نشست‌های خانوادگی
محمدعلی رفیق‌دوست
امتیاز مقاله:
۰ از ۰ رای
امتیاز مقاله:
۰ از ۰ رای
اگر قرار بود فقط یک ابزار تربیتی را انتخاب کنیم، بی‌شک «نشست‌های خانوادگی» را انتخاب می‌کردیم. این که بسیاری از مشکلات در نشست‌های خانوادگی حل می‌شوند، فقط یکی از مزیت‌های جانبی آن است.
مزایای اصلی نشست‌های خانوادگی عبارت‌اند از:
- سرگرم‌شدن اعضای خانواده در کنار هم، آموزش مهارت‌های زندگی به کودکان از قبیل مهارت حل مسئله، مهارت‌های ارتباطی، همکاری و تعاون، احترام متقابل، خلاقیت، مسئولیت‌پذیری، ابراز احساسات، و مهارت حل مسئله‌ی مشارکتی که لازمه‌ی آن توانایی گفت‌وگوی راه‌حل‌مدارانه و توافق بر سر راه‌حل‌هاست.
- کودکان اشتباهات را به عنوان فرصت‌هایی عالی برای یادگیری تجربه می‌کنند.
- آخرین یا شاید اولین فایده‌ی مهم این نشست‌ها نزدیکی اعضای خانواده به یکدیگر است.
- پدرومادر می‌توانند بسیاری از مشکلاتشان با فرزندان بالای چهار سال را از طریق طرح کردن مسئله در نشست خانوادگی هفتگی و ارائه‌ی راه حل از میان بردارند. مشابه ویدئو زیر:
برخی از اجزای مهم نشست‌های خانوادگی موفق
۱. در هفته، زمان برنامه‌ریزی‌شده و منظمی برای نشست‌های خانوادگی تعیین کنید که همه بتوانند در آن شرکت کنند. مهم است که زمان برگزاری نشست خانوادگی منظم، ثابت و از پیش برنامه‌ریزی‌شده باشد.
۲. برگه یا دفترچه‌ای با عنوان «دفتر نشست» در نظر بگیرید. از این برگه یا دفترچه برای ثبت مسئله‌های اعضای خانواده استفاده می‌شود؛ مسئله‌هایی که قرار است در نشست مطرح شوند و برای حل آن‌ها گفت‌وگو و همفکری صورت بگیرد. می‌توانید این برگه را روی در یخچال بچسبانید، یا اگر دفترچه است، روی میز آشپزخانه بگذارید؛ طوری که همه بتوانند آن را ببینند و روی آن بنویسند.
۳. نشست را با «تعریف و تشکر» شروع کنید. در اولین بخش نشست، هر کدام از اعضای خانواده فرصت کوتاهی دارند تا تعریفی از یکی دیگر از اعضا ارائه کنند یا از او تشکر کنند.
۴. برای نشست باید «مدیر» و «منشی» انتخاب کنید. مدیر نشست کسی است که نظم جلسه را برقرار می‌کند، مسئله‌های نشست را می‌خواند و به کسانی که می‌خواهند صحبت کنند نوبت می‌دهد و جلسه را در مسیر خود نگه می‌دارد.
منشی جلسه پیشنهادها و راه‌حل‌ها را می‌نویسد و قرارهایی را مشخص می‌کند که همگی روی آن توافق دارند.
۵. بخش دوم نشست به حل مسئله اختصاص دارد. در این بخش مدیر نشست دفترچه‌ی نشست را باز می‌کند و مسائلی را که اعضای خانواده ثبت کرده‌اند به ترتیب مطرح می‌کند تا سایر اعضای خانواده پیشنهادهای خود را برای حل آن مسئله ارائه دهند.
۶. راه‌حل‌ها به روش «فکرپرانی» یا همان «طوفان فکری» مشخص می‌شود. فکرپرانی یعنی همه‌ی اعضای نشست هر راه‌حلی را که به ذهنشان می‌رسد بیان می‌کنند و دبیر نشست آن را ثبت می‌کند. در مرحله‌ی فکرپرانی، به نقد و تحلیل و بررسی نظرات و ایده‌ها نیازی نداریم و همه آزادند ایده و فکر خود را مطرح کنند. در پایان می‌توانیم همه‌ی فکرهای مطرح‌شده را مرور کنیم و پیشنهادهای ناممکن یا اجرانشدنی را حذف کنیم.
