برای رفع اضطراب جدایی در کودکان چه باید کرد؟

نکات کلیدی

• تجربه اضطراب جدایی در کودکان از شش‌ماهگی به بعد طبیعی است.
• دلگرمی‌دادن، تمرین و تشویق به بهبود اضطراب جدایی کودک کمک می‌کند.
• اگر اضطراب جدایی کودک شدید است، به مرور زمان بهتر نشده است و زندگی عادی را مختل کرده است، از متخصصان کمک بگیرید.

 

اضطراب جدایی کودکان چیست؟

اضطراب جدایی یعنی کودک از این که از والدین یا مراقبانش جدا شود می‌ترسد.

کودکی که اضطراب جدایی دارد زمانی که مادر و پدر یا مراقبش (فرد دیگری که از کودک نگهداری می‌کند و کودک با او انس دارد) می‌خواهد از او جدا شود گریه می‌کند و خود را به او می‌چسباند.

تجربه اضطراب جدایی در کودکان طبیعی است. این اضطراب معمولاً از شش تا هفت‌ ماهگی به بعد خود را نشان می‌دهد و در چهارده تا هیجده‌ماهگی به اوج خود می‌رسد. این اضطراب معمولاً تا اواخر دوران خردسالی خودبه‌خود از میان می‌رود.

ترس از غریبه‌ها به اضطراب جدایی خیلی شبیه است. ترس از غریبه‌ها زمانی اتفاق می‌افتد که کودک از حضور فردی که نمی‌شناسد بی‌قرار و بی‌تاب می‌شود.

این گونه اضطراب‌های کودک جای نگرانی ندارد و مرحله‌ای طبیعی از رشد است. کودک از شش‌ هفت ماهگی به بعد توانایی حرکت در دنیای پیرامونش و دورشدن از مراقبانش را پیدا می‌کند. اگر از دیدگاه تکاملی به موضوع نگاه کنیم، وجود اضطراب جدایی و ترس از غریبه‌ها در این مرحله مفید است چون احتمال گم‌شدن کودک و مواجهه با خطر را کاهش می‌دهد.

چگونه به کودکی که اضطراب جدایی دارد کمک کنیم؟

اگر فرزندتان دچار اضطراب جدایی است، راه‌حل این نیست که هیچ‌وقت او را از خود جدا نکنید. بلکه راهکارهایی وجود دارد که با ملایمت و مهربانی به او قوت قلب دهید و کمکش کنید.

در مکان‌های جدید:

• اگر کودک را به جای جدیدی می‌برید، مانند خانه بستگان، مهدکودک یا مرکز مراقبت از کودک، در این صورت قبل از این که او را ترک کنید مدتی پیشش بمانید. وقتی کودک در کنار شما با محیط و آدم‌های جدید آشنا شود و احساس امنیت کند، احتمالاً جدایی از شما برایش راحت‌تر می‌شود.
• بگذارید کودک یک شیء یا اسباب‌بازی که دوستش دارد (مثلاً عروسک یا بالش یا پتویش) را از خانه با خود بیاورد. این کار به تقویت احساس امنیت او در محیط جدید کمک می‌کند. البته هر چه کودک محیط‌های جدید را بیشتر تجربه کرد کم‌کم می‌توانید این عادت را از سرش بیندازید.
• اضطراب جدایی کودک را به کسی که قرار است از کودک نگهداری کند اطلاع دهید و راهکارتان را هم به او بگویید تا او هم با شما هماهنگ باشد.

هنگام جداشدن از کودک:

• اوایلی که از کودک جدا می‌شوید مدت جدایی را کوتاه کنید. به تدریج که کودک به نبودن شما عادت کرد می‌توانید مدت جدایی را افزایش دهید.
• وقتی کودک را ترک می‌کنید با او خداحافظی کنید و به او بگویید کی برمی‌گردید. این کار حتی برای بچه‌های خیلی کوچک هم مفید است. ترک‌کردن کودک بدون خداحافظی می‌تواند اوضاع را خیلی بد کند. اگر کودک فکر کند کنارش هستید و یک دفعه متوجه شود که نیستید، ممکن است خیلی سردرگم و ناراحت شود. و دفعه بعد که حس کند قرار است تنهایش بگذارید ترس و بی‌قراری زیادی نشان دهد.
• قبل از این که کودک را ترک کنید او را سرگرم یک فعالیت لذت‌بخش کنید.
• خداحافظی را ساده و خلاصه کنید. آن را طول و تفصیل ندهید. 
• وقتی کودک را ترک می‌کنید چهره‌ای آرام و خوشحال داشته باشید. اگر کودک شما را ناراحت یا نگران ببیند، احساس می‌کند محیط برایش امن نیست و او هم آشفته و بی‌قرار می‌شود.

