چگونه بازی‌های دیجیتالی کودکان را مدیریت کنیم؟

بازی‌های دیجیتالی به بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی در دوران مدرن تبدیل شده‌اند که با گرافیک جذاب و ساختار تعاملی توانسته‌اند کودکان و نوجوانان را مجذوب خود ‌کنند. 

بسیاری از پدر و مادرها نگران خطرات احتمالی استفاده از بازی‌های دیجیتالی‌اند. این نگرانی‌ها اغلب درباره‌ی تأثیر بازی‌ها بر عملکرد تحصیلی، مهارت‌های اجتماعی و بی‌تحرکی فرزندانشان است، اما ما می‌توانیم در کنار توجه به این مخاطرات منطقی، راهبردهایی را به کار ببریم تا از مزایای بازی‌ها نیز بهره‌مند شویم. 

 

بازی‌های دیجیتالی چه مزایایی برای کودکان ‌و نوجوانان دارند؟

• رشد شناختی: کودکان و نوجوانان برای انجام بسیاری از بازی‌های دیجیتالی ناچارند نقادانه فکر کنند، مسئله‌ها را حل کنند و سریع تصمیم بگیرند. این‌ها می‌تواند به رشد مهارت‌های شناختی، از جمله توانایی آن‌ها در استدلال، پردازش اطلاعات و حل ‌مسئله کمک کند.
• هماهنگی دست و چشم: بر اساس پژوهش‌ها، انجام بازی‌های دیجیتالی می‌تواند هماهنگی دست و چشم کودکان و سرعت واکنش نشان‌دادن آن‌ها را افزایش دهد. این به‌ویژه برای بچه‌هایی مفید است که مهارت‌های حرکتی ظریف آن‌ها قدرت کافی را ندارد.
• مهارت‌های اجتماعی: بازی‌های چندنفره به کودکان کمک می‌کند یاد بگیرند چگونه با دیگران همکاری کنند تا بتوانند به یک هدف مشترک دست پیدا کنند. با انجام این بازی‌ها مهارت‌های ارتباطی، توانایی کار گروهی و همدلی آن‌ها تقویت می‌شود.
• آموزش: برخی از بازی‌های دیجیتالی برای آموزش مفاهیم و مهارت‌هایی مانند ریاضی، علوم یا هنر به کودکان طراحی شده‌اند. این بازی‌ها راهی سرگرم‌کننده و جذاب برای یادگیری و انتقال اطلاعات است و موجب رشد مهارت‌های خواندن، حل مسئله و مهارت کار با فناوری می‌شود.

توجه به این نکته ضروری است که با وجود این مزیت‌ها، اگر در میزان استفاده از بازی‌های دیجیتالی «تعادل» رعایت نشود و بر محتوای آن‌ها نظارت نشود، بر سلامت جسمی و روانی کودکان و نوجوانان  تأثیر نامطلوبی خواهد گذاشت. شاید سرگرم‌شدن فرزندتان با بازی‌های دیجیتالی برای شما وسوسه‌کننده باشد و بتوانید راحت‌تر به کارهایتان برسید، اما این رویکرد ممکن است در درازمدت آرامش روانی خانواده‌تان را برهم بزند و نگرانی‌هایتان را بیشتر کند. 

 

راهکارهایی برای استفاده‌ی متعادل و مطلوب از بازی‌های دیجیتالی:

تعیین محدودیت: برای مدت‌زمانی که فرزندتان صرف بازی‌های دیجیتالی می‌کند، محدودیت و قوانین روشنی تعیین کنید. برای مطالعه بیشتر به مقاله مدیریت استفاده از ابزارهای دیجیتال مراجعه کنید.

داشتن برنامه‌ی روزانه یا هفتگی که شامل تعیین زمان‌ برای انجام تکالیف، کارهای خانه، فعالیت بدنی و بازی‌های دیجیتالی باشد، مفید خواهد بود. این کار به فرزندتان کمک می‌کند اهمیت حفظ تعادل و مدیریت زمان را درک کند.

انجام فعالیت بدنی: بخشی از برنامه‌ی روزانه‌ی فرزندتان را به فعالیت بدنی اختصاص دهید تا بین بازی‌های بی‌تحرک دیجیتالی و فعالیت‌های حرکتی تعادل ایجاد شود. فعالیت بدنی ممکن است در قالب شرکت در کلاس‌ها و گروه‌های ورزشی انجام شود یا به سادگی پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری یا بازی در حیاط خانه باشد. 

در اولویت قرار‌دادن تعاملات اجتماعی رو در رو: اوقاتی از روز را صرف ارتباط با فرزندتان کنید و فرصت‌هایی را فراهم کنید تا با خانواده و دوستان خود وقت بگذراند. بسیاری از مهارت‌های ارتباطی با حضور در اجتماع و تعاملِ رو در رو شکل می‌گیرد. 

بازی: با فرزندتان در انجام بازی‌های دیجیتالی همراه شوید. این کار فرصت خوبی برای قوی‌ترکردن پیوند شما و فرزندتان است و در این حین می‌توانید محتوای بازی‌ها را نیز بررسی کنید. 

به‌روز بودن اطلاعات: از منابع موجود و تجربیات پدرومادرهای دیگر برای انتخاب بازی مناسب استفاده کنید. درباره‌ی تأثیرات فضای دیجیتال و بازی‌های دیجیتالی مطالعه کنید. این کار به شما کمک می‌کند تا درباره‌ی عادت‌های دیجیتالی خانواده‌تان تصمیم‌های آگاهانه‌تر بگیرید. 

به یاد داشته باشید که هر کودکی با دیگری متفاوت است و آنچه برای یک کودک مفید است ممکن است برای دیگری مفید نباشد. مهم است که انعطاف‌پذیر باشید و اگر لازم شد، روش خود را تغییر دهید. 

