پول توجیبی کودکان را از چه زمانی آغاز کنیم؟
پول توجیبی کودکان فرصتی تربیتی است برای تحقق اهداف متعددی از جمله آموزش مسئولیت‌پذیری، ایجاد حس شایستگی و اعتماد‌به‌نفس در کودک، احترام به استقلال و آزادی نوجوان و ایجاد مهارت‌های مدیریت مالی در فرزندان.
این که بچهها از چه سنی باید پولتوجیبی بگیرند، میزان پول توجیبی کودکان و نوجوانان چقدر باید باشد و چگونه به فرزندانمان مهارت مدیریت‌کردن پولتوجیبی را یاد بدهیم، از جمله پرسش‌های متداول پدر و مادرهاست که در این نوشتار به آن می‌پردازیم.
چالش‌هایی که برای پول‌دادن به کودکان داریم:
- آیا درست است که اگر فرزندم بخشی از کارهای روزانه‌ی خانه را انجام داد، به او پول بدهم؟
- من به پسرم پولتوجیبی نمی‌دهم، اما هروقت به چیزی نیاز داشته باشد، برایش تهیه می‌کنم. آیا این درست است؟
- اگر به دخترم پول توجیبی بدهم، آن‌وقت دیگر نمی‌توانم او را کنترل کنم که چه چیزی بخرد و چه چیزی نخرد. ممکن است پول‌هایش را برای خریدن چیزهایی خرج کند که مناسب نیست.
- پسر من چهارده‌ساله است. چقدر پول توجیبی برایش کافی است؟
- چطور می‌توانم خرج‌کردن پولتوجیبی فرزندم را کنترل کنم؟
آنچه باید درباره‌ی پولتوجیبی کودکان بدانیم:
- وقتی کودکان پولتوجیبی داشته باشند، این فرصت را به دست می‌آورند که مهارت‌های ارزشمندی را درباره‌ی پول بیاموزند. مقدار پولی که به آن‌ها داده می‌شود به بودجه‌ی ما و نیازهای آن‌ها بستگی دارد.
- اگر از پول برای تنبیه و یا پاداش استفاده کنیم، ممکن است با نتیجه‌ی منفی روبه‌رو شویم. این کار عرصه‌ای را برای جنگ قدرت، انتقام و سوءاستفاده‌ی پدر و مادرها از اهرم فشاری به نام پول توجیبی ایجاد می‌کند که ممکن است به رابطه‌ی پدر و مادر و فرزندان آسیب بزند. نتیجه زمانی مثبت خواهد بود که دریافت پولتوجیبی عاملی باشد برای اینکه کودکان مهارت‌های زندگی را بیاموزند.
- همکاری در کارهای روزانه‌ی منزل متناسب با سن کودکان موضوع جداگانه‌ای است و نباید به پولتوجیبی ارتباط داده شود. ما در بخش کارهای روزانه‌ی منزل متناسب با سن به‌طور جامع به این موضوع پرداخته‌ایم.
7 نکته‌ی کلیدی درباره‌ی دادن پول توجیبی به کودکان:
۱. پولتوجیبی در ازای مسئولیت مالی
وقتی به فرزندمان پولتوجیبی می‌دهیم، لازم است مسئولیت تأمین بخشی از نیازهایش را هم به عهده‌ی خودش بگذاریم. این کار می‌تواند به شکلی انجام شود که همزمان احساس شایستگی و توانمندی را هم در او ایجاد کند:
«من همیشه بودجه‌ای را برای خرید خوراکی، نوشت‌افزار و اسباب‌بازی‌های تو کنار می‌گذارم. حالا فکر می‌کنم تو آن‌قدر بزرگ شده‌ای که دیگر لازم نباشد من برای این پول تصمیم بگیرم. می‌توانم با خیال راحت این بودجه را به خودت بدهم و خودت برای خرج‌کردن آن تصمیم بگیری. مطمئنم از پس مدیریت‌کردن آن برمی‌آیی. خودت هم این‌طور فکر می‌کنی؟»
۲. جبران کسری بودجه‌ی فرزندان ممنوع است
اگر پولتوجیبی فرزندمان تمام شد، دوباره به او پول ندهیم. ما پدر و مادرها باید یاد بگیریم که وقتی بچهها پولشان را درست خرج نمی‌کنند و می‌خواهند کسری آن را به کمک ما جبران کنند، با رعایت احترام، به آن‌ها «نه» بگوییم.