در خانه:

• گاهی کودک را در اتاقی پیش کسی تنها بگذارید تا کم‌کم به جدایی از شما عادت کند. مثال: «من دارم میرم آشپزخونه کار دارم. مامان‌بزرگ اینجا پیشته». این زمان‌های جدایی را اوایل کوتاه بگیرید و کم‌کم طولانی‌تر کنید.
• کودک را بابت این که جداشدن از شما برایش سخت است دعوا یا سرزنش نکنید. مثلاً هرگز چنین جملاتی نگویید: «چه قدر بچه‌ننه‌ای»، «خودت رو لوس نکن».
• با کودک کتاب‌ها و قصه‌هایی درباره ترس از جدایی بخوانید یا خودتان قصه‌ای بسازید. مثلاً: «یکی بود، یکی نبود. یه خرگوش کوچولو بود که نمی‌خواست از مامانش جدا بشه. آخه فکر می‌کرد اگه از خونه‌شون بیرون برن اونجا یه چیزای خطرناکی هست...». قصه به کودک کمک می‌کند متوجه شود فقط خودش نیست که از جداشدن از مادر و پدرش می‌ترسد.
• وقتی کودک از خودش جرأت نشان می‌دهد و بدون شما می‌ماند در مقابل شما هم به او مقدار زیادی توجه مثبت نشان دهید و با این کار به تقویت عزت‌نفس در او کمک کنید.
• از روش نردبان استفاده کنید. این روش یک تکنیک رفتاری ملایم برای بهبود اضطراب جدایی کودکان است.

 

اختلال اضطراب جدایی در کودکان بزرگتر

با رسیدن کودکان به سن پیش‌دبستانی و دبستان، احتمال اضطراب جدایی در آنها کمتر می‌شود. البته حتی در این سن هم کودک بعضی‌وقت‌ها دلش می‌خواهد فقط با شما باشد. 

اگر کودک سن پیش‌دبستانی یا دبستان شما موقع جدایی معمولاً یا شدیداً پریشان می‌شود ممکن است به «اختلال اضطراب جدایی» دچار شده باشد. طبق آمار، حدود چهاددرصد از کودکان این سن چنین مشکلی پیدا می‌کنند. 

اضطراب جدایی در صورتی یک اختلال محسوب می‌شود که:

• زندگی کودک و شما را مختل کند.
• میزان آن شدیدتر از کودکان همسن باشد.
• حداقل چهارهفته دائماً اتفاق افتاده باشد.

کودکی که به اختلال اضطراب جدایی دچار شده است بیشتر از سایر کودکان:

• نگران است که شما یا خودش تصادف کنید یا آسیب ببینید.
• از رفتن به مهدکودک، پیش‌دبستانی یا دبستان خودداری می‌کند.
• در جایی غیر از خانه اگر کنارش نباشید خوابش نمی‌برد.
• وقتی کنارش نیستید اظهار بیماری و درد می‌کند.

در حدود ده‌ماهگی، تقریباً همه کودکان اگر در اتاقی ناآشنا باشند و فرد غریبه‌ای به طرفشان بیاید بی‌قرار می‌شوند. اما اگر قبل از آمدن فرد غریبه زمان کافی برای آشناشدن با اتاق داشته باشند، فقط حدود ۵۰ درصد کودکان بی‌قرار می‌شوند. این بدان معناست که معرفی شرایط جدید اگر به‌تدریج و در چند مرحله انجام بگیرد بهتر است.

شما فرزندتان را از هر کسی بهتر می‌شناسید. اگر اضطراب جدایی او شما را نگران کرده است، شاید بهتر باشد از یک فرد متخصص کمک بگیرید.

 

 

منبع: raisingchildren.net.au