انتخاب بازی‌های مناسب:

‌با توجه به گستردگی بازی‌های دیجیتالی و رده‌های سنی مختلف و محتواهای متنوع آن‌ها، ارزیابی و انتخاب بازی‌هایی که برای کودکان مناسب باشد کار دشواری است و باید چند عامل مهم در نظر گرفته شود:

• رده‌بندی سنی: سازمان‌هایی مانند «انجمن رتبه‌بندی بازی‌های دیجیتالی»(ESRB) بازی‎‌ها را بر اساس محتوا و رده‌ی سنی رتبه‌بندی می‌کنند. پدرومادران می‌توانند از این رتبه‌بندی‌ها برای انتخاب بازی‌های مناسب با سن و سطح بلوغ فرزندشان استفاده کنند. علاوه بر وب‌سایت ESRB، وب‌سایت کامن سنس نیز این امکان را دارد که بازی موردنظرتان را در آن جست‌وجو کنید و اطلاعاتی را درباره‌ی رده‌ی سنی و کیفیت بازی به دست آورید.
• محتوا: محتوای بازی و هماهنگی آن با ارزش‌های خانواده‌ی خود را در نظر بگیرید. برخی از بازی‌ها ممکن است خشونت‌آمیز باشند یا حاوی الفاظ رکیک، محتوای جنسی، ترویج مصرف دخانیات یا موضوعات دیگری باشند که برای کودکان مناسب نیست.
• مکانیک بازی: منظور از مکانیک بازی، قوانین و سرعت بازی و میزان پیچیدگی آن است که نقش تعیین‌کننده‌ای در جذابیت و لذت‌ بازی دارد. ممکن است بعضی از بازی‌ها برای بچه‌های کوچک‌تر بسیار پیچیده باشد و بعضی بازی‌ها برای بچه‌های بزرگ‌تر، بیش از اندازه ساده و خسته‌کننده. 
• تعاملات اجتماعی: بسیاری از بازی‌های دیجیتالی ویژگی‌هایی مانند بازی‌ گروهی با چت آنلاین دارند. این بازی‌ها در عین حال که به اجتماعی‌شدن بچه‌ها کمک می‌کند و فرصتی فراهم می‌کند که با اقوام و دوستانشان تعامل کنند، ممکن است خطراتی مانند مزاحمت از جانب افراد غریبه را نیز به همراه داشته باشد. بنابراین باید در نظر بگیرید که آیا فرزند شما به اندازه‌ی کافی بالغ است که بتواند تعاملات آنلاین بی‌خطری داشته باشد؟ آیا با چت آنلاین فرزندتان با افراد غریبه در حین بازی موافق هستید؟
• ارزش آموزشی: بازی‌های دیجیتالی با آموزش مهارت‌ها یا مفاهیم جدیدی مانند حل مسئله، تفکر نقادانه و یادگیری زبان می‌توانند مزایای آموزشی نیز داشته باشند. آموزنده‌بودن بازی می‌تواند یکی از معیارهای پدرومادر برای انتخاب آن باشد. مثلاً مجموعه‌بازی‌های Todo Math بازی‌های ریاضی جذاب و سرگرم‌کننده‌ای را در اختیار کودکان پیش از دبستان تا دبستان قرار می‌دهد که شامل مهارت‌هایی مانند شمارش، کسر، دسته‌بندی و سایر مهارت‌های پایه‌ی ریاضی می‌شود که بچه‌ها در دبستان آن‌ها را یاد می‌گیرند. 

• تنظیمات نظارت پدرومادر: بعضی از بازی‌های دیجیتالی تنظیماتی برای نظارت پدرومادر (Parental Controls) دارند که به والدین اجازه می‌دهد محتوای خاصی را محدود کنند، زمان بازی را مدیریت کنند یا از چت و تعاملات آنلاین جلوگیری کنند. بنابراین این را در نظر بگیرید که آیا بازی تنظیمات کنترل دارد یا نه و آیا استفاده از آن آسان و مؤثر است یا خیر.
• تبلیغات درون بازی: در حین انجام بعضی از بازی‌ها، تبلیغاتی نمایش داده می‌شود که ممکن است برای سن فرزند شما مناسب نباشد. پس از دانلود هر بازی، اول خودتان آن را امتحان کنید یا در کنار فرزندتان حضور داشته باشید و مطمئن شوید که بازی تبلیغ ندارد.
• تقویت خلاقیت: با جست‌وجو درباره‌ی ویژگی‌های بازی‌ها مواردی را انتخاب و دانلود کنید که به تقویت خلاقیت فرزندتان کمک کند. مثلاً یکی از بازی‌هایی که به‌ویژه برای افزایش خلاقیت کودکان مفید است، بازی محبوب Minecraft است. این بازی به بازیکنان اجازه می‌دهد دنیای مجازی خود را با استفاده از بلوک‌ها و مواد مختلف بسازند و بازیکنان را تشویق می‌کند تا برای طراحی و ساخت سازه‌ها، مناظر و حتی کل شهر از خیال‌پردازی و خلاقیت استفاده کنند.

با در‌نظر‌گرفتن این عوامل، پدرومادران می‌توانند درباره‌ی بازی‌های دیجیتالی تصمیم‌های بهتری بگیرند و اطمینان حاصل کنند که فرزندشان در وضعیت امن و سالم بازی می‌کند. 

در مقاله‌های بعدی دانابن، برخی از بازی‌های دیجیتالی مفید و کاربردی را بررسی و معرفی خواهیم کرد. شما هم اگر بازی مناسبی را تجربه کرده‌اید، می‌توانید در بخش نظرات به سایر پدرومادران معرفی کنید.