علت صدا زدن و بلند شدن کودکان از رختخواب

نکات کلیدی

• کودکان به دلایل مختلفی از تخت خارج می‌شوند یا پدرومادر را صدا می‌زنند. ایجاد یک مراسم خواب می‌تواند به آرامش و خواب بیشتر کودکان کمک کند.
• اگر صدا زدن یا خارج‌شدن کودک از تخت دلیل واقعی دارد نیازش را برطرف کنید.
• اگر کودک از تختش شما را صدا می‌زند و یقین دارید چیزی نیاز ندارد، جواب بدهید اما اشکالی ندارد اگر به اتاقش نروید.
• اگر کودک از تخت بیرون آمد، او را با مهربانی و ملایمت به رختخوابش برگردانید.

 

چرا کودک والدین را از تختش صدا می‌زند یا از آن خارج می‌شود؟

گاهی اوقات کودکی که برای خواب به رختخوابش برده شده است واقعاً به توجه شما نیاز دارد و در نتیجه شما را صدا می‌زند، مثلاً شاید نیاز دارد به دستشویی برود، یا از عنکبوت روی دیوار ترسیده باشد.

همچنین، از نه‌ماهگی به بعد، کودکان دچار اضطراب جدایی می‌شوند و به همین دلیل ممکن است فرزندتان از شما بخواهد موقع خواب کنارش باشید. گاهی هم کودک دلش می‌خواهد کنار خانواده بیدار بماند.

گاهی اوقات کودک بعد از یک تغییر بزرگ یا از دست دادن فرد یا شیء مورد علاقه دچار مسائل و مشکلات خواب می‌شود. در این صورت این مشکلات می‌تواند نشانه استرس یا اضطراب در او باشد.

وقتی کودک از تختش شما را صدا می‌زند یا پیش شما می‌آید چه کار کنید؟

اگر فکر می‌کنید صدا زدن کودک به دلیل نیاز او به کمک شماست یا مشکلی وجود دارد پیش او بروید و به وضعیت رسیدگی کنید.

اگر فکر می‌کنید مشکلات خواب کودک ناشی از استرس و اضطراب است، یا اگر کودک شب‌ها هراسان می‌شود یا از اینکه از شما جدا شود می‌ترسد، بهترین گزینه مشورت کردن با فرد متخصص در این زمینه است. قدم اول این است که با دکتر عمومی و یا پرستار سلامت کودک و خانواده مشورت کنید.

بعضی وقت‌ها کودک از تخت بیرون می‌آید یا والدینش را صدا می‌زند تا آنها کنارش بمانند. اگر فرزند شما هم به این دلیل موقع خواب شما را صدا می‌زند، و شما مشکلی ندارید که هر بار به پیش او بروید و او را آرام کنید، پس دیگر مسأله‌ای نیست.

اما اگر می‌خواهید این وضعیت را تغییر دهید، در این صورت در قدم اول با ایجاد مراسم خواب برای کودکتان به آرام‌گرفتن و آماده‌شدن او برای خواب شب کمک کنید. در قدم بعدی می‌توانید به صدازدن‌ها و خارج‌شدن‌های او از تختش بپردازید، البته با صبوری و ملایمت.

در کودکانی که مشکلات خوابشان به دلیل اضطراب جدایی یا انواع اضطراب‌ و ترس است، ماندن والدین در کنار آنها موقع خواب و قبل از خاموش کردن چراغ‌ می‌تواند مفید باشد. نکات زیر در زمینه مراسم و برنامه منتهی به خواب می‌تواند تقریباً برای همه کودکان مفید باشد.

 

ایجاد یک مراسم یا برنامه منتهی به خواب

ایجاد یک مراسم یا برنامه روتین منتهی به خواب مهم‌ترین کمک به خواب کودکان خردسال است. نکات اصلی در ایجاد یک مراسم خواب عبارت است از:

• انجام یک یا چند فعالیت آرامش‌بخش یکسان هر شب قبل از خواب
• پرهیز از بازی‌های پرهیجان و پرسروصدا قبل از خواب
• پرهیز از نگاه‌کردن به صفحه‌های دیجیتالی قبل از خواب، مانند  تلویزیون، بازی‌های کامپیوتری، تبلت،َ گوشی و غیره.