۷. بعد از این‌که راه‌حل‌ها به روش فکرپرانی مشخص شد، رأی‌گیری شروع می‌شود. پیش از تأیید یک راه‌حل، تمام اعضای خانواده باید درباره‌ی آن توافق کنند و راه‌حل پیشنهادشده را بپذیرند. بنابراین راه‌حل‌هایی که برخی از اعضای خانواده نمی‌توانند با آن کنار بیایند یا آن را بپذیرند، از فهرست حذف می‌شود. گاهی ممکن است توافق بر سر یک موضوع به چند جلسه گفت‌وگو نیاز داشته باشد. (فرصت بین نشست‌ها موجب ایجاد آرامش و جمع‌آوری اطلاعات می‌شود).
۸. اگر مشکل به همه‌ی اعضای خانواده مربوط نمی‌شود، بعد از فکرپرانی و ارائه‌ی راه‌حل‌های پیشنهادی، شخص یا اشخاصی که درگیر مشکل‌اند می‌توانند از بین پیشنهادهایی که به نظرشان مفیدتر است، یکی را انتخاب کنند. اتفاق نظر همه فقط زمانی لازم است که مشکل پیش‌آمده تمام افراد خانواده را درگیر کرده باشد.
۹. نوشته‌شدن مسئله‌های افراد و شنیده‌شدن احساساتشان دو ویژگی مهم نشست‌های خانوادگی است که اغلب برای ایجاد انگیزه‌ی تغییر کافی است.
۱۰. بخش سوم نشست به «برنامه‌ریزی خانوادگی» اختصاص دارد. در این بخش، تقویم خانوادگی را مرور و برنامه‌های خانوادگی را تنظیم می‌کنیم. این برنامه‌ها می‌تواند شامل مناسبت‌ها، تفریح‌ها، مسافرت‌ها، سالگردها، تولدها، رویدادهای مربوط به هر یک از اعضای خانواده و روزهای خاطره‌انگیز باشد.
مهم است که در پایان نشست، برای گردش یا برنامه‌ی تفریحی آخر هفته برنامه‌ریزی کنیم و مطمئن شویم که تمام رویدادهای مهم را در نظر گرفته‌ایم. اطمینان پیدا کنیم از این که همه‌ی اعضای خانواده در برنامه‌ریزی مشارکت دارند و در اجرای برنامه نقشی به عهده گرفته‌اند.
۱۱. برخی از خانواده‌ها دوست دارند نشست‌ها را با بازی و خوردن دسر به پایان ببرند. اگر خوراکی یا دسری در یخچال هست، خوب است برای پذیرایی پایان نشست در نظر گرفته شود. نشست‌های خانوادگی باید به همان اندازه که مفیدند، سرگرم‌کننده و لذت‌بخش نیز باشند.
۱۲. برای موفقیت‌آمیزشدن نشست‌های خانوادگی زمان لازم است. این نشست‌ها هرگز بی‌عیب و نقص نیستند. مهم است که نشست‌ها به میز محاکمه‌ی فرزندان یا جلسه‌ی پند و نصیحت و سخنرانی پدرومادرها تبدیل نشوند. نشست‌های خانوادگی یک فعالیت مشارکتی به معنای واقعی هستند. پدرومادرها باید یاد بگیرند که از سرزنش و تعیین تکلیف در نشست دست بردارند و بچه‌ها باید احساس کنند به حرف‌هایشان گوش داده می‌شود و جدی گرفته می‌شوند.
برخی از خانواده‌ها نشست‌های خانوادگی را ادامه نمی‌دهند چون تصور می‌کنند نتایج به‌دست‌آمده همیشه پایدار خواهد ماند. این تصور باطلی است. یک راه‌حل را انتخاب و آن را برای یک هفته امتحان کنید تا ببینید چقدر به کار می‌آید. اگر مشکل حل نشد، آن را دوباره در نشست مطرح کنید و دوباره سعی کنید و دوباره و دوباره.
به یاد داشته باشید که مزایای بلندمدت مهم‌تر از ناکامی‌ها و شکست‌های کوتاه‌مدت‌اند. شکست‌ها بخش مهمی از فرآیند رشد و یادگیری‌اند.
