چرا بعضی از کودکان برای رفتن به مدرسه مقاومت می‌کنند؟

بسیاری از کودکان منتظرند که به مدرسه بروند، دوستانشان را ببینند و مطالب جدید یاد بگیرند، اما برخی کودکان از رفتن به مدرسه می‌ترسند یا از آن سر باز می‌زنند. برای این دسته از کودکان، مدرسه آن‌قدر اضطراب‌آور است که از آن دوری می‌کنند. این بچه‌ها ممکن است برای نرفتن به مدرسه بدخلقی کنند یا بهانه‌هایی مثل سردرد یا دل‌درد بیاورند. 

اگر فرزندی دارید که در سن رفتن به مدرسه است و در برابر رفتن به مدرسه مقاومت می‌کند، در نخستین گام باید بدانید شما تنها پدرومادری نیستید که با این مشکل روبه‌رو شده‌اید. برآوردها نشان می‌دهد حدود 20درصد از کودکان در دوره‌‌ای از مدرسه، نشانه‌های بی‌علاقگی به مدرسه را نشان می‌دهند. برای مقابله با مقاومت کودک در برابر رفتن به مدرسه باید دلایل این مسئله را تشخیص دهیم و از راهکارهای مناسب استفاده کنیم که در ادامه به آن می‌پردازیم.

 

مقاومت کودکان در برابر رفتن به مدرسه و نشانه‌های آن 

مقاومت بچه‌ها در برابر رفتن به مدرسه طبق تعریف عبارت است از نداشتن تمایل آن‌ها به حضور در مدرسه و یا مشکل برای ماندن در محیط مدرسه برای تمام روز یا قسمتی از آن. 

بعضی از کودکان، به‌خصوص آن‌هایی که تجربه‌ی رفتن به مهدکودک را ندارند، ممکن است در سال اول، به مدرسه علاقه‌ای نشان ندهند. 

این دسته از بچه‌ها این نشانه‌ها را دارند: 

• بیشتر آن‌ها با دوری از خانه و والدین، بخصوص مادرشان، مشکل دارند.
• ممکن است هر روز برای رفتن به مدرسه گریه کنند و یا قشقرق به ‌پا کنند.
• موقع جداشدن از مادر بی‌قراری می‌کنند.
• در طول ساعت‌های حضور در مدرسه گوشه‌گیر، گریان و بی‌قرارند.
• زمانی که به خانه باز‌ می‌گردند، ممکن است ساعت‌ها به مادرشان بچسبند.
• در خوابیدن مشکل پیدا می‌کنند.
• چرخه‌ی بی‌قراری هر روزه‌ی آن‌ها تکرارشونده است.

بیشتر این کودکان پس از گذشت چند هفته با کمک مسئولان مدرسه و مشاوران رو به بهبود می‌روند و به مدرسه عادت می‌کنند، اما برخی نیز رفتار عادی پیدا نمی‌کنند و ممکن است به اختلالاتی مانند اضطراب اجتماعی و اضطراب جدایی دچار شوند که باید به کمک روان‌شناس کودک بررسی شود.

 

دلایل بی‌علاقگی کودکان به مدرسه چیست؟

قبل از انجام راهکارها، مهم است که درک کنید چرا فرزندتان دوست ندارد به مدرسه برود. ممکن است هر کودکی برای این رفتارش دلیل خاصی داشته باشد، اما چهار دلیل اصلی برای این موضوع شناخته‌ شده است:

1.دوری از احساسات ناخوشایند:

کودک سعی دارد از چیزهایی دوری کند که در مدرسه باعث اضطراب، افسردگی و پریشانی‌اش می‌شود؛ چیزهای ناخوشایندی مثل بدرفتاری مسئولان مدرسه، سختی آزمون‌ها و قلدری بعضی از بچه‌ها.

2.دوری از تعاملات اجتماعی:

کودک در موقعیت‌های اجتماعی دچار اضطراب می‌شود، در تعامل با همسالان مشکل دارد یا نگران است که در موقعیت‌های اضطراب‌آور قرار گیرد.

3.جلب توجه:

ممکن است کودک با نشان‌دادن عصبانیت، به‌پاکردن قشقرق و بی‌قراری یا اظهار درد، تلاش کند که توجه پدر یا مادر را به خود جلب کند.

4.گرفتن نوعی پاداش در خارج از مدرسه:

ممکن است روزهای اول، با هر بی‌قراری و سرپیچی کوچک کودک، پدرومادر برای ترغیب او به مدرسه‌رفتن، تقویت‌کننده‌هایی از قبیل هدیه، بیشترکردن زمان تماشای تلویزیون و یا اجازه‌ی بازی‌های کامپیوتری به او داده باشند. در این حالت، کودک امتناع از رفتن به مدرسه را برابر با دریافت پاداش می‌بیند و به گرفتن باج از والدین تشویق می‌شود. در این حالت، رفتار کودک تقویت می‌شود؛ هم به این دلیل که بابت رفتارش پاداش گرفته است، هم به این خاطر که با موفقیت از یک عامل اضطراب‌آور دوری کرده است.

مثلاً ممکن است فرزندتان نخواهد به مدرسه برود فقط به این دلیل که از ردشدن از خیابان می‌ترسد. در نتیجه قشقرق به‌پا می‌کند و شما به او اجازه می‌دهید در خانه بماند که از خیابان رد نشود. در این موقعیت، رفتار منفی کودک تقویت می‌شود، چون موفق شده که از رد‌شدن از خیابان اجتناب کند.