۳. پذیرش شکست بچهها و همدلی با آن‌ها
بدون اینکه تلاش کنیم مشکل را حل کنیم، می‌توانیم با آن‌ها همدلی کنیم و بگوییم: «می‌دانم از اینکه پول کافی برای رفتن به باشگاه برایت نمانده، ناراحتی.»
۴. نصیحت نکنیم
برای نصیحت‌های اقتصادی و دادن مشاوره‌ی مالی آماده باشیم، اما تا زمانی که از ما درخواست نکرده‌اند، هرگز توصیه و نصیحت را شروع نکنیم.
۵. فرصت بدهیم یاد بگیرند
به آن‌ها کمک کنیم تا اتفاقی را که افتاده بپذیرند، علت آن را پیدا کنند و یاد بگیرند که در آینده از این تجربه استفاده کنند. این دستاورد به گفت‌وگویی همدلانه و آرام در موقع مناسب نیاز دارد و فقط زمانی مؤثر است که آن‌ها خودشان به این گفت‌وگو تمایل داشته باشند و ما واقعاً علاقه‌مند باشیم که فرزندمان را درک کنیم. تلاش برای ارائه‌ی سخنرانی فایده‌ای ندارد.
۶. قرض بدهیم، اما کمک مالی بدون بازگشت نه!
بهتر است مهربان و قاطع باشیم. وقتی بچهها همه‌ی پولشان را خرج کردند، ما می‌توانیم به آن‌ها قرض بدهیم و درباره‌ی زمانی که باید پول را برگردانند، با آن‌ها صحبت کنیم. این کار با «کمک برای خلاصی آن‌ها» فرق می‌کند. وقتی به بچهها قرض می‌دهیم باید به آن‌ها یاد بدهیم که چگونه برنامه‌ی بازپرداخت تنظیم کنند و باید درباره‌ی مبلغی که می‌توانیم از پولتوجیبی آن‌ها کسر کنیم به توافق برسیم.
مقدار بازپرداخت نباید به اندازه‌ای باشد که کودک نتواند طی هفته آن را بازگرداند.
۷. تعیین اضافه‌کار برای پرداخت بدهی
روش دیگر، تهیه‌ی فهرست از کارهایی است که می‌توانند انجام دهند تا درآمد بیشتری کسب کنند و قرضشان را برگردانند یا خواسته‌های دیگرشان را تأمین کنند. یادمان باشد تا زمانی که بچهها قرض اولشان را پرداخت نکرده‌اند، دوباره قرض‌دادن به آن‌ها ممنوع است.
چه‌کار کنیم که پول توجیبی کودکان به چالش تبدیل نشود؟
۱.برگزارکردن نشست خانوادگی
می‌توانیم در نشست‌های خانوادگی دوره‌ای درباره‌ی مباحث مالی، تجربه‌های خودمان و برخی از اشتباه‌هایی که در رابطه با پول مرتکب شده‌ایم صحبت کنیم؛ بدون اینکه سخنرانی کنیم یا تذکر اخلاقی بدهیم. اجازه دهیم دیگران هم این کار را بکنند. این گفت‌وگو باید با شوخ‌طبعی همراه باشد تا همه در عین یادگیری، لذت ببرند.
۲. آموزش پس‌انداز به کودکان پیش از چهارسالگی
به کودکان ۲ تا ۴ ساله، سکه‌های خرد بدهیم. آن‌ها دوست دارند پول‌هایشان را توی قلک بریزند. این کار باعث می‌شود پیش از اینکه متوجه شوند، به پس‌انداز کردن عادت کنند. با توجه به شرایط امروزی می‌توانیم این کار را به گونه‌های دیگری هم انجام دهیم. مثلاً می‌توانیم جعبه‌ی مناسبی برای نگهداری و پس‌انداز سکه‌ها و اسکناس‌ها تهیه کنیم. یادمان باشد پس‌انداز کودکان زیر 4 سال باید عینی و با پول واقعی باشد. آن‌ها هنوز توانایی کافی ندارند که حساب بانکی و کارت‌های اعتباری را درک کنند.
۳. حساب بانکی برای کودکان 4 تا 6 سال
اگر فرزندمان ۴ تا ۶ ساله باشد، می‌توانیم او را به همراه قلک یا جعبه‌ی پس‌اندازش به بانک ببریم و برای او حساب بانکی افتتاح کنیم. خوب است هر سه ماه یک‌بار او را به بانک ببریم تا به حساب خودش پول بریزد. دیدن افزایش پس‌انداز در دفترچه‌ی بانکی، می‌تواند برای او جذاب و سرگرم‌کننده باشد. حتی ممکن است بعضی از پدر و مادرها که پیش از آن، به پس‌انداز عادت نداشته‌اند، از ایجاد چنین عادتی در خودشان نیز هیجان‌زده شوند.
