13 روش جذاب برای کتابخوانی مؤثر

در مسیر کتابخوانی، گام‌های بین ناتوانی در خواندن و تبدیل‌شدن به‌ کتابخوان ماهر درست شبیه گام‌های بین زمانی است که کودک فقط می‌تواند آواهایی را به زبان بیاورد تا زمانی که می‌تواند کاملاً حرف بزند. 

مهم‌ترین کاری که می‌توانید بکنید تا فرزندتان به کتابخوانی ماهر تبدیل شود، این است که داستان‌ها و شعرها را بلند برایش بخوانید؛ هر چه بیشتر بهتر! 

 بسیاری از کودکانی که روی پای پدر یا مادرشان می‌نشینند و به داستان‌ها گوش می‌دهند و به انگشتان پدرومادرشان نگاه می‌کنند که در عرض صفحات بر روی کلمات می‌لغزند، به‌طور طبیعی به خواندن کتاب علاقه‌مند می‌شوند.

فرزند شما هر قدر در مهارت خواندن توانایی و استقلال داشته باشد، باز هم لازم است که شما برایش کتاب بخوانید. مفهوم خواندن چیزی فراتر از تلفظ کلمات است. خواندن برای کودک جریانی اجتماعی است. وقتی برای فرزندتان کتاب می‌خوانید، او بیش از اینکه فقط یک داستان بشنود، نکاتی را فرا می‌گیرد. او درباره‌ی زندگی، خانواده و موقعیت مکانی و زمانی خود در جهان می‌آموزد. شاید بد نباشد که به مقاله چگونه ذائقه کودکان برای کتاب خواندن پرورش دهیم؛ هم سری بزنید.

برای اثربخشی بیشتر کتابخوانی برای کودک و رسیدن به فواید متعدد آن باید به شکلی مؤثر برای کودک کتاب بخوانیم. بنابراین توجه شما را به راهکارهای ارائه‌شده در این نوشتار جلب می‌کنیم:

 

۱.اختصاص زمان مناسب

در گام اول باید با مشارکت فرزندتان زمان مناسبی در طول روز را به کتابخوانی اختصاص دهید. برای مطالعه‌ی بیشتر درباره‌ی زمان مناسب برای کتابخوانی، به نوشتاری با همین عنوان مراجعه کنید. 

 

۲.انتخاب مکانی آرام و دلپذیر

جایی که در آن کتاب می‌خوانیم باید دوست‌داشتنی، آرام و دلپذیر باشد. مکانی که به ما کمک کند هم از کتابخوانی لذت ببریم و هم بتوانیم با تمرکز کتاب بخوانیم. در نوشتار مکان مناسب کتابخوانی به تفصیل دراین‌باره توضیح داده‌ایم.

 

۳.گذاشتن انگشت زیر کلمات 

یکی از کارهای مهمی که باید در زمان خواندن کتاب انجام دهیم، گذاشتن انگشت زیر کلمات و حرکت متناسب و هماهنگ آن با سرعت خواندن کلمات است.

 

۴.دیدن کلمات و تصاویر

بهتر است هنگام کتابخوانی کتاب را کاملاً جلوی صورت کودک نگه داریم ‌که کلمات و تصاویر را به خوبی ببیند. خصوصاً موقع خواندن کتاب‌هایی که کاغذ آن‌ها گلاسه و براق است، به انعکاس نور توجه کنیم و اجازه ندهیم که بازتاب نور مانع دیدن درست کلمات و تصاویر کتاب شود.

 

۵.توجه به همه‌ی قسمت‌های کتاب

وقتی می‌خواهید خواندن کتاب را شروع کنید، ابتدا توجه فرزندتان را به طرح جلد کتاب جلب کنید و از او بخواهید با دقت به جزییات طرح جلد نگاه کند و سعی کند داستان آن را حدس بزند. سپس توجه او را جلب کنید به عنوان کتاب، نام نویسنده یا مترجم، نام تصویرگر و نام انتشارات و سایر افرادی که در شکل‌گیری کتاب سهم داشته‌اند. 

پشت جلد کتاب را هم نگاه کنید. معمولاً خلاصه‌ای از داستان کتاب را پشت جلد کتاب می‌نویسند. علاوه بر این، معمولاً می‌توانید جوایزی که کتاب دریافت کرده و گروه سنی‌ را هم در صفحه‌ی پشت کتاب ببینید. 

 

۶.درگیرکردن کودک در فرایند خواندن

هنگام خواندن کتاب سعی کنید حتماً نقش فعالانه‌ای به فرزندتان بدهید. فعال‌بودن می‌تواند به شکل مشارکت در خواندن کلمات کتاب، حرف‌زدن به جای یکی از شخصیت‌های کتاب، تکرار یک جمله و یا اجرای یک نقش مشخص در زمان مناسب باشد.