در ادامه چند نکته را که خوب است هنگام ایجاد مراسم خواب برای مدیریت صدازدن‌ها و بیرون‌آمدن‌های کودک از تخت در نظر بگیرید بخوانید:

به زمانی که کودک خوابش می‌برد توجه کنید

اگر از زمانی که کودک را به رختخوابش می‌برید خیلی طول می‌کشد تا خوابش ببرد، احتمالاً زمانبندی شما درست نیست و او را زود به تختش می‌برید.

اگر به خواب رفتن کودک بیشتر از 30 دقیقه طول می‌کشد، زمان بردن او به رختخواب را به زمان خواب واقعی نزدیک کنید. کم‌شدن این فاصله زمانی به آرامش پیش از خواب کمک می‌کند.

وقتی مدتی از منظم‌شدن برنامه خواب کودک گذشت، می‌توانید آرام‌آرام زمان خوابش را جلوتر بیاورید. برای مثال مراسم خواب را هر دو شب پانزده دقیقه زودتر شروع کنید تا به زمان خواب دلخواه برسید.

در بعضی مواقع کودکان در ساعات پایانی روز بسیار فعال و هوشیارند و اصلاً خسته به نظر نمی‌رسند، اما اگر می‌خواهید کودک عادت‌های خواب سالمی پیدا کند بهتر است اجازه ندهید تا دیروقت بیدار بماند.

قبل از خاموش کردن چراغ‌ موارد لازم را کنترل کنید

قبل از اینکه چراغ‌ را خاموش کنید مطمئن شوید که فرزندتان تمام کارهایی را که ممکن است بعداً به خاطرش شما را صدا بزند یا از تخت بیرون بیاید انجام داده است. آیا آب خورده؟ دستشویی رفته؟ دندان‌هایش را مسواک زده؟ اگر کودک با بودن چراغ خواب آرامش بیشتری دارد برایش چراغ خواب روشن کنید.

 

انتظاراتتان را به کودکتان یادآوری کنید

می‌توانید قبل از این که از اتاق کودک بیرون بروید بگویید که از او می‌خواهید آرام در تختش بماند. مثلاً بگویید «الان وقت اینه که آروم و بی‌صدا تو تختمون استراحت کنیم». یا حتی بگویید « وقتی آروم و بی‌صدا شدی می‌آیم بهت سر می‌زنم.»

و بعد بگویید «شب بخیر» یا «دوستت دارم، خوب بخوابی» (یا هر چیز دیگری که موقع خواب به او می‌گویید). و بعد از اتاق خارج شوید.

کودک را به خاطر آرام و بی‌صدا بودن تشویق کنید

اگر برگشتید تا به او سربزنید، با گفتن یکی دو جمله کوتاه و مهربان او را تشویق کنید. مثلاً بگویید «آفرین که توی تخت موندی، الان دیگه حسابی خوابت گرفته». به مرور و با منظم شدن برنامه خواب او می‌توانید از تعداد دفعات سرزدن خود کم کنید.

بعضی اوقات کودکان موقع خواب می‌گویند که گرسنه‌اند. می‌توانید برای زمان شام فرزندتان طوری برنامه‌ریزی کنید که موقع خواب سیر باشد ولی معده‌اش سنگین نباشد. می‌توانید موقع خواب به او یادآوری کنید که «چه شام خوبی خوردیم و حالا دیگه می‌تونیم تا صبحانه چیزی نخوریم».

 

مدیریت رفتار کودکانی که رختخوابشان را ترک می‌کنند

حتی با ایجاد مراسم یا برنامه‌منتهی به خواب باز هم ممکن است از تخت بیرون بیاید یاشما را صدا بزند. اگر می‌خواهید به او کمک کنید بدون صدا کردن شما و یا بیرون آمدن از تختش خوابش ببرد، باید صبورانه در طول زمان پاسخی مناسب و یکسان به رفتار او داشته باشید.

اگر کودک از تختش شما را صدا زد، جواب کوتاهی بدهید تا خیالش راحت شود همان نزدیکی هستید. اگر مطمئن هستید که چیزی نیاز ندارد (و فقط صدا زده است تا صدا زده باشد) اشکالی ندارد سراغش نروید. مثلاً اگر قبل از خواب به اندازه کافی آب خورده است نیازی نیست به اتاقش بروید و برایش آب ببرید. اگر قبل از خواب برایش داستان خوانده‌اید نیازی نیست به اتاقش بروید و برایش قصه دیگری بخوانید.

اگر کودک از تخت خارج شد و پیش شما آمد، چنین چیزی به او بگویید "الان وقت خوابه، لطفاً برگرد توی تختت». و بعد کودک را با آرامش و ملایمت و بدون حرف زدن و سرزنش کردن به تختش برگردانید. هر چند بار که کودک از تخت خارج شد همین کار را انجام دهید تا او بالاخره در تخت بماند.