۴. پس‌اندازهای دوگانه
در ۴ تا ۶سالگی می‌توانیم دو قلک به فرزندانمان بدهیم؛ یکی برای حساب پس‌انداز بانکی و دیگری برای جمع‌کردن پول برای خریدن لوازمی که در فهرست خواسته‌هایشان است.
۵. تهیه‌ی فهرست اهدافمان از پس‌انداز
به فرزندانمان کمک کنیم تا فهرستی تهیه کنند از چیزهایی که می‌خواهند برای خرید آن‌ها پول پس‌انداز کنند. هروقت می‌رویم خرید و بچهها می‌پرسند «این را برایم می‌خری؟»، می‌توانیم بگوییم: «دوست داری آن را به فهرست خواسته‌هایت اضافه کنی تا برای خریدش پول پس‌انداز کنیم؟»
به‌ندرت پیش می‌آید آن‌ها چیزی بخواهند که بتوانند برای خرید آن به اندازه‌‌ی کافی پس‌انداز کنند، اما معمولاً پس‌انداز ما برای خرید آنچه آن‌ها می‌خواهند کافی است. حتی می‌توانیم به بچهها پیشنهاد بدهیم که نیمی از پول‌توجیبی‌شان را بگیرند و نیمی از آن را برایشان پس‌انداز کنیم.
این که بسیاری از جر‌و‌بحث‌های موقع خرید با مهربانی و قاطعیت ما متوقف می‌شود، شگفت‌آور است.
۶. آموزش مالی در قالب جلسات گفت‌وگو
اگر فرزند ۶ تا ۱۴ ساله داریم، باید برای تصمیم‌گیری درباره‌ی مقدار پولی که در هفته یا در ماه نیاز دارند و نحوه‌ی پس‌انداز آن، به همراه خودشان برنامه‌ریزی کنیم و برای این برنامه‌ریزی جلسات گفت‌وگو ترتیب بدهیم. همچنین می‌توانیم فرزندمان را تشویق کنیم تا برای کمک به سازمان‌های اجتماعی و افراد نیازمند هم پس‌انداز کند.
۷. مشخص‌کردن پیامدها از قبل
می‌توانیم راهنمایی‌هایی از این قبیل بکنیم:
«پول‌توجیبی‌ات یک بار در هفته در نشست خانوادگی پرداخت می‌شود. اگر پولت پیش از موعد بعدی تمام شد، فرصت پیدا می‌کنی که درک کنی بی‌پولی چه حسی دارد و چه کاری در این رابطه می‌توانی انجام دهی؛ مثلاً بی‌پولی را تحمل کنی و صبر کنی یا برای کسب درآمد بیشتر کاری پیدا کنی.»
۸. درنظرگرفتن تناسب بودجه با افزایش سن فرزندان
لازم است دوره‌های زمانی منظم، مثلاً یک بار در سال یا هر شش ماه یک‌بار را تعیین کنیم که پولتوجیبی فرزندمان را متناسب با بیشترشدن نیازهای او افزایش دهیم.
برخی از خانواده‌ها پولتوجیبی فرزندشان را هر ساله در سال‌روز تولد کودک افزایش می‌دهند.
۹. بودجه‌ی تهیه‌ی پوشاک برای فرزندان بزرگتر
بین ۱۵ تا ۱۸ سالگی فرزندمان می‌توانیم پول خرید لباس را هم به پولتوجیبی او اضافه کنیم که بتواند شیوه‌ی برنامه‌ریزی برای خرید لباس را هم یاد بگیرد. نوجوانانی که از کودکی یاد گرفته‌اند پول خود را مدیریت کنند، زودتر یاد می‌گیرند پول خرید لباس را نیز اداره کنند.
در آغاز، به جای اینکه پول را به خودشان بدهیم، مجموع پولی را که می‌توانند برای خرید لباس خرج کنند به آن‌ها می‌گوییم و سپس خرید‌های آنان را از مجموع هزینه‌های خود کم می‌کنیم. آن‌ها به سرعت یاد می‌گیرند که اگر برای خرید یک لباس پول زیادی خرج کنند، پول کافی برای خرید یک مدل لباس دیگر نخواهند داشت.
پول لباس را می‌توانیم ماهانه، هر سه ماه یک‌بار یا دو بار در سال به فرزندمان پرداخت کنیم.
