تکان خوردن کودکان هنگام خواب

نکات کلیدی

• بسیاری از کودکان قبل از این که خوابشان ببرد مدتی بدنشان را در حالت چهار دست و پا تکان می‌دهند، سرشان را به تخت یا گهواره می‌زنند، سرشان را به چپ و راست می‌چرخانند، و روی شکم غلت می‌زنند.
• این کارها می‌تواند به آرام‌شدن و به خواب رفتن کودک کمک کند.
• جای خواب یا تخت فرزندتان را از میزهای کنار تخت، دیوارها و سایر سطوح سفت و سخت دور کنید.
• چنین رفتارهایی معمولاً بعد از پنج سالگی ادامه پیدا نمی‌کند.

 

تکان خوردن کودکان هنگام خواب: تکان دادن بدن، چرخاندن سر و کوبیدن سر

زیاد دیده می‌شود که کودکان قبل از این که بخوابند بدنشان را عقب و جلو می‌کنند، سرشان را به چپ و راست می‌چرخانند، و سرشان را به کناره‌های تخت می‌زنند. علتش این است که این کارها دارای تکرار و ریتم است و باعث آرامش و راحت‌شدن خیال کودک می‌شود.

کودک ممکن است:

• به حالت چهار دست‌وپا خود را به جلو و عقب تکان بدهد و پیشانی‌اش را به تاج یا دیواره‌های تخت بزند.
• در تخت بنشیند و بارها سرش را از عقب به تاج تخت بزند.
• روی شکم در جایش دراز بکشد و و بارها سر و سینه‌‌اش را بلند کند و به بالش یا تشک بکوبد.
• در جایش به پشت دراز بکشد و سر یا بدنش را به راست و چپ بچرخاند.
• همان‌طور که خود را تکان می‌دهد صداهای مختلفی تولید کند.

 

جلو و عقب بردن بدن در حالت چهار دست و پا معمولاً از حدود شش‌ماهگی آغاز می‌شود. چرخاندن سر به چپ و راست و زدنِ سر به کناره‌های تخت معمولاً از نه‌ماهگی آغاز می‌شود. چنین رفتارهایی معمولاً تا سن پنج سالگی از بین می‌رود ولی در بعضی کودکان تا بعد از پنج سالگی هم ادامه پیدا می‌کند.

 

علت تکان خوردن ناگهانی بدن کودک در خواب چیست؟

تکان‌های ناگهانی بدن کودک در خواب، که اغلب به آن "پرش‌ خواب" گفته می‌شود، می‌توانند به دلایل مختلفی رخ دهند. این پدیده معمولاً در همه افراد، از جمله کودکان، رایج است و اغلب جای نگرانی ندارد. در اینجا برخی از علت‌های رایج این تکان‌های ناگهانی را بررسی می‌کنیم:

 مرحله انتقال خواب:

مرحله‌ی انتقال خواب، زمانی است که بدن از بیداری به خواب سبک منتقل می‌شود، و فعالیت مغزی و بدنی تغییر می‌کند. این تغییرات شامل کاهش سرعت تنفس، ضربان قلب، و فشار خون می‌شود. همچنین، عضلات شل می‌شوند و فعالیت مغزی به تدریج به حالت خواب منتقل می‌شود. در این فرایند، گاهی اوقات ممکن است انقباضات ناگهانی عضلانی رخ دهد که به صورت پرش‌های ناگهانی یا تکان‌های بدنی در خواب ظاهر می‌شوند. این پدیده کاملاً طبیعی است و بخشی از فرآیند طبیعی خواب است.

فعالیت عصبی:

در طول خواب، فعالیت عصبی بدن دچار تغییراتی می‌شود. گاهی اوقات، در حین این تغییرات، ممکن است سیگنال‌های عصبی ناگهانی به عضلات ارسال شوند که منجر به انقباضات ناگهانی یا تکان‌های بدنی می‌شود.

واکنش به رویاها:

گاهی اوقات، این پرش‌ها ممکن است ناشی از واکنش بدن به محتوای خواب یا رویاهایی باشند که کودک تجربه می‌کند. وقتی کودکان رویا می‌بینند، مغزشان فعال است و تصاویر و داستان‌هایی را در خواب می‌سازد. این رویاها می‌توانند باعث شوند کودکان ناگهان تکان بخورند یا بدنشان بپرد. این اتفاق در کودکان زیاد رخ می‌دهد، چون آن‌ها ممکن است به رویاهایشان واکنش‌های قوی‌تری نشان دهند.

