7 راه برای افزایش قدرت تمرکز کودکان
یکی از دغدغه‌های رایج بسیاری از پدرومادرها توجه و تمرکز ضعیف فرزندشان است؛ چه در کلاس درس، چه در حین انجام تکالیف و حتی موقع بازی‌کردن.
پدرومادرها به دنبال راه‌حل‌هایی هستند که به فرزندانشان کمک کنند تا بر بی‌دقتی غلبه کنند و قدرت تمرکزشان را بهبود بخشند. به‌طور کلی مشکل نداشتن تمرکز مسئله‌ای مهم به شمار می‌آید که حتی اگر کوتاه‌مدت باشد، ممکن است بر زندگی روزمره‌ی بچه‌ها تأثیر منفی بگذارد و یادگیری مطالب درسی را هم برای آن‌ها سخت کند.
علائم اختلال تمرکز در کودکان
اگر احساس می‌کنید تمرکزکردن برای فرزندتان دشوار است، ممکن است برخی از این نشانه‌ها را نیز در رفتارهای او مشاهده کنید:
- به راحتی حواسش پرت می‌شود.
- اغلب وسایلش را فراموش می‌کند و نمی‌تواند نظمش را حفظ کند.
- در یادگیری و به خاطر سپردن مطالب مختلف به مشکل برمی‌خورد.
- نمی‌تواند بر انجام کارهایی که به دقت نیاز دارند (مثل انجام تکالیف مدرسه) تمرکز کند.
- به‌نظر می‌رسد دائماً در حال خیال‌پردازی است.
دلایل عدم تمرکز در کودکان چیست؟
- کمبود خواب کافی: کودکان، بسته به سن، به 8 تا 10 ساعت خواب در شبانه‌روز نیاز دارند. نظم و انضباط در حفظ عادت‌های خواب سالم بسیار مهم است، زیرا کمبود خواب عامل مهمی در ایجاد مشکلات مربوط به تمرکز است.
- محیط پراضطراب: محیط خانه یا مدرسه از عوامل مهمی هستند که ممکن است تمرکز کودک را بر هم بزنند. انتظارات نامعقول از کودک یا فشارآوردن بی‌رویه به او برای داشتن عملکرد عالی در درس‌هایش ممکن است به بی‌تمرکزی بیشتر او منجر شود. همچنین مشاجره‌های پرتکرار پدرومادر یا اعضای خانواده ممکن است به بی‌توجهی و حواس‌پرتی کودک دامن بزند.
- تغذیه‌ی نامناسب: تغذیه‌ی نامناسب و مصرف خوراکی‌های اشباع‌شده از قند و چربی، تمرکز کودک را کاهش می‌دهد. کافئین، نوشیدنی‌های انرژی‌زا و غذاهای ناسالم را در برنامه‌ی غذایی فرزندتان نگنجانید.
- نداشتن تحرک: جدا از فواید آشکار ورزش برای سلامتی، نتایج پژوهش‌ها نشان می‌دهد که فعالیت‌های بدنی مثل دویدن، دوچرخه‌سواری و بازی‌های حرکتی، نه‌تنها برای جسم، برای ذهن کودکان نیز مفید است و در بهبود تمرکز نقش مهمی دارد. داشتن تحرک حتی شامل پیاده‌روی در مسیر رفت‌و‌آمد خانه و مدرسه هم می‌شود و اثر مثبت آن در تمام طول روز ادامه دارد.
راه‌های افزایش تمرکز در کودکان:
1.عوامل حواس‌پرتی را به کمترین میزان برسانید
اغلب بچه‌ها نمی‌توانند صداهای اطراف را به‌راحتی نشنیده بگیرند و ممکن است با کوچک‌ترین محرکی دچار حواس‌پرتی شوند و تمرکزشان با مشکل مواجه شود.
دسترسی به وسایل الکترونیکی مثل تلویزیون و گوشی و تبلت را محدود کنید و به فرزندتان کمک کنید برای مطالعه و انجام تکالیفش، محیطی آرام و بدون حواس‌پرتی داشته باشد.
برای فرزندتان فضای مناسبی برای تمرکز بیشتر و محدود کردن حواس‌‌پرتی‌ها فراهم کنید. بهتر است میز مستقلی در اتاق او در نظر بگیرید و سعی کنید در آن زمان، با صدای بلند حرف نزنید و تلویزیون را روشن نکنید.
تمرکز را به عنوان یک عادت خوب برای فرزندتان الگو‌سازی کنید. یعنی زمانی که خودتان هم در حال مطالعه‌اید یا به فعالیتی مشغولید، کارتان را در آرامش و به دور از حواس‌پرتی انجام دهید.
2.فعالیت بدنی را جدی بگیرید
ورزش منظم به بهبود تمرکز و توجه کمک می‌کند. فرزندتان را تشویق کنید که هر روز فعالیت جسمی داشته باشد؛ چه با شرکت در کلاس‌های متنوع ورزشی یا بازی در حیاط خانه یا پارک.
