کابوس شبانه کودکان

نکات کلیدی

• کابوس خواب بدی است که می‌تواند کودک را از خواب بپراند و او را وحشت‌زده و ناراحت کند.
• با کودکی که کابوس دیده با صبوری و آرامش رفتار کنید. بگذارید خیالش راحت شود که همه چیز خوب است.
• اگر کودکتان زیاد کابوس می‌بیند، به دنبال عواملی بگردید که در طول روز می‌تواند زمینه کابوس شب را برای کودک ایجاد کند.
• فشار روانی (استرس) و ترس شدید می‌تواند باعث کابوس‌دیدن کودک شود. اگر چنین مسائلی برای کودک وجود دارد او را پیش متخصص ببرید.

 

کابوس چیست؟

کابوس خواب بدی است که می‌تواند کودک را از خواب بپراند و او را وحشت‌زده و ناراحت کند.

کابوس کودکان معمولاً درباره چنین موضوعاتی است:

• خطرات دنیای واقعی، مانند سگ، کوسه یا عنکبوت مهاجم
• موجودات ترسناک خیالی مانند هیولا
• اتفاقات بدی که کودک شاهد آن بوده یا تجربه کرده است

کودک بسته به میزان توان کلامی‌اش ممکن است بتواند کابوسش را حتی با جزئیات برایتان تعریف کند.

کابوس معمولاً در نیمه دوم خواب شب دیده می‌شود، یعنی زمانی که خواب کودک سبک است و خواب‌دیدن در آن اتفاق می‌افتد. وقتی کودک با دیدن کابوس از خواب می‌پرد، ممکن است دوباره خوابیدن برایش سخت باشد، به‌خصوص برای کودکان کوچک‌تر.

کودکان در هر سنی ممکن است کابوس بینند، اما رواج آن در کودکان حدود ده‌ساله از همه بیشتر است.

نکاتی برای مدیریت کابوس و خواب بد در کودک

زیاد پیش می‌آید که وقتی کودک کابوس می‌بیند با پریشانی و چشمان اشک‌آلود از خواب بپرد. درک تفاوت خواب و واقعیت برای کودکان کم‌سن دشوار است و بنابراین ممکن است بعد از دیدن کابوس راحت آرام نشوند. هر چه سن کودک بیشتر می‌شود بهتر می‌تواند درک کند که خواب فقط خواب است و واقعیت ندارد. اما حتی کودکی که تفاوت خواب و بیداری را هم می‌فهمد همچنان به تسلا و آرامش‌خاطر از جانب شما نیاز دارد.

در ادامه چند راهکار برای مدیریت کابوس و خواب بد را بخوانید:

اگر کودک به خاطر کابوس یا در میانه یک کابوس از خواب پرید، صبورانه برایش توضیح دهید که فقط یک خواب بد دیده است و واقعیت ندارد. خیالش را راحت کنید که همه چیز خوب است و هیچ خطری تهدیدش نمی‌کند. او را بغل کنید و ببوسید تا آرام بگیرد.

مراقب باشید یک وقت احساس نکند ترس ناشی از کابوس چیز بدی است. هیچ‌وقت ترسش را انکار نکنید و ندیده نگیرید، یا به او نگویید که ترسش مسخره است. کابوس می‌تواند برای کودکان به اندازه واقعیت واقعی باشد.

اگر کابوس کودک درباره هیولا و چنین موجوداتی بود، برایش توضیح دهید که هیولا یک موجود خیالی است و اصلاً وجود ندارد. می‌توانید این را هم بگویید که موجودات خیالی درست است که شاید ترسناک باشند اما اصلاً نمی‌توانند بچه‌ها را اذیت کنند.

اگر روز بعد کودک باز هم درباره کابوسش حرف زد با او صبور باشید. به نگرانی‌هایش گوش کنید و آنها را انکار یا تمسخر نکنید. گفتگوی آرام شما درباره آن خواب بد می‌تواند از بار منفی عاطفی آن کم کند. اما اگر به نظر می‌رسد کودک کابوسش را فراموش کرده است، احتمالاً بهتر باشد شما حرفش را پیش نکشید.

وقتی سن کودک بالاتر می‌رود، به او کمک کنید خواب بد را یک اتفاق بد ببیند که می‌توان آن را پشت سر گذاشت و دوباره خوابید. تحسین رفتار او راهکار بسیار خوبی در این زمینه است. مثال: «دیشب که خواب بد دیده بودی زیاد لازم نبود پیشت بمونم. خودت زود آروم شدی و بدون این که من پیشت باشم دوباره خوابیدی.»

اگر کودک مکرراً کابوس می‌بیند یا اگر یک کابوس تکراری را بارها می‌بیند راهکارهای زیر را امتحان کنید:

با ملایمت از او درباره ارتباطش با سایر کودکان، برنامه‌های تلویزیون که تماشا می‌کند، بازی‌های کامپیوتری و سایر اتفاقات طول روز بپرسید تا متوجه شوید چه عواملی ممکن است منشا ایجاد کابوس برای او شده باشند. در این صورت می‌توانید اقدام مناسب را انجام دهید. مثلاً اگر کودک فیلم" من زمین را دوست دارم"  را تماشا کرد و کابوس‌هایش درباره موجودات فضایی است، شاید بهتر باشد تا مدتی آن  فیلم را نبیند.

در طول روز به کودک کمک کنید در خواب بد تکراری‌اش تغییری ایجاد کند. مثلاً اگر خواب او معمولاً درباره یک موجود فضایی ترسناک است، به او بگویید تو هم یک چوب جادو داری که وقتی از آن استفاده کنی موجود فضایی ناپدید می‌شود. به او کمک کنید ایده‌پردازی کند و خودش را در آن خواب یک قهرمان و یک فرد نیرومند ببیند. این ایده‌پردازی کمک می‌کند او در طول روز جور دیگری به آن خواب فکر کند.

مطمئن شوید خواب کودک در طول زمان منظم و کافی است.

اگر کودک در معرض اضطراب یا تنش قرار دارد، سعی کنید به ریلکس‌شدن کودک پیش از خواب کمک کنید.

 

دریافت کمک از متخصصان

اگر کودک کابوس می‌بیند و در طول روز هم در معرض اضطراب و تنش قرار دارد خواب است از متخصصان کمک بگیرید.

همچنین اگر کودک بعد از یک حادثه وحشتناک (مانند آتش‌سوزی، تصادف، یا قرنطینه و تعطیلی مدرسه) دچار کابوس شده است از متخصصان کمک بگیرید.

 

عوامل ایجاد کننده کابوس

دیدن کابوس هر از چندگاه طبیعی است. خودتان را نگران آن نکنید.

کودکانی که قوه تخیل قوی‌تری دارند ممکن است نسبت به سایر کودکان به دفعات بیشتری کابوس ببینند. اگر کودکتان از این دسته است باز هم جای نگرانی نیست. کودکانی که در خواب راه می‌روند یا دچار وحشت شبانه می‌شوند هم بیشتر از سایر کودکان احتمال دارد که کابوس ببینند.

اما اگر کودکتان مکرراً کابوس می‌بیند، یا اگر یک خواب بد را دائم می‌بیند، ممکن است استرس و تنش در طول روز منشأ آن باشد.

حوادث وحشتناک هم ممکن است منشا کابوس باشند. اگر کودک دچار چنین حادثه‌ای شده است ممکن است تا چند هفته یا چند ماه پس از آن هم کابوس ببیند.

 

منبع: raisingchildren.net.au