سیستم عصبی در حال رشد:

در کودکان، سیستم عصبی هنوز در حال رشد است. سیستم عصبی که مسئول کنترل حرکات بدن است، هنگامی که در حال رشد است، ممکن است بعضی از سیگنال‌های عصبی را به شکل ناکامل ارسال کند. این می‌تواند باعث شود که کودکان در خواب دست و پای خود را ناگهان حرکت دهند یا تکان بخورند. این نوع حرکات، بخشی طبیعی از رشد کودکان است و معمولاً نگران‌کننده نیستند.

عوامل بیرونی:

صداهای بلند، نور ناگهانی، یا حتی تغییرات دمای محیط می‌توانند باعث تکان‌های ناگهانی در خواب شوند.

خستگی یا استرس:

خستگی شدید یا استرس می‌تواند تأثیری بر الگوهای خواب داشته باشد و ممکن است باعث افزایش تکان‌های ناگهانی شود.

چند نکته درباره واکنش شما به تکان خوردن کودکان هنگام خواب

اگر کودکتان در روند رشد خود مشکلی ندارد بهترین کار این است که این رفتار او را تحمل کنید. این رفتارها به مرور زمان از بین می‌رود.

در ادامه چند پیشنهاد مفید را در این زمینه بخوانید:

به این نکته توجه کنید که کودک چه مدت در رختخوابش است تا خوابش ببرد. بیدار ماندن طولانی در تخت می‌تواند زمینه‌ساز رفتارهایی مانند کوبیدن سر و تکان دادن بدن شود.

به این رفتار کودک توجه نکنید. اگر او ببیند این رفتارها باعث می‌شود به او توجه کنید و شما را وادار می‌کند به اتاقش بیایید (حتی صرفاً در این حد که به او بگویید بس کند) ممکن است رفتارش را بیشتر تکرار کند.

وقتی کودک در تخت است تخت را از میزهای کناری و سایر سطوح سخت مانند دیوار دور کنید. این کار احتمال کبودی و تورم پوست را کاهش می‌دهد.

اگر فرزندتان در تخت کودک می‌خوابد، از قرار دادن نرده محافظ، پتو، بالش و سایر اجسام محافظ در اطراف او بپرهیزید. چنین اجسامی احتمال خطراتی مانند مرگ ناگهانی نوزاد هنگام خواب (SUDI) (سندرم مرگ ناگهانی نوزاد) و حوادث مرگبار موقع خواب را افزایش می‌دهد.

 

در چه صورتی لازم است کمک بگیرید

اگر تکرار این رفتارها در طول شب خیلی زیاد است و علاوه بر آن کودک خروپف هم می‌کند بهتر است با پزشک عمومی کودک در این باره صحبت کنید. پزشک بررسی می‌کند که کودک دچار مشکلات مختل‌کننده خواب مانند آپنه خواب (اختلال تنفس به دلیل وضعیت گلو) نباشد.

کوبیدن سر به دیواره‌های تخت ممکن است منجر به قرمزی، کبودی و تورم پوست سر کودک شود. این عوارض در بیشتر کودکان آسیب جدی و طولانی‌مدتی ایجاد نمی‌کند. اما حرکات سر و بدن موقع خواب در بعضی از کودکان (از جمله کودکان دارای تأثیر رشد، اوتیسم و نابینایی) ممکن است در بسیار شدید باشد،. این کودکان ممکن است در طول روز هم چنین رفتارهایی داشته باشند. شدت این حرکات ممکن است کودک را با خطر و آسیب مواجه کند.

اگر تکان‌خوردن‌های پیش از خواب کودکتان یا مسائل دیگری در زمینه رشد او شما را نگران کرده است با دکتر عمومی کودک خود و یا پرستار سلامت کودک و خانواده صحبت کنید. می‌توانید از رفتار فرزند خود فیلم بگیرید و آن را به دکتر یا پرستار نشان دهید.

اضطراب و تنش در طول روز گاهی ممکن است باعث تشدید رفتارهایی مانند تکان دادن بدن، چرخاندن سر یا کوبیدن سر موقع خواب شود. اما معنای این رفتارها این نیست که کودک به مشکلات روحی و احساسی دچار شده است.

 

منبع: raisingchildren.net.au