و در آخر بچهها در این رابطه می‌توانند چه مهارت‌هایی را یاد بگیرند؟
کودکان یاد می‌گیرند تصمیم‌های غلط و درست خود را درباره‌ی چگونگی خرج‌کردن پول تشخیص بدهند و بدون تنبیه یا بی‌احترامی از جانب پدر و مادر، از نتایج انتخاب‌های خود درس بگیرند.
آن‌ها می‌آموزند که برای پول خود برنامه‌ریزی کنند؛ مهارتی که در تمام زندگی‌شان از آن استفاده خواهند کرد.
البته حواسمان باشد که:
1. استفاده از پول برای تنبیه و پاداش، راه‌حلی مقطعی و کوتاه‌مدت است، اما دادن پولتوجیبی به عنوان فرصتی برای یادگیری کودکان، اقدامی بلندمدت است که مهارت‌های زندگی را در کودکان تقویت می‌کند.
۲. اهداف بلندمدت پرورشی را در نظر داشته باشید. بهترین کار برقراری تعادل بین قاطعیت و مهربانی است.
مثلاً پدری تعریف می‌کند: «هر وقت دخترم می‌گوید «پدر، من شلوار جین لازم دارم.»، یاد گرفته‌ام که به او بگویم: «گوش بده عزیزم، وظیفه‌ی من پوشاندن توست، نه تزیین تو. من می‌توانم این کار را با مبلغی متعارف در بسیاری از فروشگاه‌ها انجام دهم. آنچه تو نیاز داری، سادگی و میانه‌روی است، اما چیزی که می‌خواهی خوش‌پوش‌بودن است. برای برطرف‌کردن این فاصله، لازم است خودت هم مشارکت کنی، چون من از نظر مالی مشکلاتی دارم که باید با آن‌ها مقابله کنم.» زمانی در آمریکا کودکان لباس‌های جین می‌پوشیدند چون پدر و مادرها فقیر بودند، حالا پدر و مادرها فقیرند چون بچهها جین می‌پوشند!
پدر کودک شش‌ساله‌ای متوجه شد که مقداری پول از کیف پولش که روی کمد بوده برداشته شده است. دختر شش‌ساله‌اش ظرفی پر از پول آورد و گفت که آن را پیدا کرده است. پدر از اینکه فهمید دخترش «دزدی» کرده، بسیار آشفته شد.
در گفت‌وگوها مشخص شد که پدر و مادر به دخترشان گفته بودند که او زمانی می‌تواند دوچرخه‌ی جدید داشته باشد که خودش سی دلار از هزینه‌ی آن را جمع کرده باشد. پولتوجیبی او در هفته پنجاه سنت بود، بنابراین باید مدت زیادی صبر می‌کرد تا بتواند دوچرخه بخرد. او با استفاده از نبوغ خود، راه سریع‌تری برای داشتن دوچرخه پیدا کرده بود.
با توجه به اینکه پدر و مادر نمی‌خواستند فرزندشان به مسیر نادرست قدم بگذارد، تصمیم گرفتند پولتوجیبی او را به دو دلار در هفته افزایش دهند. آن‌ها به دخترشان گفتند که اگر هر هفته نیمی از پول‌توجیبی‌اش را کنار بگذارد، آن‌ها می‌توانند دوچرخه را برای او بخرند.
آن‌وقت روی تقویم به دخترشان نشان دادند که چقدر طول خواهد کشید تا او سی دلار پس‌انداز کند.
آن‌ها به دخترشان گفتند که اگر دوست ندارد زیاد صبر کند، می‌تواند کارهای دیگری نیز انجام دهد تا پول بیشتری به دست آورد و فهرستی از این کارها را به دیوار آشپزخانه نصب کردند.
طی یک ماه، فرزند کوچک آن‌ها سی دلار پس‌انداز کرد و بعد از آن، برداشتن بی‌اجازه‌ی پول هرگز اتفاق نیفتاد.
آیا شما هم برای دادن پولتوجیبی به فرزندانتان با چالش روبه‌رو می‌شوید؟
شما هم جزو آن دسته از پدر و مادرانی هستید که برای پول‌دادن به فرزندتان تردید دارید؟
دغدغه‌ی شما در رابطه با دادن پول توجیبی بچهها چیست؟ خوشحال می‌شویم که نکته نظرات خودتان را در زیر همین پست برای دانابن بنویسید.
به این مطلب چه امتیازی می‌دهید؟
ارسال نظر
پول توجیبی کودکان را از چه زمانی آغاز کنیم؟