بعضی از کودکان موقع خواب بارها و بارها از اتاق بیرون می‌آیند. اگر می‌بینید برگرداندن او به تختش به روش بالا فایده‌ای ندارد، می‌توانید جلو درِ اتاق از نرده محافظ استفاده کنید. می‌توانید به او بگویید «اگه تو تختت نمونی نرده رو می‌بندم و فقط وقتی تو تختت مونده باشی بازش می‌کنم. خب، حالا من نرده رو نمی‌بندم و یه بار دیگه امتحان می‌کنیم ببینیم تو تختت می‌مونی یا نه. باشه؟» و اگر این بار هم در تختش نماند نرده محافظ را ببندید.

روش «بلیت اضافه» را امتحان کنید

یکی از راهکارهایی که می‌توان برای کودکان سه ساله به بالا امتحان کرد روش «بلیت اضافه» است:

موقع خواب به فرزندتان یک بلیت بدهید، که با آن می‌تواند یک بار از شما درخواستی داشته باشد، مثلاً می‌تواند بلیتش را برای یک لیوان آب یا یک بوس مامان یا بابا خرج کند.

برایش روشن کنید که وقتی یک بار از بلیتش استفاده کردباید آن را به شما برگرداند و دیگر نمی‌تواند بلیتی داشته باشد. حالا دیگر وقتش است که به رختخواب برود و بدون این که شما را صدا بزند یا خارج شود بخوابد.

اگر درخواست کودک غیر قابل قبول بود، برای مثال بستنی خواست یا درخواست کرد تا دیروقت بیدار بماند، به او چند گزینه قابل قبول پیشنهاد کنید و از او بخواهید یکی از آنها را انتخاب کند.

اگر هر بار که کودک از تختش شما را صدا می‌زند سراغش بروید و هر بار از تخت خارج می‌شود و پیش شما می‌آید درخواستش را انجام دهید، تعداد صدازدن‌ها و خارج‌شدن‌هایش بیشتر می‌شود.

 

با کودک کلافه و ناراحت چه باید کرد؟

ممکن است کودک از این که وقتی صدایتان می‌زند سراغش نمی‌روید ناراحت شود. ممکن است از این که هر بار او را به تختش برمی‌گردانید هم ناراحت شود. شاید به‌شدت گریه کند، صورتش قرمز شود، به سرفه بیفتد و حتی کج‌خلقی کند.

اگر ناراحت و کلافه شد، می‌توانید به همان شکلی که در طول روز او را آرام می‌کنید عمل کنید. وقتی آرام شد و به تختش برگشت، با مهربانی و ملایمت به یادش بیاورید که لازم است در تختش بماند. شب بخیر بگویید و از اتاق خارج شوید.

اگر این اتفاق شب‌های زیادی تکرار می‌شود یا اگر این وضعیت شما را نگران کرده است، می‌توانید با پزشک عمومی و یا پرستار سلامت کودک و خانواده مشورت کنید. آنها می‌توانند در صورت لزوم شما را به متخصصان دیگر متخصصان راهنمایی کنند.

برآورده نکردن درخواست کودک می‌تواند سخت باشد. اگر اجرای راهکاره‌های بالا برایتان مشکل است شاید بهتر باشد به همان روش قبلی خود برگردید. بعد، هر زمان که خودتان و کودک آماده بودید می‌توانید دوباره راهکارهای بالا را امتحان کنید.

 

روز بعد را با رفتار مثبت شروع کنید

صبح روز بعد کودک را به خاطر ماندن در تختش تشویق کنید و به او جایزه بدهید. حتی می‌توانید همین مناسبت برایش صبحانه خاصی تدارک ببینید یا به کسی که دوستش دارد تلفن بزنید.

اگر سن فرزندتان سه سال به بالاست، می‌توانید برای ترغیب او به رفتار مناسب هنگام خواب از جدول جایزه استفاده کنید. برای کودک زیر سه سال، می‌توانید کف دستش روی دستش یک علامت یا مهر خاص بزنند که در طول روز به یادش بیاورد شب قبل چه رفتار خوبی داشته است.

حتی اگر شب قبل او باز هم شما را صدا زده یا از تختش بیرون آمده، امروز صبح نیازی نیست در موردش حرفی بزنید. به جای این کار، روز را مثبت شروع کنید.

 

منبع: raisingchildren.net.au