از طرف دیگر، اگر فرزندتان دچار اضطراب جدایی باشد، اضطراب او نیز با ماندن در خانه و وقت‌گذراندن با شما تقویت می‌شود.

 با مقاومت کودک در برابر رفتن به مدرسه چگونه برخورد کنیم؟

پیشنهادهای زیر برای رفع این مشکل و تشویق کودک برای رفتن به مدرسه کمک‌کننده است:

 با آموزگار فرزندتان و مسئولان مدرسه در ارتباط باشید.

آموزگار فرزندتان ممکن است بتواند اطلاعاتی را در اختیار شما بگذارد دراین‌باره که در مدرسه چه اتفاقی افتاده که این مشکل به وجود آمده. همچنین ممکن است بتواند به شما اطمینان دهد که فرزندتان با وجود نداشتن اشتیاق به مدرسه، در طول ساعت‌های حضور در مدرسه رفتاری بهنجار و سالم دارد.

فرزندتان را نزد روان‌شناس و متخصص کودکان ببرید.

بسیاری از کودکان در کنار سرپیچی از رفتن به مدرسه، علائم جسمانی مثل بدخوابی و بی‌اشتهایی یا دردهای شکمی و همچنین نشانه‌های روانی مثل اضطراب و افسردگی دارند. اگر این نشانه‌ها را دیدید، با روان‌شناس کودک و متخصص اطفال مشورت کنید تا مطمئن شوید که این نشانه‌ها به بیماری خاصی مربوط نیستند و علت جسمی ندارند.

سعی کنید آرام و منطقی برخورد کنید.

هرگز به فرزندتان بابت رفتن به مدرسه باج ندهید و برای او توضیح دهید که رفتن به مدرسه وظیفه‌ای است که بدون چانه‌زدن باید آن را انجام دهد. همان‌طور که گفته شد فرزندتان ممکن است کج‌خلقی کند یا قشقرق به راه بیندازد. در این شرایط تلاش کنید که آرامش خود را حفظ کنید و با فرزندتان وارد بحث و جدل نشوید.

ریشه‌ی مقاومت فرزندتان در برابر مدرسه را پیدا کنید.

بررسی کنید که فرزندتان دقیقاً به چه علتی دوست ندارد به مدرسه برود و بعد، تلاش کنید که آن علت را برطرف کنید. در این خصوص می‌توانید با مسئولان مدرسه نیز مشورت کنید و از آن‌ها کمک بگیرید. اگر فرزندتان به دلیل ترس از قلدری بچه‌ها دوست ندارد به مدرسه برود، حتماً این موضوع را به مسئولان مدرسه گزارش دهید.

از تکنیک‌های آرام‌سازی استفاده کنید.

اگر می‌بینید فرزندتان پیش از رفتن به مدرسه ناآرام است، از تکنیک‌های آرام‌سازی مانند تنفس عمیق و روش‌های دیگر کنترل اضطراب مثل قدم‌زدن و دوش آب گرم استفاده کنید.

یک وسیله‌ی آرام‌بخش به همراه فرزندتان به مدرسه بفرستید.

با هماهنگی مسئولان مدرسه، یک شیء یا اسباب‌بازی کوچکی که فرزندتان به آن علاقه دارد، و یا تصویری از پدر یا مادر که می‌تواند فرزندتان را آرام کند، همراه او به مدرسه بفرستید.

 برنامه‌ی صبحگاهی شاد و منظم داشته باشید.

برای اینکه فرزندتان پیش از رفتن به مدرسه، آماده و بشاش باشد، می‌توانید برنامه‌ی صبحگاهی منظم و شادی برایش در‌ نظر بگیرید. به عنوان مثال:

فرزندتان را در لحظه‌های آخر بیدار نکنید. او باید پیش از رفتن به مدرسه، برای برقراری ارتباط با پدرومادر، خوردن صبحانه و نرمش صبحگاهی فرصت کافی داشته باشد.

از فرزندتان بخواهید از شب قبل وسایل و تکالیفش را آماده کند تا قبل از مدرسه رفتن اضطراب نداشته باشد.

برای فرزندتان صبحانه و تغذیه‌ی مناسب مدرسه فراهم کنید تا در طول ساعت‌های حضور در مدرسه انرژی کافی داشته باشد.

برنامه‌ی خواب فرزندتان را تنظیم کنید. یک کودک دبستانی به‌طور متوسط به 9 تا 11 ساعت خواب با‌کیفیت شبانه نیاز دارد. بدانید که کم‌خوابی، دیر خوابیدن و کیفیت پایین خواب ممکن است باعث بی‌قراری و بدخلقی در طول روز بعد شود.

با مشورت فرزندتان برای حاضر‌شدن و رفتن او به مدرسه برنامه‌ای تنظیم کنید؛ مثلاً: اول مسواک زدن، بعد شستن صورت، لباس پوشیدن، خوردن صبحانه و ... . این کار باعث می‌شود استرس کودک موقع رفتن به مدرسه کم شود.

 

سخن پایانی

پس از آن‌که درک کردید چرا فرزندتان دوست ندارد به مدرسه برود، به حل مسئله فکر کنید. هر چه زودتر اقدام کنید، احتمال موفقیت شما بیشتر است. متأسفانه هر ‌چه کودک بیشتر از مدرسه فاصله بگیرد، بازگشت به آن برای او سخت‌تر خواهد بود.