مهارت جرئت‌ورزی و مزایای آن
مهارت جرئت‌ورزی از جمله مهارت‌هایی است که افراد در هر سنی به آن نیاز دارند.
منظور از جرئت‌ورزی این است که افراد صادقانه و بدون ترس از قضاوت و دیدگاه دیگران، نظر خود را مطرح کنند. مهارت «نه گفتن» یکی از اجزای اصلی جرئت‌ورزی و ابراز وجود است. همه‌ی ما باید بتوانیم اگر لازم شد، در تعاملات اجتماعی‌مان به درخواست‌ها و تقاضا‌های دیگران نه بگوییم و باید بدانیم که ردکردن درخواست یا تقاضای غیرمنطقی افراد به توضیح و عذرخواهی نیازی ندارد.
ما در نوشتار قبل، مهارت نه گفتن را به‌طور مفصل توضیح داده‌ایم اینجا قرار است در مورد مهارت جرئت‌ورزی بیشتر صحبت کنیم پس تا انتها مقاله همراه دانابن باشید.
رفتار جرئت‌مندانه چگونه است؟
رفتار جرئت‌مندانه رفتاری است شامل ابراز صادقانه و نسبتاً بی‌پرده‌ی افکار و احساسات به نحوی که از نظر اجتماعی مناسب بوده و احساسات و نظر دیگران نیز در نظر گرفته شده باشد.
جرئت‌مندی امکان دستیابی به روابط صادقانه را افزایش می‌دهد و به شما کمک می‌کند تا به خودتان احساس بهتری داشته باشید و بر موقعیت‌های روزمره تسلط بیشتری پیدا کنید.
جرئت‌ورزی با حقوقی که ما در جایگاه یک فرد برای خودمان در نظر می‌گیریم، رابطه‌ی تنگاتنگی دارد.
فرد جرئت‌مند این توانایی را دارد که حقوق خود را با احترام و در نظر گرفتن حقوق دیگران به دست آورد، پرخاشگری نکند و اگر با نظر کسی موافق نبود، نظر خود را در موقعیت مناسب و به شیوه‌ی محترمانه بیان کند.
جرئت‌ورزی به انسان احساس خودکارآمدی و کنترل درونی می‌بخشد و این دو حس نیز در روابط متقابل با دیگران، اعتماد‌به‌نفس و عزت نفس فرد را تقویت می‌کند. قاطعیت و جرئت‌ورزی با اعتماد‌به‌نفس مرتبط است. وقتی به خود مطمئن هستید و می‌دانید که رفتارتان درست است، با دیگران شفاف و بی‌پرده عمل می‌کنید. حتی اگر عقاید آن‌ها با دیدگاه شما تفاوت داشته باشد، می‌توانید عقیده و احساس خود را با صراحت بیان و به طرز مؤثری با دیگران ارتباط برقرار کنید.
نحوه‌ی رفتار افراد در روابط اجتماعی به سه دسته تقسیم می‌شود:
رفتار پرخاشگرانه: رفتار پرخاشگرانه عبارت است از ایستادگی سرسختانه برای مطالبه‌ی حقوق خود و ابراز عقاید و احساسات به شیوه‌ای که معمولاً نامناسب است و حقوق دیگران زیر پا گذاشته می‌شود. در این نوع رفتار، فرد با برخوردهای توهین‌آمیز، تهدید و نادیده‌گرفتن حقوق دیگران تلاش می‌کند به اهداف و حقوق خود دست پیدا کند.
ویژگی‌های مهم افراد با رفتار پرخاشگرانه:
- خودخواهی.
- بی‌توجهی به حقوق و خواسته‌های دیگران.
- برتر دانستن خود.
- رنجاندن دیگران برای جلوگیری از رنجش خود.
- برچسب‌زدن به دیگران.
رفتار منفعلانه: فردی که رفتار منفعلانه دارد، با عذرخواهی افراطی و کوچک‌انگاری خود همه‌ی افکار، احساسات و حقوق شخصی‌اش را به نفع طرف مقابل نادیده می‌گیرد. یعنی نیازها و خواسته‌های خود را در نظر نمی‌گیرد و خواسته‌های دیگران را می‌پذیرد، حتی اگر به ضررش باشد.
ویژگی‌های مهم افراد با رفتار منفعلانه:
- به حقوق فردی خود بی‌توجه‌اند.
- احساسات، افکار و عقاید واقعی خود را بیان نمی‌کنند.
- به دیگران اجازه می‌دهند به حریم خصوصی آنان تجاوز کنند.
- به دیگران اجازه می‌دهند به‌راحتی حقوق و احساسات آن‌ها را نادیده بگیرند و زیر پا بگذارند.
- توانایی پذیرفتن مسئولیت را ندارند.
- نیازها و خواسته‌های دیگران به نیازها و خواسته‌های خودشان مقدم است.
- به دیگران اجازه می‌دهند برای آنان تصمیم بگیرند.
رفتار جرئت‌مندانه: رفتار جرئت‌مندانه گونه‌ی دیگری از رفتار افراد در روابط اجتماعی است. فردی که رفتار جرئت‌مندانه دارد، هر احساسی را بدون نگرانی و به راحتی ابراز می‌کند و نتیجه‌ی آن حرکت به سوی اهداف و مقاصد شخصی بدون ضایع‌کردن حق دیگران است.
جرئت‌مندی یعنی پافشاری بر حقوق خود و بیان مستقیم، شفاف و صادقانه‌ی احساسات و افکار خود با احترام به حقوق دیگران.
ویژگی‌های مهم افراد با رفتار جرئت‌مندانه:
- احترام‌گذاشتن به حقوق خود و دیگران.
- به رسمیت شناختن افکار و عقاید و احساسات خود و دیگران.
- ابراز احساسات و عقاید.
- پذیرش مسئولیت اعمال و تصمیم‌های خود.
- اهمیت‌دادن به نیازهای خود.
- برخورداری از اعتماد‌به‌نفس بالا و خودپنداری مثبت.
تکنیک‌های کاربردی جرئت‌ورزی
تکنیک ارتباط:
از مهارت‌های ارتباطی قوی‌تر خود استفاده کنید؛ مثلاً تماس چشمی مستقیم برقرار کنید.
تکنیک صراحت:
تا آنجا که ممکن است درباره ی آنچه می‌خواهید، آنچه فکر می‌کنید و آنچه احساس می‌کنید روشن و صریح صحبت کنید.
تکنیک بازخورد:
عبارت‌هایی مانند «آیا مقصود من روشن است؟» یا «آیا به توضیح بیشتری نیاز دارید؟» را به کار ببرید.
خوراکی‌های کلیدی
اولین قدم برای یادگیری مهارت جرئت‌ورزی آگاهی از حقوق فردی است زیرا تا وقتی فرد از حقوق خود آگاه نباشد، نمی‌تواند رفتار قاطعانه داشته باشد و از حقوقش دفاع کند.
منبع: اصول کاربردی آموزش مهارت‌های زندگی، تألیف اعظم فاضلی.
مجموعه آموزش مهارت‌های زندگی، مؤلفان دکتر علیرضا جزایری و سید علی سینارحیمی.