3.به فرزندتان کمک کنید فعالیت‌هایش را به قسمت‌های کوچک‌تر تقسیم کند
اگر تمرکز برای فرزندتان سخت باشد، گوش‌دادن، به خاطر سپردن و دنبال‌کردن دستورعمل‌های متعدد و انجام کارهای بزرگ برایش طاقت‌فرسا می‌شود. بنابراین سعی کنید فرزندتان را تشویق کنید که کارهایش را به چند مرحله تقسیم کند. این کار به مهارت مدیریت زمان او نیز کمک می‌کند. مثلاً اگر در حال خواندن یک فصل از کتاب است و سردرگم به نظر می‌رسد، از او بخواهید آن را به صفحات یا پاراگراف‌های کوتاه‌تر تقسیم کند.
زمانی که کارهای وقت‌گیر یا سخت به کارهای کوچک‌تر تقسیم می‌شوند، انجام‌‌دادنشان آسان‌تر می‌شود.
4.زمان مشخص تنظیم کنید
برای بچه‌ها، دانستن محدوده و زمان مشخصی که لازم است متمرکز بمانند، کمک‌کننده است و متمرکزماندن را برایشان راحت‌تر کند. می‌توانید زمان‌سنجی را تنظیم کنید که فرزندتان زمان شروع درس‌خواندن، موقع استراحت و زمان صرف میان‌وعده را بداند. به‌مرور که مهارت فرزندتان در تمرکز بهتر می‌شود، می‌توانید مدت انجام تکلیف را افزایش دهید.
5.فهرست کارهای فرزندتان را منظم کنید
با کمک فرزندتان فهرستی از تمام فعالیت‌های مهم هر روز تهیه کنید. می‌توانید از دفترهای آماده‌ی برنامه‌ریزی هم استفاده کنید و با همکاری، تمام کارها را به ترتیب در آن یادداشت کنید تا فرزندتان بعد از انجام هر کار، کنار آن علامت بزند. مثلاً: مطالعه‌ی درس فارسی- استراحت- نوشتن تکالیف ریاضی- بازی- دیکته- استراحت- شام.
سعی کنید علایق خاص فرزندتان را هم در نظر بگیرید. مثلاً در زمان استراحت خوراکی‌ای را به او بدهید که دوست دارد یا فعالیتی را انجام بدهید که به آن علاقه دارد. وقتی فرزندتان موفق شد بر اساس برنامه عمل کند و تکالیفش را به خوبی انجام بدهد، برای ایجاد انگیزه‌ی بیشتر از تقویت‌کننده‌های مثبت استفاده کنید.
6.به روشی که فرزندتان با آن احساس راحتی می‌کند، انعطاف نشان دهید
برخی از بچه‌ها، مثل بزرگ‌ترها، برای تمرکز به سکوت کامل نیاز دارند و برخی دیگر با صدای موسیقی و حتی صدای محیط بهتر عمل می‌کنند. به همین دلیل مهم است که از فرزندتان بپرسید در کدام وضعیت، راحت‌تر می‌تواند تمرکز کند. شاید فرزند شما ترجیح می‌دهد در حین انجام تکالیفش در اتاق شخصی‌اش باشد و یا دوست دارد به موسیقی بی‌کلام یا صداهای طبیعت گوش دهد. این روش‌ها را امتحان کنید و ببینید چگونه پیش می‌رود.
7.از فعالیت‌های سرگرم کننده برای تقویت تمرکز فرزندتان استفاده کنید
برای تقویت مهارت دقت و تمرکز در ابعاد مختلف دیداری و شنیداری و سایر حواس پنج‌گانه می‌توانید از فعالیت‌های بسیار ساده و دردسترس استفاده کنید.
فعالیت‌هایی برای افزایش تمرکز در کودک:
- درست‌کردن انواع جورچین‌ها
- بازی مجسمه
وقتی صدای دست‌زدن یا موسیقی قطع می‌شود، کودک باید به مجسمه تبدیل شود. (تقویت قدرت شنیداری)
- بازی «چی جا‌به‌جا شد؟»
کودک با دقت تمام وسایل اتاق را بررسی می‌کند و سپس از اتاق خارج می‌شود. ما جای یکی از وسایل را تغییر می‌دهیم و وقتی برمی‌گردد باید آن را پیدا کند. (تقویت قدرت دیداری)
- بازی تفاوت‌ها
کودک باید تفاوت‌های بین دو تصویر ظاهراً مشابه را پیدا کند. (تقویت دیداری)
- بازی‌های فکری با کارکرد تقویت دقت و تمرکز مثل کاپوچین- ببین و بچین- بشنو و پیدا کن
- خواندن کتاب‌های متنوع
بگرد و پیدا کن - جلدهای مختلف باشگاه مغز کودکان- انتشارات مهرسا.
به یاد داشته باشیم که مقدار متعادلی از جنب‌و‌جوش و بازیگوشی یا نداشتن تمرکز و توجه در کودکان بسیار طبیعی است، اما اگر این موضوع بر انجام فعالیت‌های روزمره‌ی آن‌ها تأثیر بگذارد، به پیگیری و بررسی بیشتری نیاز دارد.
این نکات ساده و در عین حال مؤثر، به شما کمک می‌کند مهارت دقت و تمرکز فرزندانتان را افزایش دهید.
