، واژه‌ها را با لحن و احساس خاصی بیان می‌کنند، موقعیت بسیار مناسبی برای یادگیری کودک فراهم می‌شود.
خواندن کتاب سبب تقویت دریافت حواس پنج‌گانه‌ی کودک می‌شود و این توانمندی به او کمک می‌کند مطالبی را که در آینده برایش می‌خوانند بهتر درک کند.
۱۵.نهادینه‌کردن عشق به خواندن
اگر کودکی از بدو تولد در آغوش مادر یا پدر خود بنشیند و برایش کتاب بخوانند، لحظات مشترک لذت‌بخشی برای هر دوی آن‌ها پدید می‌آید. در ادامه و در سال‌های بعد و حتی در بزرگسالی، هر بار فرد کتابی را باز می‌کند و به متن و تصاویرش نگاه می‌کند، لذتی را به‌دست می‌آورد که یادآور همان حسی است که در آغوش پدر یا مادر و به هنگام گوش‌دادن به کتاب تجربه کرده است. این تداعی یعنی پیوندِ خواندن با حس دوستی و عشق و آرامش، یک عمر در خاطر کودک می‌ماند و او همواره با خواندن کتاب به یاد آن عشق و آسایش می‌افتد.
شگفت‌انگیز است که این فعالیت ساده‌ی روزانه می‌تواند تا این اندازه برای فرزند شما سودمند باشد. لازم نیست مادر یا پدر فوق‌العاده‌ای باشید یا تخصص خاصی داشته باشید. تنها چیزی که به آن نیازمندید کتاب است. هر پدر و مادری با کمک کتاب می‌توانند مهم‌ترین آموزگار فرزند خود باشند.
تو ممکن است ثروت آشکار یا ناگفته‌ای داشته باشی
یا جعبه‌های جواهر و خزانه‌های طلا!
هر چه باشی، نمی‌توانی از من ثروتمندتر شوی،
چون من مادری دارم که برایم کتاب می‌خواند.
استریکلند گیلیلان
به این مطلب چه امتیازی می‌دهید؟
ارسال نظر
نتایج جامع از فواید کتابخوانی برای کودکان