 

۷.حالات گوناگون لحن و چهره

برای کودک بسیار جذاب است که شما فراتر از خواندن تعدادی کلمه، داستان را با تمام وجودتان برایش روایت کنید و به فراخور داستان از حالات مختلف چهره و صدایتان استفاده کنید. خواندن کتاب زمانی جذاب‌تر خواهد شد که صدای شخصیت‌های داستان را نیز تقلید کنید. آن‌وقت خواهید دید که فرزندتان برای رسیدن زمان کتابخوانی با شما، لحظه‌شماری خواهد کرد.

 

۸.توجه به میزان تحمل و آستانه‌ی توجه کودک

هدف ما از کتابخوانی، بیش از هر چیز، این است که کودک را به کتاب علاقه‌مند کنیم و انگیزه و عادت به خواندن کتاب را در او به وجود آوریم. رسیدن به این هدف از فواید دیگر کتابخوانی مهم‌تر است، بنابراین باید مدت کتابخوانی را بسته به تحمل و ظرفیت کودک تنظیم کنیم. بسیار مهم است که حواسمان باشد فقط برای اینکه کمی بیشتر برای فرزندمان کتاب بخوانیم، با پافشاری و اصرار، انگیزه و علاقه‌ی کودک به کتابخوانی را از بین نبریم.

 

۹.پیوند کتاب به زندگی روزمره

یکی دیگر از عواملی که می‌تواند کتابخوانی را تأثیرگذار کند، پیوند کتاب به زندگی روزمره است. کودک باید به این باور برسد که آنچه از کتاب می‌آموزد، در زندگی روزمره‌اش کاربرد دارد؛ مثل درست‌کردن شیرینی یا غذا از روی دستوری که در کتاب نوشته شده و یا استفاده از راه‌حل شخصیت یک داستان برای حل‌کردن مشکلی مشابه در زندگی واقعی.

 

۱۰.طراحی فعالیت‌هایی مرتبط با کتاب

برای اینکه به کتاب و کتاب‌خوانی معنا ببخشیم، بهتر است فعالیت‌هایی مرتبط با داستان کتاب برای فرزندمان طراحی کنیم. با این کار به آنچه فرزندمان از کتاب آموخته عمق می‌بخشیم و  کتاب را به جزیی جدایی‌ناپذیر از فعالیت‌های روزانه‌ی کودک تبدیل می‌کنیم.

 

۱۱.گفت‌وگو درباره‌ی کتاب

از آنجایی که صحبت‌کردن یکی از مهم‌ترین عناصر یادگیری در کودکان است، گفت‌وگو درباره‌ی کتاب و اتفاقات آن، چه در حین خواندن و چه بعد از خواندن کتاب، یکی از فعالیت‌های مهمی است که حتماً باید انجام شود. 

همزمان با خواندن کتاب، درباره‌ی آن صحبت کنید. مثلاً اگر داستان درباره‌ی شهر است، توضیح دهید که تصویر ساختمان‌ها در کتاب چه شباهتی به ساختمان‌های شهر شما دارد. اگر کلمه، جمله‌ یا مفهومی در کتاب هست که فرزندتان آن را نمی‌فهمد، در حال خواندن برایش توضیح دهید.

 

۱۲.فراموش‌نکردن هدف اصلی کتابخوانی

در تمام مدتی که مشغول کتابخوانی برای فرزندمان هستیم، باید حواسمان باشد که مهم‌ترین هدف ما از کتابخوانی علاقه‌مند‌کردن فرزندمان به کتاب و ایجاد انگیزه برای کتابخوانی است. به همین دلیل خصوصاً در مورد کودکانی که سخت می‌نشینند و کمتر همراهی می‌کنند، مراقب باشیم که با رفتارمان او را از کتابخوانی زده نکنیم. مهم است که در خواندن کتاب استمرار داشته باشیم و هر روز ولو زمانی بسیار کوتاه را به این کار اختصاص دهیم.    

 

۱۳.خواندن کتاب تکراری

یکی از پرسش‌های متداول پدرومادرها این است که آیا خواندن کتاب تکراری برای کودک خوب است یا نه. در پاسخ به این پرسش باید گفت: بله خوب است؛ به‌ویژه برای خردسالان. کودک از تکرار خوشش می‌آید چون به او احساس امنیت و آرامش می‌دهد. با توجه به این که قرار است پدر یا مادر برای کودک کتاب بخواند، پیشنهاد می‌کنیم کتابی را برای فرزندتان بخرید که هم او به آن علاقه‌مند باشد، هم خودتان بتوانید آن را با لذت بخوانید.

شما چه راهکارهایی برای کتابخوانی موثر کودکان دارید؟ یا داشته‌اید؟خوشحال خواهیم شد که از طریق کامنت با دانابن به اشتراک بگذارید.