چگونه کودکان با کسب مهارت خودآگاهی به خودشناسی می‌رسند؟

چرا خودآگاهی مهم است؟

 پژوهش‌ها نشان می‌دهد افرادی که خودآگاهی دارند شادترند و روابط بهتری دارند. آن‌ها احساس خودکنترلی بیشتر در روابط اجتماعی و همچنین رضایت شغلی بیشتری را نیز تجربه می‌کنند.

هر چه بیشتر و بهتر خود را بشناسیم، بهتر می‌توانیم خود را بپذیریم و تلاش کنیم تا تغییرات لازم را در خودمان ایجاد کنیم و انسان بهتری باشیم، اما اگر تصویر تاریک و مبهمی از خود داشته باشیم و برای روشن‌شدن آن هیچ تلاشی نکنیم، عملاً خود را به دست محیط و اطرافیان می‌سپاریم تا هر طور بخواهند ما را شکل دهند. در این حالت، از توانایی‌های ذاتی خود غافل می‌مانیم و شخصیتی پیدا می‌کنیم که شکننده است و دائم تغییر می‌کند؛ شخصیتی که چاره‌ای ندارد جز اینکه در مسیر زندگی، شکست‌های پی‌درپی را تجربه کند و آن‌ها را بپذیرد.

 

افراد خودآگاه چه ویژگی‌های دارند؟

• برای خود ارزش قائل می‌شوند.
• انتقادپذیرند.
• اغلب مثبت‌اندیش‌اند.
• نقاط ضعف و قوت خود را به‌خوبی می‌شناسند.
• از ارزش‌ها و اعتقاداتشان آگاهی کامل دارند و از آن دفاع می‌کنند.
• احساس خشنودی و رضایت خاطر دارند.
• در مقابل فشار و ضربه‌های روانی و اجتماعی مقاومت بیشتری نشان می‌دهند.
• به دیگران احترام می‌گذارند و کسی را سرزنش و تحقیر نمی‌کنند.
• روحیه‌ی مشارکت و همکاری بالایی دارند. 
• از مشورت با افراد متخصص استقبال می‌کنند.

 

نکاتی کاربردی برای کسب خودآگاهی 

برنامه‌ها و اولویت‌های کلیدی خود را بنویسید. یکی از راه‌های مهم افزایش مهارت خودآگاهی این است که کارهایی را که می‌خواهید انجام دهید یادداشت و پیشرفت خود را پیگیری کنید.

• با مراجعه به مراکز مشاوره و زیر نظر متخصص، تست‌های روان‌سنجی انجام دهید. 
• از دوستان مطمئن درباره‌ی نقاط قوت و ضعف خود بپرسید و نقاط ضعف خود را با درخواست بازخورد کشف کنید. 
• فهرستی از ارزش‌های خود را استخراج کنید و برای ارزیابی و شفاف‌سازی آن‌ها وقت بگذارید. به مقاله اهمیت شناخت باورها و ارزش ها در کودکان مراجعه کنید.
• در نظر بگیرید که اعمال شما چه تأثیری بر دیگران می‌گذارد.
• محرک‌های عاطفی خود مانند پذیرفته‌نشدن و احساسِ ناتوانی در کنترل موقعیت‌های مختلف را بشناسید.
• اهداف خود را بنویسید. شاید بد نباشد به مقاله هدف‌گذاری هم سری بزنید.

 

نکته: خودآگاهی مهارتی است که می‌توانیم آن را یاد بگیریم و با تمرین و پشتکار آن را بهبود ببخشیم.

 

 اهمیت خودآگاهی در کودکان

 کودکانی که مهارت خودآگاهی دارند، تفاوت بسیار زیادی دارند با کودکانی که این مهارت را ندارند. خودآگاهی در رشد عاطفی و اجتماعی کودک بسیار مؤثر است و در آینده بر  تحصیل و ارتباطات اجتماعی‌اش تأثیر بسیاری می‌گذارد. 

اگر مهارت خودآگاهی کودک تقویت شود، در موقعیت‌های مختلف، توانایی ارزیابی و پاسخگویی به محیط را دارد، همچنین می‌تواند خود را از آسیب‌های احتمالی در امان نگه دارد. شاید بد نباشد که به مقاله مهم‌ترین اجزای خودآگاهی هم سری بزنید.

کمک به فرزندان برای تقویت مهارت خودآگاهی می‌تواند بر نحوه‌ی زندگی آن‌ها تأثیر بگذارد. خودآگاهی عزت نفس را بهبود می‌بخشد، به بچه‌ها کمک می‌کند که مسائل را بهتر حل‌ کنند، به آن‌ها این توانایی را می‌دهد که اشتباهات را تشخیص بدهند و آن‌ها را اصلاح کنند، و بچه‌‌ها را به یادگیرندگانی انعطاف‌پذیر و با اعتماد‌به‌نفس تبدیل می‌کند و کمک می‌کند که با دیگران همدل شوند. 

مهارت خودآگاهی را از بدو تولد می‌توانیم پرورش دهیم.

 

خودآگاهیِ کودکان از چه زمانی آغاز می‌شود؟

خودآگاهی یک‌باره ایجاد نمی‌شود. این فرآیند از دوران کودکی آغاز می‌شود، زیرا بچه‌ها شروع می‌کنند به تشخیص و نام‌گذاری احساسات، نقاط قوت و چالش‌ها، و دوست‌داشتنی‌ها و ناخوشایندهایشان. خودآگاهی با گذشت زمان بیشتر و عمیق‌تر می‌شود.

کودکان از سال دوم زندگی به خودآگاهی دست می‌یابند؛ تقریباً در 18 ماهگی کودک صورت خود را تشخیص می‌دهد و وقتی اسمش را می‌گوییم، تصویر خود را نشان می‌دهد. 

حس اولیه‌ای که کودک از خود دارد زمانی که به اواخر دوره‌ی ابتدایی می‌رسد، به‌شکل شبکه‌ای از احساسات و استنباط‌های کودک از خودش درمی‌آید که ثابت و نسبتاً پیچیده است. شاید بد نباشد که به مقاله عوامل موثر در رشد خودآگاهی کودکان سری بزنید.

نکته: شناخت عواطف خود و دیگران اولین قدم برای خودآگاهی در کودکان است.

 

خوراکی‌های کلیدی

کودکان از شما و دیگر بزرگسالان مهم زندگی‌شان یاد می‌گیرند، بنابراین برای خودتان وقت بگذارید و اجازه دهید فرزندانتان ببینند که شما برای پردازش زندگی، شناخت عواطف و احساسات خود و بررسی نقاط قوت و ضعف و تمرین ذهن‌آگاهی وقت می‌گذارید.